Araç değer kaybında yeni dönem

YILLARDIR hem vatandaş hem sigorta şirketleri hem de avukatlar için en tartışmalı, en karmaşık alanlardan biriydi. Eksper raporu ayrı, bilirkişi raporu ayrı, sigorta şirketinin değerlendirmesi bambaşka... Aynı kazada iki farklı eksperin hesapladığı değer kaybının arasında bile bazen uçurum olabiliyordu. Bu nedenle hem Sigorta Tahkim Komisyonu hem mahkemeler binlerce dosyayla doluyor, süreç yıllarca uzayabiliyordu.

SEDDK’DAN KRİTİK ADIM

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), 10 Kasım’da yayımladığı 2025/25 sayılı genelgeyle kritik bir adım attı. ‘Değer Kaybı Ekspertiz Raporu Şablonu’ tamamen yenilendi ve zorunlu hale getirildi. Bu sadece teknik bir düzenleme değil; sürücülerin hayatını doğrudan etkileyen bir dönüşüm. Neden önemli? Çünkü eksper raporları birbirini tutacak. Yeni düzenlemenin en kritik tarafı eksperlerin eski şablonları kullanamayacak olması. Tüm değer kaybı raporları tek ve standart bir formatta hazırlanacak.

Yeni şablonda aracın marka, model, yıl, kilometre ve rayiç değeri, değişen veya onarılan parçalar, boya işlemleri, kaza tipi, onarım sonrası değer, ayrıntılı biçimde ve tek bir düzende yer alacak. Yani eksper tarafından hazırlanan her rapor; aracın tüm teknik bilgilerini, kilometre ve rayiç değerini, değişen ve tamir edilen parçaları, boya-onarım detaylarını, kazanın niteliğini, hasarın araç değerine etkisini aynı sistematikle ortaya koymak zorunda olacak. Büyük farklar önlenecek.

TARTIŞMALI ‘FORMÜL’ ARTIK YOK

Ama asıl büyük değişim hesaplama yönteminde. Bir dönem değer kaybı hesaplamaları ‘formüle dayalı yöntemlerle’ yapılıyordu. O formüller kazanın tipi, aracın yaşı, kilometresi gibi parametreleri çarpanlarla ifade ediyor, fakat çoğu zaman gerçek piyasa değerini yansıtmıyordu. Bu nedenle vatandaşın aldığı değer kaybı tazminatı ya çok düşük kalıyor ya da sigorta şirketleriyle uzun süreli uyuşmazlıklara yol açıyordu. ‘Formüle dayalı yöntem’ sürücüler ve avukatlar tarafından en çok eleştirilen konuydu. Üstelik Anayasa Mahkemesi bu yöntemin hukuki dayanağını tartışmalı bulmuştu. İşte bu formül yeni genelgeyle birlikte kaldırıldı. Yeni şablondan tamamen çıkarıldı.

DEĞER KAYBI PİYASA RAYİCİNE GÖRE HESAPLANACAK

 YENİ genelgeyi Tekirdağ Barosu Avukatı Ergün Vardar’la konuştum: “Yıllardır tartışılan ve hukuki zemini zayıf olan formüle dayalı hesaplama yöntemi artık yok. Bu, hem tüketici hem de sigorta sektörü açısından çok önemli bir değişiklik. Artık değer kaybı, kazadan önceki ve sonraki piyasa rayici karşılaştırılarak hesaplanacak.

ŞABLON ZORUNLU

Piyasa rayici de Türkiye Sigorta Birliği (TSB) ve Sigorta Eksperleri İcra Komitesi (SEİK) listelerine göre belirlenecek. Yeni dönemde araç rayiç değerinin tespiti için tek kriter olarak eksperin kanaati dikkate alınmayacak. TSB Kasko Değer Listesi, SEİK Değer Listesi, online ikinci el ilanları, piyasa verileri birlikte dikkate alınacak.

Rayiç değer artık objektif veriyle belirlenecek. Bu nedenle tazminatlar hem daha tutarlı hem de daha gerçekçi olacak. Eksper ile mahkeme bilirkişisi arasında büyük farklar çıkması çok daha zor olacak. Yeni şablon güçlü yönleriyle öne çıksa da bir eksiklik görünüyor. Genelge, araç rayiç değerinin kaza tarihine nasıl uyarlanacağı konusunda net bir yöntem içermiyor. Oysa araç fiyatları çok hızlı değişiyor.”

ARAÇ SAHİBİNİ NASIL ETKİLER?

AVUKAT Vardar’ın da vurguladığı gibi bu düzenleme, aslında aracı kazaya karışan her vatandaş için çok somut değişiklikler getiriyor. Değer kaybı tazminatı daha hızlı alınacak. Şablon sayesinde raporlar daha çabuk hazırlanacak, sigorta şirketlerinin itiraz gerekçeleri azalacak. Hesaplamalar daha öngörülebilir olacak. Dava süreleri kısalacak. Sigorta Tahkim Komisyonu’ndaki dosya sayısının düşmesi bekleniyor. Standart bir hesap, standart bir değerleme yapılacak. 

KRİTİK BİLGİ: SÜRE 2 YIL

Son bir not. Kazadan sonra değer kaybı talebi için iki yıl süre var. Başvuruyu, kusurlu tarafın sigorta şirketine yapıyorsunuz. Şirket ödemezse Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da Asliye Ticaret Mahkemesi’ne başvurabiliyorsunuz.