Ukrayna planından barış çıkar mı

Ukrayna ve Avrupa, Rusya yanlısı olduğu gerekçesiyle plana şiddetle karşı çıkarken gelinen noktada 19-20 maddelik revize edilmiş yeni bir taslaktan bahsediliyor.

28 maddelik ilk planı havada kapan Rusya’nın şıkları Kiev lehine elden geçirilmiş yeni taslağa ise mesafeli olduğu gelen açıklamalarından anlaşılıyor.

PLAN NASIL OLUŞTU

ULUSLARARASI medyaya yansıyan haberlere göre Gazze barış anlaşması sonrasında Trump yönetiminde Ukrayna için de benzer bir planın hazırlanması fikri oluşuyor. Yine başrolde de Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner yer alıyor.

Hafta içi Bloomberg’de yayınlanan telefon görüşmesi dökümlerinden planın hazırlanmasından Rusya’nın da haberdar olduğu anlaşılıyor. Buna göre 14 Ekim’de Witkoff ile Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuri Uşakov ile yapılan telefon görüşmesinde Witkoff, Ukrayna barışı için Gazze planı gibi bir planın hazırlanabileceğini söylüyor. Hatta Uşakov’a, Rusya lideri Vladimir Putin’in ABD lideri ile telefon görüşmesinde Trump’ın Gazze planını övmesini salık veriyor. Yine Ukrayna planı hazırlığında Putin’e yakın bir isim olan Kirill Dmitriyev ile de Miami’de gizli görüşmeler yapıldığı, fikir alındığı iddialar arasında.

NİYE TEPKİ ÇEKTİ

ORTAYA çıkan 28 maddelik teklif büyük ölçüde Moskova’nın taleplerini karşılıyor, hatta 24 Şubat 2022’de Ukrayna’ya karşı işgal başlatan Rusya’yı mükafatlandırıyor gibi duruyor. Dolayısıyla Ukrayna’ya ağır toprak tavizi öngören, Kiev’e NATO üyeliğine kapıyı kapatan, savaş suçlarına af getiren plan saldırıya uğrayan ülkenin bir anlamda teslim bayrağı çekmesi anlamına gelecek nitelikte unsurlar içeriyor.

Avrupa müzakerelerde saf dışı bırakıldığı, Kiev ise zor şartlar dayattığı gerekçesiyle teklife karşı çıkarken geçen hafta sonundan beri ABD ile süren pazarlıklarda Ukrayna’nın görüşlerini de dikkate alan yeni bir metin üzerinde uzlaşıldığı, kritik maddelerin ise Trump ile Ukrayna lideri Volodimir Zelenski pazarlığına bırakıldığı iddia ediliyor.

AVRUPA NİYE KARŞI

AVRUPA hem siyasi hem de ekonomik açıdan ABD’nin Ukrayna pazarlığına mesafeli yaklaşıyor. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, ‘egemen bir Avrupa ülkesinin tek taraflı bölünmesine’ karşı çıkarak ‘Sınırların zorla değiştirilemeyeceği konusunda net olmalıyız. Bugün sınırların zayıflatılmasını meşru sayarsak ve resmileştirirsek, yarın daha fazla savaşın önünü açmış oluruz ve bunun olmasına izin veremeyiz’ diyor.

Aslında Rusya’nın bugün dursa da yarın Avrupa’ya yönelik saldırılarını sürdüreceği görüşünün özeti sözleri. Nitekim Rusya’nın Kiev’in olası NATO üyeliğini veto etme hakkı olmadığını söyleyen NATO Genel Sekreteri Mark Rutte de Ukrayna’da anlaşma olsa dahi Rusya’nın uzun vadede durmayacağı öngörüsünü yineliyor.

İTİRAZIN CAN ALICI NOKTASI

PAZARLIĞIN can alıcı bir de ekonomik boyutu bulunuyor. ABD’de Trump yönetiminin yardımları kesmesi nedeniyle Ukrayna’ya silah temininde ana sponsor haline gelen Avrupa Birliği, ekonomik kaynak bulma zorluğu yaşıyor. Bu bağlamda Rusya’nın Belçika’da dondurulmuş ve 190 ile 210 milyar dolar arasındaki varlıklardan yararlanarak Ukrayna’nın finanse edilmesi tartışılıyor.

Trump’ın ilk planında Rusya’nın dondurulmuş varlıklarından 100 milyar dolarlık kısmının Ukrayna’nın yeniden inşası ve yatırım için kullanılması önerilirken bu girişimden elde edilecek kârlardan ABD’nin yüzde 50 pay alacağı öne sürülüyor. AB ülkeleri kendi içlerinde Rus fonlarını kullanma konusunda görüş ayrılığı yaşarken, bir yandan da bu paranın Trump yönetimi kontrolüne geçme riskinin yarattığı bir rahatsızlığın da söz konusu olduğu anlaşılıyor.

ŞİMDİ NE OLACAK

HAFTAYA Trump’ın Temsilcisi Witkoff’un muhtemelen damat Kushner ile birlikte Rusya lideri Vladimir Putin tarafından kabul edilmeleri bekleniyor. Ancak Kiev ve Moskova arasındaki derin görüş ayrılığı sürüyor. Putin, dün yaptığı açıklamada 28 maddelik ilk planı gelecekteki bir anlaşmanın temeli olarak gördüklerini söylerken Avrupa’ya saldırma niyetleri olmadığını, Batı ile Avrupa güvenliğini görüşmeye hazır olduğunu belirtti.

Ancak Putin’in kabul ettiklerini söylediği planı Ukrayna çoktan reddetmiş bulunuyor. Kiev ile ABD’nin yeni bir taslak üzerinde anlaştığı biliniyor. Dolayısıyla şimdilik barış için ortak bir zemin sağlanmış gibi durmuyor.