GeriOsman MÜFTÜOĞLU Hayat bayram olsa
MENÜ
  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
    • Yazdır
    • A
      Yazı Tipi

Hayat bayram olsa

Yaşasın Hayat! ekibi bayramınızı kutluyor, huzur ve sağlık diliyor, “hayatı bayram yerine çevirmek sizin elinizde” diyor. Bu hafta yine “Hangisi Doğru?” sorularınıza yanıtlar var. ..

Bu ramazan da en çok inanç dünyamız, manevi zenginliğimiz ve “beslenme” konuşup, bir yandan oruç ve diğer dini görevlerimizi yerine getirirken bir yandan da iftarda “hangi tatlıyı yiyeyim?”, sahurda “çay mı, ayran mı içeyim?” sorularına yanıt aradık. İyi de yaptık! Bu güzel ayın keyfi biraz da bu değil mi? Bir yandan açlık ve susuzluğa direnip güzel bir yükümlülüğü yerine getirirken diğer taraftan nefsinizi terbiye edip, metabolizmanıza dinlenme fırsatı veriyorsanız, iftar ve sahur sofralarının güzel ve lezzetli yiyecek-içeceklerle taçlandırılması kadar doğal ne olabilir?
Birkaç gün sonra Ramazan Bayramı’nı kutlayacak, “büyüklerin ellerinden, küçüklerin gözlerinden” öpüp kaybettiklerimize “hayır duaları” yollayacağız. Yine zevkli sofralarda keyifli sohbetler yapacak, bir ve beraber olmanın tadını çıkaracağız. Yaşasın Hayat! ekibi olarak bayramınızı kutluyor, huzur ve sağlık diliyor, “hayatı bayram yerine çevirmek biraz da sizin elinizde” diyoruz. Bu hafta menümüzde yine “Hangisi Doğru?” sorularınıza yanıtlar var...


KARPUZ MU, KAVUN MU?

İkİsİ de mükemmel birer yaz meyvesi. İkisi de vazgeçilmez yaz güzellikleri. İkisi de mükemmel sağlık destekleri. Adilane bir ayrım kolay değil. Benim favorim ise karpuz. Nedeni şu:
Karpuz çok güçlü bir “likopen” bombası. Kırmızı mucize likopenin en önemli kaynaklarından biri. Su içeriğinin yüksekliği, posa yapısının zenginliği de önemli avantajları. Bana göre kavuna en büyük farkı kırmızı kısmının bitip beyaz bölümünün başladığı noktadaki “sitrulin” deposuyla atıyor!


SİTRULİN NEDİR


Peki, bu sitrulin de neyin nesi? Ne işe yarıyor? Sitrulin bedende “arginin”e dönüşüyor. Arginin güçlü damar genişleticilerden biri. Müthiş bir “nitrik oksit” üretimi sağlıyor. Nitrik oksit damar dostu doğal bir madde. Ayrıca cinselliği de güçlendiriyor, sözü uzatmaya gerek yok, karpuzun bu bölümünde “mavi ilaç” efekti var! Kavuna gelince… Tohumlarımıza sahip olup onu da “kabak aşılı karpuz” saçmalıklarına kurban etmezsek müthiş bir tohum zenginliğimiz var. Mutlaka sahip çıkalım. Kavunun, “karotenoid” içeriği karpuzdan daha fazla. Bu nedenle en sarılarını seçmenizi tavsiye ederim. Kavunda B grubu vitaminleri, özellikle niasin (B3) ve B1 miktarının da fazla olduğunu unutmayın.


Kabuğun gücü

Sık tekrarladığım bir tavsiye var: Meyve ve sebzeleri mümkünse kabuklarıyla birlikte yiyin.
Tavsiyemi bugün bir kez daha hatırlatacağım, çünkü meyve ve sebzelerin kabuklarında çok ama çok önemli doğal ilaçlar var. Çok sayıda doğal kimyasal barındırıyor kabuk kısımları.
Nedenİ şu:
Doğadaki sebze ve meyveler de dış saldırılarla karşılaşırlar. Mantarlar, böcekler ve daha pek çok dış etken onlarda da hasar, kanser oluşturmaya çalışır. Onların da bizim gibi zararlı dış etkenlerden korunmaya ihtiyaçları var. Bu korunmayı da kabuklarına yerleştirdikleri doğal kimyasallarla yapıyorlar.
İşte o doğal kimyasallar bizim bedenimize girdiklerinde de kansere, mantara, mikroba engel olan, bağışıklığa güç veren ilaçlara (!) dönüşüyor.

İLTİHAP ÖNLEYİCİ

İsterseniz elma örneğinden yola çıkalım. Elmanın kabuğu neredeyse içinden daha fazla sağlığa faydalı doğal maddelerden biri olan flavonoid barındırıyor. Kabuğuyla birlikte yenildiğinde bir elmadan yaklaşık 140-150 mg, soyularak yenildiğinde ise en fazla 100 mg flavonoid kazanılabiliyor. Ayrıca çok güçlü bir iltihap önleyici olan kuvarsetin elmanın sadece kabuğunda yer alıyor. Soyduğunuzda kabuğuyla birlikte çöpe gidiyor.


ÇEREZ DE DE ÖNEMLİ


Örnekleri çoğaltmak mümkün. Bademin, yerfıstığı ve fındığın besleyici kısmının dışını saran ince kırmızı zar da, tıka basa biyoaktif polifenol içeriyor. Bunları soyduğunuzda veya tuzlayıp kavurduğunuzda bu maddeler yok oluveriyor. İşte bu nedenle “kabuk meselesi” önemli. Kabuklu yenebilen her türlü meyve ve sebzeyi kabuğuyla birlikte yemeye çalışın. Muzu, karpuzu değil ama elmayı, armudu önce bir güzel yıkayın, sonra kabuğuyla birlikte zevkle yiyin.

SOĞAN MI, SARMISAK MI?


Bazı yarışlar var ki kazananı olmaz. Soğan sarmısak yarışı da bunlardan biri.
Soğan da sarmısak da vazgeçilmez ve değerli besinler. Yine de sağlık yararları dikkate alınırsa sarmısak göğüs farkıyla birinci gelir. Birinci gelir çünkü içindeki “allisin” maddesi eşi bulunmaz bir madde.
Her ikisi de güçlü birer doğal antibiyotik ama sarmısağın gücü o kadar fazla ki “Rus antibiyotiği” olarak da biliniyor. Soğandaki “kuvarsetin”i ve diğer zenginlikleri de unutmayıp ona üvey kardeş muamelesi yapmayalım. Kısacası ikisi de değerli, ikisi de mükemmel besinler. Kararı ben değil siz verin!


MARUL MU, SEMİZOTU MU?


Yeşİl sebzelerin neredeyse tamamı ve tabii ki marul da faydalı besinler ama bazılarının –tıpkı ıspanak gibi- önemli ve çok özel bazı ayrıcalıkları var. Semizotu işte böyle bir sebze.
O, kolay yetişen, hesapsız, masrafsız bir bitki. En çok sevdiği coğrafyalardan biri de bizim bölgemiz, Anadolu, Balkanlar ve Orta Doğu. Semizotu güçlü bir posa ve vitamin kaynağı. Özellikle C vitamini içeriği bir hayli yüksek. Ayrıca iki önemli antioksidanı daha barındırıyor: Betakaroten ve glutation.


OMEGA 3 KAYNAĞI


Ama onu ayrıcalıklı kılan temel özellik çok ama çok önemli bir bitkisel omega-3 (ALA) kaynağı olması. Pişirilerek de yenebiliyor ama ben size özellikle salatasını tavsiye ederim.
Bu salatayı zeytinyağı, limon, haşlanmış mercimek ve –mevsiminde- nar taneleri ile soğan da ekleyerek mükemmel bir lezzet haline getirebilirsiniz. Ama dikkat etmeniz gereken küçük bir nokta var: Semizotu kimyasal kirlenmeye müsait bir sebze. Lütfen salatasını hazırlamadan önce dikkatle ve uzun süre yıkamayı ihmal
etmeyin!


NOHUT MU, FASULYE Mİ?

Bugün ne pişireyim diye düşünüyorsunuz. ‘Bakliyat grubundan bir yemek yapayım’ dediniz.
Doğru karar verdiğinizden emin olabilirsiniz, seçiminiz akılcı. Peki, tercihiniz nohut mu fasulye mi olsun? Bence nohuttan vazgeçmeyin ama önceliği fasulyeye verin.
Nedeni şu: Fasulyeye verin zira besin değeri bakımından o da tam bir “mucize besin”dir. Tamam, kabul ediyorum, pişirmesi biraz uzun sürer ve biraz da “gaz meselesi” var. İsterseniz hemen gaz sorununun nasıl çözüleceğini anlatalım.


NASIL PİŞİRMELİ


Pişirmeden önce fasulyeleri suda bekletin, daha sonra bir güzel yıkayıp iki üç dakika kaynatın, takiben ateşi kapatıp birkaç saat suda bekletin. Suyunu dökün, üzerine yeniden temiz su ekleyip pişirmeye devam edin.
Küçük bir hatırlatma: Düdüklü tencerede pişirilmiş fasulyenin daha az gaz yaptığı söyleniyor, bu yöntem pişirme süresini de kısaltıyor.


FASULYENİN NİMETLERİ

Gelelim “fasulyenin nimetlerine”. Fasulyede çok marifet var! Öncelikle protein içeriği yüksek. Onun için uzmanlar fasulyeyi “yoksullar için et” olarak da kabul ediyor. Bir bardak fasulyede ortalama 15 grama yakın protein var. Fasulye proteininin bir özelliği de “lizin” adı verilen aminoasitten zengin olması.


ETLE ‘EVLENDİRİN’

Lisin de sitrulin gibi “karnitin” üretiminde kullanılan değerli bir aminoasit. Karnitin önemli bir doğal madde. Pek çok görevi var. Mesela hücrelerimizin üretim merkezi sayılan mitokondriaların daha fazla enerji üretmesi için mühim bir madde (lisinin bezelyede fasulyeden daha fazla olduğu da biliniyor).
Benim tavsiyem fasulyeyi kırmızı etle evlendirip protein zenginliğini daha da güçlendirmenizdir. Bunun için kuşbaşı etli, kıymalı veya pastırmalı fasulyeyi deneyebilirsiniz. Vitamin içeriğine gelince… Fasulyede bol miktarda B grubu vitamin özellikle folik asit var. Magnezyumu, demiri, potasyumu da oldukça fazla. Posa miktarı ise çok yüksek. 100 gramında yaklaşık 5-6 gram (günlük ihtiyacın dörtte biri kadar) lif-posa mevcut.
Kısacası, mutfağınızda fasulyeye nohuttan daha fazla yer açın. Çünkü nohuta oranla daha az nişasta, daha çok protein, daha fazla değerli amino asit (lizin), posa, vitamin ve minerali var. “Üstüne biraz da antioksidan alayım” diyorsanız beyaz değil, siyah veya kırmızı fasulyeyi tercih edin.


DÖNER Mİ, İSKENDER Mİ?

Döner Türk mutfağının çok özel buluşlarından biri. Mükemmel faydaları olan bir besin. Olağanüstü bir lezzet deneyimi. Dikine tutularak kömür ısısında pişirilen et oldukça sağlıklı.
Sağlıklı çünkü etin yağı akıp gidiyor, geriye damak çatlatan bir lezzet kalıyor. “İskender” dönerin daha bir geliştirilmişi, daha bir şehirlisi. Daha lezzetli ve sağlıklı olan farklı bir yorumu. Üzerine eklenen yoğurt dönerin lezzet ve besin değerini güçlendiriyor. Önerim alta yerleştirilen pideleri pas geçmeniz –ya da azı ile yetinmeniz- ve üzerine eklenen tereyağının dozunu birazcık düşürmenizdir!

X

COVID-19 gribe mi dönüşüyor

Yeni varyant Omikron başlangıçta hepimizin yüreğine ciddi korkular salsa da yeni bilgiler onun zannettiğimiz kadar ciddi bir tahribata yol açmayabileceğini gösteriyor.

Nedeni şu: Omikron vakalarını izleyen uzmanlar, bu yeni varyantın “daha hafif bir hastalık tablosu” oluşturduğu görüşündeler. Ayrıca yeni varyanttaki yapısal değişimlerin, bulaşıcılığı da korkulan ölçüde arttırmayabileceğini düşünüyorlar. İyi haberler sadece bu ikisiyle de sınırlı değil: Omikron varyantının insanlık için bir çeşit “yeni yıl hediyesi” olabileceğini düşünenler bile var. Bunlardan biri de Almanya’da görevini sürdüren bir toplum sağlığı uzmanı: Prof. Dr. Karl Lauterbach. Detaylar için buyurun...




İYİ HABER 1
DR. LAUTERBACH: OMİKRON PANDEMİYİ BİTİREBİLİR

Yazının Devamını Oku

Panik yok tedbir var

Yeni varyant Omikron, yapısındaki aşırı ve olağanüstü genetik değişimler nedeniyle hepimizi korkutuyor. Haksız da sayılmayız. Yeni virüsteki sayısı neredeyse 50’ye yaklaşan çoklu genetik değişimlerin, virüsün “huyunu suyunu(!)” ne yönde etkileyeceği yeterince bilinmiyor.

Omikron’un “S proteini/dikensi protein” yapısında oluşan yeni değişikliklerin o eski bilinen virüsü “daha da bulaşıcı hale getirip getirmeyeceğini, hastalık yapma ve hastalığı ağırlaştırma gücünü etkileyip etkilemeyeceğini, onu aşılara karşı dirençli hale getirip getirmediğini” henüz bilmiyoruz. Neticede de “sorulacak soruların sayısı çok, elimizdeki bilgiler ve alabileceğimiz yanıtların sayısı az olunca” endişelerimiz her gün biraz daha artıyor.

KANAATİM ŞUDUR: Görünen o ki “aşılama” meselesini dikkatle sürdürdüğümüz ve güçlendirdiğimiz, “maske, mesafe, hijyen üçlüsü”nü yeterince uygulandığımız takdirde bu yeni mutasyonu da bir şekilde savuşturacağız. Özetle daha dikkatli olmamız gereken bir dönemden geçtiğimiz kesindir ama paniğe de gerek yoktur.

HAFTANIN SORUSU

D VİTAMİNİNİZ YETERLİ Mİ

D vitamini gücünüz, zannettiğinizden çok daha önemli bir sağlık ve sağlamlık belirleyicisidir. Başlangıçta yalnızca “kemik/diş dostu” olduğu zannedilen bu mühim vitaminin her gün yeni bir marifeti ortaya çıkıyor: “Kas erimesinin önlenmesi, farklı kanserlere karşı tedbir alınması, kronik iltihaplanmanın durdurulması, belleğin korunması, damar sertliği, hipertansiyon, diyabet ve benzeri kronik yaşlılık sorunlarının yavaşlatılması” söz konusu olduğunda da “bağışıklığı koruma” meselesi devreye girdiğinde de D vitamininin vazgeçilmez bir doğal molekül olduğu unutulmamalıdır. Yaklaşan kış ve yoğunluğu giderek artan COVID-19 problemi dikkate alındığında, yani, “bağışıklık gücü” bugün için öncelikli gündem haline geldiğinden D vitamini diğer vitaminlerden biraz daha öne çıkıyor. Bu nedenle imkânı olan herkesin D vitamini seviyelerini yeniden gözden geçirmesi gerekiyor.

AKLINIZDA OLSUN

ŞEKER HASTALIĞININ FARKLI İŞARETLERİ DE VAR

Yazının Devamını Oku

Omikron’dan korkalım mı

Salgının başından bu yana “orijinal virüs” sık sık “mutasyon”a uğrayıp şekil değiştirdi, çok sayıda “varyant” oluşturdu.

Dünya Sağlık Örgütü o varyantları “Alpha, Beta, Delta” gibi harflerle tanımladı. Ve yine salgının başından bu yana karşımıza çıkan her varyant yüreğimizi hoplattı. Çünkü aklımızda daima “Acaba bu yeni varyant öncekilerden daha mı kolay bulaşır, daha mı ağır hastalık yapar, daha mı öldürücüdür, ilaçlara cevap verir mi, vermez mi, yaptırdığımız aşılar bu yeni varyanta da etkili mi, etkisiz mi?” gibi yüzlerce soruyu aklımıza getirdi.

KÖTÜ HABER ŞU: Geçtiğimiz hafta nur topu gibi yeni bir varyantımız daha dünyaya(!) geldi: Türkçe yazılışı ve okunuşuyla yeni varyanta “OMİKRON” adı verildi.

İsterseniz gelin haftaya sadece salgın matematiğini bilen uzmanları değil, ülke başkanlarını bile ciddi ölçüde korkutan bu yeni varyantla ilgili bazı sorulara yanıt arayarak başlayalım.




Yazının Devamını Oku

İnsülin patlamasına dikkat

Çoğumuz farkında bile değiliz ama muazzam bir “kronik hastalık patlaması” problemi ile karşı karşıyayız.

İstatiksel rakamlara göre, her 4 yetişkinimizden en az biri ya obez ya diyabetli ya da hipertansiyonlu. Yine uzmanlara göre, her 4 yetişkin vatandaşımızdan birinin karaciğeri kesinlikle yağlı. Kalp damar hastalıkları, kronik nörolojik hastalıklar ve benzeri sağlık problemlerinde de ciddi bir artış var. Kısacası konu önemli. Peki, bu tatsız/olumsuz gelişmenin nedenleri neler? Sözü fazla uzatmadan o nedenlerden birini, hatta birincisini ben hemen söyleyeyim: İNSÜLİN DİRENCİ! Peki, nedir, neyin nesidir bu insülin direnci denen sorunun esası?



ÖN BİLGİ
AZI DA ÇOĞU DA PROBLEM BİR HORMON

Yazının Devamını Oku

100 yıl yaşamak mümkün mü

“Uzun ömür meselesi” aklımıza gelince nedense öncelikle farmakoloji harikası gençlik haplarını, inanılması güç güzellik aşılarını, nanoteknolojik tıp mucizelerini, kendi kendini tamir edip yenileyebilen organ ve uzuvlar ile kök hücre gibi konuları anlıyor, yanılıyoruz. Tek bir cümleyle ifade etmek gerekirse “hayatı uzatmak” demek “hayatla ve dünyayla uyum içerisinde, teknolojiyi kullanarak ama ona bağımlı da kalmadan ‘kendiniz kalarak/olarak’ keyifli, huzurlu, formda ve fit bir yaşam sürmek ve bu hali mümkünse ömrümüzün son nefesine kadar devam ettirmeyi başarabilmek” demektir. Kanaatime göre, yaşlanmanın “süresine” odaklanmak yerine onu “kalitesi” ile değerlendirmek, gerekli tedbirleri zamanında alarak kendi kendine yetebilen aklı ve hareket kabiliyeti mükemmel “ihtiyar delikanlılar” ve “süper babaanneler” olabilmeyi başarabilmek asıl hedefiniz olmalıdır.

MEVLANA DİYOR Kİ...

GÜN ışığındaki toz zerreleri benim...

Güneş benim...

Sabah sisi ve akşam yeli benim...

Korunun tepesinde esen rüzgâr benim...

Kıyıya çarpan dalga benim...

Bayrak direğiyim, dümenim, omurgayım, dümenciyim...

Yazının Devamını Oku

Favipiravir’i boşuna mı yuttuk

Fikrimi daha en baştan açıklayayım: Son bilimsel verilere bakılırsa Favipiravir’i boşuna yuttuğumuz anlaşılıyor.

Nedeni şu... Favipiravir, salgının başından bu yana COVID-19 hastalarına hatta hastalık belirtisi göstermeseler bile PCR testi pozitif çıkanlara önerilen antiviral bir ilaç. Aslında daha en başta bile etkinliği konusunda hepimizin -herkesin-ciddi kuşkuları vardı. Ama biraz da “Elde başka çare yok” diye düşünülerek “Belki biraz faydası olur” umuduyla öneriliyordu. Ne var ki yeni bir çalışma-FAZ 3 PRESECO çalışması- Favipiravir’in etkinliğinin neredeyse 0 noktasında olduğunu net ve açık olarak gösterdi. Bizde de Sağlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulu üyesi hocalarımızdan bazıları (mesela Prof. Dr. Serap Şimşek Yavuz) bu yeni araştırmanın sonuçlarına dayanarak, “Favipiravir’in bundan sonraki kullanımı konusunda” tereddütlerini açıkladılar. Görünen o ki Sağlık Bakanlığı ve COVID-19 Bilim Kurulu’muz daha fazla beklemeden, bu ilacın kullanımıyla ilgili net bir karara süratle varmak zorunda.



ÇOK ÖNEMLİ
OKULLARA DİKKAT EDELİM

Yazının Devamını Oku

Yeşil eczaneye hoş geldiniz

Özellikle sağlığımızı koruyup kollamak söz konusu olduğunda çözümü sadece eczanelerde aramak zorunda değiliz.

Markette, manavda, pazarda satılan sebze ve meyvelerde de en az eczanelerde bulabileceğimiz gıda takviyelerindekiler kadar değerli ve etkili “sağlık koruyucusu doğal moleküller” var. Yani söz konusu sağlık, özellikle “sağlığı korumak” olduğunda “YEŞİL ECZANE” alternatifini de dikkate almamız lazım. İsterseniz gelin, bu güzel hafta sonunu, yaklaşan kış ve artacak bağışıklık gücü ihtiyacımızı da dikkate alarak “Yeşil eczanede neler var?” sorusuna ayıralım. Hazırsanız buyurun...



İLK 5VARAN 1-KUVERSETİN: Bu antioksidan özellikle son 2 yılda muazzam bir popülerlik kazandı. Nedeni ise virüs enfeksiyonlarını önlemedeki muazzam başarısı oldu. Kuversetinin yaşadığımız pandemi sürecinde yeni koronavirüsten korunmada da son derece etkili bir doğal molekül olduğu anlaşılıyor. Bu mucize doğal ilaç virüsün hücrelere girmek için tutunduğu “ACE-2 kapıları”nı adeta kilitliyor, neticede de virüsü kapsanız bile onun hücrelerinize girme ve sizi hasta yapabilme ihtimali önemli ölçüde azalıyor. Bu da hastalıktan korunmanızı sağlıyor. Ülkemizde de İZOKUVERSETİN esaslı başarılı bir takviye Sağlık Bilimleri Üniversitesi tarafından üretilip halkımızın kullanımına sunuldu. Bu bilgiyi de bir kenara lütfen özenle not ediniz. Kuversetinin en zengin olduğu besinlerin başında KIRMIZI SOĞAN ve ELMA geliyor. Bu nedenle özellikle bugünlerde “HER GÜN BİR SOĞAN VE BİR ELMA YAKLAŞIMI” son derece mantıklı bir seçim olabilir.

VARAN 2-KATEŞİNLER: Üzerinde en çok çalışılan antioksidan gruplarından biri. Çok sayıda kateşin var ve hepsi faydalı, hepsi değerli. En zengin kaynakları ise ÇAY ve BÖĞÜRTLENGİLLER. Yeşil çayda siyah çaydan biraz daha fazla bulunuyor.

VARAN 3-RESVERATROL:

Yazının Devamını Oku

Madde madde sağlık

Sağlık gündemimiz de ülke gündemimize benziyor. “Ana gündemimiz” olması gereken “pandemi” neredeyse “gündem dışı” kalmış gibi görünüyor. Hatta çoğumuz onu neredeyse “yok hükmünde” sayıyoruz.

Oysa her gün yine binlerce insanımız bu hastalığa yakalanıyor ve günlük kayıplarımız 200’lü rakamlara -maalesef- zımbalanmış gibi karşımızda duruyor. Diğer taraftan pek çok konuda olduğu gibi sağlık alanında da muazzam bir “bilgi kirliliği” var. Çoğu “sağlık meraklısı” maalesef farkında bile olmadan bu kirliliğin içinde -yüzüyor bile diyemeyeceğim- adeta debelenip duruyor! Oysa sağlığımızı yönetmek de hayatımızın pek çok alanı gibi son derece basit ve sıradan bir süreç. Peki, bazı detaylar, gözden kaçabilecek önemli ayrıntılar yok mu? Tabii ki var! Ama bilelim ki o ayrıntıların çoğu, uygulanması zaten imkânsız şeyler. İsterseniz gelin sözü fazla uzatmadan basit, önemli ve uygulanabilir bazı sağlık ayrıntılarına kısaca bir göz atalım.

MADDE 1 - GGT ÖNEMLİDİR

KARACİĞERİMİZ ne durumda?” diye merak ederek sık sık yaptırdığımız GGT, açılımlı adıyla “Gamma Glutamil Transferaz” tarama testi maalesef biz doktorların bile değerini/anlamını yeterince bilmediğimiz basit, ucuz ama önemli mi önemli bir laboratuvar testidir. Bu testin rakamlarındaki ufak oynamalar bile sağlığımızdaki pek çok anormalliğin ilk ve tek ifadesidir. Bırakın normal sınırları geçmesi, GGT’nin 30’un üzerine çıkması bile ciddi bir sağlıksızlığın, önemli bazı tehlikelerin işareti olabilir. Hele bir de elinizdeki o laboratuvar kâğıdındaki GGT rakamları 50’lileri, 60’ları çoktan aşmışsa sizin daha da dikkatli olmanız gerekir. Nedenine gelince... Yüksek bir GGT testinin neler ifade edebileceğini yandaki kutuda özetlemeye çalıştım.

MADDE 2 - YÜKSEK GGT RAKAMLARI BİZE NEYİ ANLATIR

Karaciğerimizin yağlandığını, işini yapmakta zorlandığını...

Toksik yükümüzün çoğaldığını, karaciğer lavabosunun tıkanmaya başladığını...

Karaciğerimizin glutatyon ihtiyacının zirve yaptığını, Faz 2 detoks sisteminin aksadığını...

Yazının Devamını Oku

Ne zaman daha hızlı yaşlanırız

Sağlığı korumak ve kollamak zannedildiği kadar kolay bir iş değildir.

Özellikle “kronik hastalıklar” yani “hipertansiyon, damar sertliği, şeker hastalığı, obezite/şişmanlık, romatizmal sorunlar, bellek problemlerine yol açan Alzheimer ve benzeri konular” söz konusu olduğunda sağlığı yönetmek daha da zorlaşır. Ayrıca kabul etmemiz gerekir ki normalde de “doğal yaşlanma süreci” bir bakıma “güç kaybetme/ağrılara, sızılara razı olma, azıcık unutkanlık, birazcık yorgunluk, bir parça uyku kaybı...” gibi problemlere de az çok razı olma süreci gibidir. Ve bu süreçler kısmen “genetik mirasımız”, kısmen “yaşam tarzı seçimlerimiz”, kısmen de “kendimize nasıl baktığımız” ile yakinen ilişkilidir. Ama yine de bilelim ki yaşlanmayı hızlandıran, yaş almayı “yeni ve farklı hastalıklarla tanışma” haline getiren kronik sağlık sorunlarının 3 temel nedeni var: “OKSİDASYON/PASLANMA, İNFLAMASYON/İLTİHAPLANMA, GLİKASYON/ŞEKERLENME!

Kanaatime göre, eğer bu üç süreci doğru yönetebilirsek, dozunda tutup etkileri/yansımaları ve yarattıkları sorunları minimuma indirilebilirsek “yaş almanın yaşlanma” ve “yaşlanmanın güç kaybı ve hastalanma” ile eşanlamlı hale gelmesini bir ölçüde önleyebiliriz. Nasıl mı? Mesela mı?

BANA GÖRE 1
SADECE ‘HASTALIKLARI YÖNETMEK’ YETMİYOR

MODERN tıbbın geçtiğimiz 50 yılda kaydettiği gelişmeler kesinlikle takdir edilecek bir başarı hikâyesidir. Bu başarıyı sağlayan faktörlerden ilk ikisi de -bana göre-, “kanıta dayalı olma” yani “bilimsel verileri esas alma” ile “uzmanlaşma/branşlaşma”dır. Ama bilelim ki her ikisinin de hâlâ tartışılması gereken ciddi sorunları, daha doğrusu yetersiz ya da fazla abartılmış noktaları, ayrıntıları vardır. Mesela konu “akut hastalıklar” olduğunda bilime dayalı olma ve uzmanlaşma sayesinde muazzam başarılara imza atabiliyoruz. Ve yine kronik hastalıklar esnasında ortaya çıkabilen akut problemlerin çözümünde de bu ikili sayesinde teşhis ve tedavide başarımızı en üst düzeye taşıyoruz. Peki, kronik hastalıklar söz konusu olduğunda durum ne? İşte o noktada işler biraz karışıyor. Zira bu gibi durumlarda sadece “hastalıkları yönetmek” değil “sağlığı da yönetmek” gerekiyor.

Yazının Devamını Oku

Avrupa’da durum ciddi

Avrupa'nın hemen her ülkesinde özellikle de Orta Avrupa’da pandemide yeni bir alevlenme yaşanıyor.

Bu yeni alevlenmenin -ya da 5. dalganın- özellikle ve öncelikle de Almanya, Avusturya ve Hollanda’yı etkilediği anlaşılıyor. HOLLANDA’da günlük vaka sayısı, salgının başından bu yana ilk kez olağanüstü rakamlara ulaştı, rakamlar 15 bini çoktan aştı, 20 bini test ediyor. Hollanda nüfusu dikkate alınırsa bu gerçekten korkunç bir sayı. Benzer bir durum AVUSTURYA’da da yaşanıyor. Özellikle Kuzey Avusturya’da hızla artan vaka sayıları nedeniyle muazzam bir tedirginlik yaşanıyor. ALMANYA’ya gelince... Orada da durum diğerlerinden farklı değil. Günlük vaka sayısı 50 binin bile üzerine çıktı ki bu şimdiye kadar görülen en yüksek rakamlardan biri. Geçtiğimiz perşembe Robert Koch Enstitüsü, günlük rakamları “VAKA SAYISI OLARAK 50 BİN 196, GÜNLÜK İNSAN KAYBI SAYISI OLARAK DA 235” diye açıkladı ve “SALGINDA EN KRİTİK DEVREDEYİZ” mesajını verdi. Peki, sebep ne? Detaylar için buyurun...

BANA GÖRE
VAKA SAYILARI NEDEN ARTIYOR

SON bir ayda sadece bizde değil, hemen her ülkede vaka sayılarında beklenenin üstünde bir artış olduğu kesin. Dünya Sağlık Örgütü de bu bilgiyi doğruluyor ve artışın özellikle Orta Avrupa ve Orta Asya’da zirve yaptığını söylüyor. Bu olumsuz gelişmenin birinci nedeni, hepimizin tahmin edebileceği gibi “İNSANLARIN DAHA UZUN SÜRE KAPALI MEKÂNLARDA, KALABALIK ORTAMLARDA İÇ İÇE VE NEREDEYSE BURUN BURUNA ÜSTELİK DE MASKESİZ OLARAK” yaşamlarını sürdürmeye başlamaları. “Okulların açılmış olması” ve “evden çalışma süreçlerinin askıya alınması” da önemli faktörler. Daha pek çok neden söylenebilir. Ama bilelim ki en önemli sebep tartışmasız “BİRÇOK KİŞİNİN HÂLÂ AŞILANMAMIŞ OLMASI”dır. Ben, bize göre oldukça zengin, ekonomileri bizden çok daha iyi durumda olan Orta Avrupa ülkelerinin, hatta İngiltere’nin bile nüfuslarının en az yüzde 75’nin aşılayabilme hedefine ulaştıkları kanaatinde değilim.


Yazının Devamını Oku

Salgında ‘korku, inkâr ve öfke’ bitti - ‘Kabullenme’ başladı

Net, açık ve önemli bir nokta, araştırma kurumu İPSOS tarafından gerçekleştirilen yeni bir çalışmada bir kez daha ortaya çıktı.

İPSOS’un yayımladığı o son araştırmanın verilerine bakılırsa, salgının muhtemelen en tehlikeli aşamalarından birine, “KABULLENME AŞAMASI”na geçmiş durumdayız. İPSOS rakamlarına göre, gidişatımız bakımından durum gerçekten can sıkıcı bir noktada: Her 4 kişiden 3’ü “COVID-19 salgınının 2022 yılında da devam edeceğini”, daha da önemlisi her 3 kişiden 2’si de “hayatlarının geri kalanında başka salgınlar ile de karşılaşacaklarını” düşünüyor. Kısacası vaziyeti umumiye son derece ciddi bir noktaya geldiğimizi işaret ediyor: Geçtiğimiz günlerde altını önemle çizdiğimiz “KABULLENİLMİŞ/ÖĞRENİLMİŞ ÇARESİZLİK” meselesi salgın gündemimizin bir numaralı haline gelmiş ve toplumumuzu fena halde kıskaca almış durumda.

KISA BİLGİ
İPSOS VERİLERİ BAKIN NE DİYOR

1)Bireylerin yarısı diğer kişilerin “sosyal mesafe” kuralına uymadığını söylüyor. Yüzde 26’sı ise bu kurala kendilerinin de nadiren uyduklarını (!) belirtiyor.

2)Toplumun yüzde 46’sı “Maske takıyor musunuz?” sorusuna ya “Hiç” ya da “Nadiren” yanıtını veriyor.

3)Salgında gidişata gelince... Burada da neredeyse “karpuz gibi ortadan yarılma durumu” var. Toplumun yüzde 33’ü “İşler iyi gidiyor, mücadelede başarılıyız” diye düşünürken, yüzde 48’i ise “Bu gidiş, kötü gidiş, mücadele başarısız” algısı içinde yaşıyor.

4)Aynı araştırmada bireylerin yüzde 74’ü salgının 2022’de de devam edeceğini daha şimdiden zaten kabullenmiş durumda. Bitmedi! Daha kötüsü de var. Toplumun yüzde 66’sı COVID-19 salgınını yeni/başka salgınların da izleyeceğine inanıyor.

Yazının Devamını Oku

3 mühim uyku sırrı

Mademki kaliteli bir gece uykusu sağlığımızın 4 vazgeçilmezinden biridir (diğerleri ‘yeterli, dengeli ve çeşitli BESLENME, her gün yapılan ılımlı EGZERSİZLER ve STRESİ MİNİMUM, HUZURU MAKSİMUM SAKİN BİR HAYAT’TIR), bu durumda uyku sırlarını tek tek ve bütün ayrıntılarıyla öğrenmek “iyi hayat” hedefleyen herkes için vazgeçilmez bir görev gibidir.

Yeni bir haftaya başlarken size o sırlardan 3’ünü daha hatırlatmak istiyorum. Hazırsanız buyurun...

UYKU SIRRI 1
BAŞIM SERİN UYKUM DERİN

SANILDIĞININ aksine ne sıcak bir oda, ne de sımsıcak bir yatak uyku dostu değildir. Tersine “çok sıcak” yerine “olabildiğince soğuk” bir odada uykuya dalmak her zaman, her yaşta, herkes için daha derin ve kaliteli bir uykunun garantisi gibidir. Uyku uzmanı Dr. Matthew Walker’a göre, uykuya ilişkin “ısıl süreçler”esas olarak vücudumuzun 3 kısmı tarafından gerçekleştiriliyor: Ellerimiz, ayaklarımız ve başımız... O 3 bölge atar-toplar damar kavşakları olarak bilinen ve cilt yüzeyinin hemen altından geçen damarsal organizasyonlar (anastomozlar) bakımından vücudumuzun en zengin yerleridir. “Tıpkı bir çamaşır teline çamaşırları asmak gibi” bu damarlar da dolaşım halindeki kanın ciltte daha geniş bir alana yayılmasını, dolayısıyla dış ortam ısısıyla daha iç içe ve yakın bir temas kurmasını sağlar. Bu nedenle yazının başlığını bile aslında “ellerim, ayaklarım ve başım serin, uykum her zamankinden çooook daha derin” şeklinde değiştirmek de mümkün. Diğer taraftan yine Dr. Walker’a göre, “Vücudumuzun en damarlı kısımlarından biri olan yüzümüze yine damardan çok zengin yüzeylerden biri olan ellerimizi kullanarak su çarpmak gibi uyku öncesi ritüeller geliştirmiş olmamız evrimsel bir tesadüf değildir.”

Dr. Walker, “Pek çok insan için ideal yatak odası sıcaklığının standart yatak örtüsü ve uyku giysileri kullanılması durumunda yaklaşık 18.3 derece” olmasını öneriyor.

Yazının Devamını Oku

Kan testiyle 50 kanser türüne teşhis

Sağlığımız açısından can sıkıcı günler geçirsek de yeni gelen ve son derece önemli bir haber, yüreğimizi biraz olsun ferahlattı.

Dünyanın en önemli sağlık merkezlerinden biri kabul edilen, sadece teşhis ve tedavideki başarılarıyla değil, sağlık alanındaki araştırmalarıyla da ünlenen Mayo Clinic’ten yapılan yeni bir açıklamada “yeni, güvenli ve aynı anda 50 ayrı kanseri tarayıp teşhis edebilen mükemmel bir KANSER TARAMA TESTİNİN yakında hizmete gireceği” açıklandı. Detaylar için buyurun...




KANSER TEŞHİSİNDE EZBERLER BOZULUYOR

Yazının Devamını Oku

Tek kelimeyle iyi, iki kelimeyle iyi değil

9. Cumhurbaşkanımız rahmetli Süleyman Demirel bir toplantı çıkışında kendisine “Ekonomiyi tek kelimeyle özetler misiniz?” diye soran gazete muhabirine “İyi” yanıtını verir. Muhabir soruyu bu defa “Peki, durumu iki kelimeyle özetler misiniz?” şeklinde değiştirince de gülümseyerek “İyi değil” deyiverir. Bana sorarsanız bizde de diğer ülkelerde de şimdi pandemide tam da böyle bir durumla karşı karşıyayız. Durumumuz tek kelimeyle “İyi”, iki kelimeyle ifade edilecek olursa “İyi değil”dir. Nedeni şu...

VARAN 1NEDEN ‘İYİ’YİZ

‘İyi’yiz çünkü: Aşıları bulduk.

‘İyi’yiz çünkü: Koronanın huyunu, suyunu öğrendik.

‘İyi’yiz çünkü: Başlangıçtaki kapanma dönemlerini aşıp adeta yeniden dünyaya geldik. Bunlar “iyiler”imiz.

VARAN 2

Yazının Devamını Oku

Tansiyonu düşürmek zorundayız

Neredeyse “gülümsemeyi unuttuğumuz” çok özel bir dönem yaşıyoruz.

Salgın süreci, ruh halimizi ciddi ölçüde etkiledi. Önemli bir araştırma grubu olarak kabul edilen Gallup’un son araştırması da bu bilgiyi doğruluyor. Gallup’a göre, “Dün geçirdiğiniz günü aklınıza getirin, hiç gülümsediniz mi?” sorusuna güçlü bir “Evet!” yanıtı verenlerin sayısı Türkiye’de sadece yüzde 41 olarak belirlenmiş. Yine aynı araştırma grubuna göre, Türkiye’de “kızgınlık yaşayanlar”ın oranı 4 puan artmış. “Dün, gün içinde ağırlıklı olarak kızgınlık hissettiniz mi?” sorusuna yüzde 44Evet!” yanıtı çıkmış. Ve yine vatandaşlarımızın yüzde 64’ü “Dün, gün içinde stresli bir dönem yaşadınız mı?” sorusuna “Evet!” yanıtı vermiş. Kısacası farkında olmayabiliriz ama “gülümsemeyi unuttuğumuz stres ve gerginliğin zirve yaptığı günlerden” geçiyoruz.

Kaygı, korku, endişe ya da diğer duygu durum bozukluklarının neticesi olarak ortaya çıkan “GERİLİM/TANSİYON YÜKSELMESİ MESELESİ”nin “sosyal boyutları” benim alanım değil. “Bedensel boyutları” ise bir iç hastalıkları uzmanı olarak yakinen ilgilendiğim ve dikkatle izlediğim önemli bir alan. Bu gerginliğin sağlık açısından en önemli neticelerinden birinin ise “HİPERTANSİYON MESELESİ” olduğu kesin. Detaylar için buyurun...




İYİ BİLGİ

Yazının Devamını Oku

Kendinize ‘daha iyi’ bakın

Önemli ve anlamlı bir bayramı, Cumhuriyet Bayramı’nı kutlamanın bitmez tükenmez heyecanı ve sevinci içinde güzel ve keyifli bir hafta sonu yaşıyoruz.

Bayramımız hepimize kutlu olsun, hafta sonumuz güzel geçsin. Cumhuriyetin ve bağımsızlığın kıymetini bilelim ve asla unutmayalım. Ona, cumhuriyete tıpkı sağlığımıza bakar gibi “gözümüzün içi gibi” bakalım. Bunun için de tabii ki öncelikle ayakta kalmaya, sağlıklı olmaya, bir ve birlikte durmaya odaklanalım. Bugünün sağlık konularına gelince... Bugün sayfamızı -bayram münasebetiyle- “SİZDEN GELEN SORULAR”a yani “OKUR SORULARI”na ayırıyoruz. Hazırsanız buyurun...

OKUR SORUSU 1GÜNDE NE KADAR D VİTAMİNİ 

Eğer D vitamini stoklarımız doluysa, yani D vitamini seviyemiz 50’nin üzerinde 70’ler civarındaysa yetişkin bir kadın ve erkek için günde 1000-2000 ünite kadar D vitaminini güneşlenerek ya da takviyelerle kazanmak yeterli oluyor. Bu miktarı 400-500 üniteye indirenler de var, 4-5 bin üniteye çıkaranlar da eksik değil. Bana sorarsanız 1000 üniteyi geçen rakamlara sadece doktorların karar vermesi lazım. Zira özel bazı durumlarda yüksek rakamlara da çıkmak gerekebiliyor. Ama o özel durumların neler olduğunu yalnızca doktorlar biliyor.

OKUR SORUSU 2
CİLT YAŞLANMASI İÇİN ‘BİLEK TESTİ’ GÜVENİLİR Mİ

Yalana, dolana, sözü fazlaca uzatmaya gerek yok: Yaşlanan bir cilt herkesin keyfini kaçırır. Cilt yaşlanmasının en büyük belirtisinin de kontrolsüz güneşlenmek olduğu tartışmasızdır. Güneş hasarının cildinizde oluşturduğu yaşlanmanın etkilerini görmek istiyorsanız, hemen şimdi şu anda ‘

Yazının Devamını Oku

Uyku belleğin ütüsüdür

Düzenli, yeterli ve kaliteli bir uyku, güçlü bir belleğin vazgeçilmezidir. Ne var ki bu net, açık ve yüzlerce kez kanıtlanıp raporlanmış bilginin tersi de her zaman geçerlidir:

Kötü, kalitesiz, yetersiz ve düzensiz bir uyku da “BELLEK TÖRPÜSÜ” gibidir. Özellikle Alzheimer hastalığı söz konusu olduğunda “bellek-yetersiz uyku ilişkisi” çok daha belirgindir. Bilhassa 30’lu 40’lı yaşlarda başlayan “KRONİK UYKUSUZLUK PROBLEMİ”nin Alzheimer hastalığına yakalanma riskini arttırdığı birçok araştırmada net bir şekilde kanıtlanmış ve raporlanmıştır. Dolayısıyla uykusuzluk sorununu çözmek kaliteli bir yaşlılık geçirmek isteyen herkes için vazgeçilmez ve öncelikli bir ödevdir.

TANSİYON YÜKSELDİKÇE BELLEK KÜÇÜLÜYOR

YENİ bir araştırmada da “hipertansiyon-bellek ilişkisi” bir kez daha netleşti: Avustralya Milli Üniversitesi’nin yaptığı bu yeni araştırmada da görüldü ki tansiyon yükseldikçe yani büyük ve küçük tansiyon rakamları büyüdükçe; beynimizin gücü azalıyor, belleğimiz zayıflıyor. O araştırmanın sonuçlarına göre de “daha güçlü bir beyin ve bellek için” neredeyse 20’li yaşlardan itibaren kan basıncımızı dikkatle izlememiz, 120/80’in üzerine çıkmasına müsaade etmememiz, mümkünse de 110/70’in altında tutmamız gerekiyor.

BİR UYARI

Yazının Devamını Oku

Kanser ‘Geliyorum’ der

Pandemi, hayatımızı dört bir yandan kuşatınca sağlığımızla ilgili diğer önemli gündemleri maalesef ıskalamaya başladık.

Iskaladığımız tehditlerden en önemlisi farklı doku ve organlarda gelişen kanserler. Biliyorsunuz, Dünya Sağlık Örgütü 2004 yılından bu yana -yerinde ve doğru bir kararla- ekim ayını “Meme kanseri bilinçlendirme ve farkındalık ayı” olarak ilan etti. Ama bana sorarsanız her ayın en az 2-3 gününü “kanser farkındalığı meselesi”ne ayırmamız lazım. Nedeni şu: Sağlık uzmanlarının tamamı, en geç 10-15 yıl sonra kanserlerin ölüm nedenleri arasında ilk sıraya yerleşeceğini söylüyor. Oysa biliyoruz ki kanserlerin de çoğu önlenebiliyor. Daha da önemlisi biraz dikkat edilirse tehlikeli boyutlara ulaşmadan erken dönemde teşhis ve tedavi edilebiliyor.



ÖNEMLİ
BEDENİNİZLE KONUŞUN

Yazının Devamını Oku

Pandemi baş ağrıtıyor

Başımızı ağrıtan pek çok sorun zaten hep vardı. Ne var ki pandemi pek çok sorun gibi baş ağrılarımızı da ikiye, üçe katladı.

Sağlık Bakanlığı’nın açıkladığı “2020 yılı ilaç tüketim rakamları” da bu bilgiyi doğruluyor. Bu rakamlara göre “ağrı kesiciler” ve tabii ki öncelikle de “baş ağrısı ilaçları satış rakamları”nda ciddi bir artış var. İsterseniz gelin bugün sadece pandemi nedeniyle değil, başka pek çok sebeple de bir numaralı sağlık sorunlarımızdan biri haline gelen şu “baş ağrısı meselesi”ne kısaca bir göz atalım.



ÖNEMLİ
BAŞIMIZ NEDEN AĞRIR

Yazının Devamını Oku

‘Şekerleme’ iyi ‘şekerlenme’ kötü

Gündüz saatlerinde yapacağınız kısa süreli “uyku molaları” yani “kısa süreli uykular” sağlığınız için zannettiğinizden çok daha faydalıdır. Günlük sohbetlerde “ŞEKERLEME” olarak tanımlanan bu basit, kısa ama etkili “sağlık kaçamakları” eğer “zaman” ve “zamanlama” meselelerine dikkat edilecek olursa düşünülenden de etkili mühim bir sağlık ayrıntısı olabiliyor.

ŞEKERLENME” meselesine gelince... “Şekerlenme” ya da tıp dünyasındaki adıyla “GLİKASYON” ise şekerlemenin tam tersine son derece önemli bir sağlık tehdididir. Diğer bir deyişle başlıkta belirttiğim gibi “ŞEKERLEME NE KADAR İYİYSE, ŞEKERLENME O KADAR KÖTÜDÜR”. Detaylar için buyurun...

‘ŞEKERLEME’NİN FAYDALARI

UYKU uzmanlarına göre, hemen her gün düzenli olarak 20-30 dakika kadar gündüz uykusu kaçamakları yapan “şekerleme tutkunları”, bakın hangi avantajları elde ediyorlar. Şekerlemeler:

BİR: Bedeni dinlendiriyor, enerji yüklüyor.

İKİ: Belleği güçlendiriyor.

ÜÇ: Fiziksel performansı geliştiriyor.

DÖRT:

Yazının Devamını Oku