Kıbrıs dosyası hareketlenirken

Bu yılki törenler tam da Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’in Avrupa Birliği’nin de desteğiyle Kıbrıs meselesinin çözümü için yeni bir girişim başlatmaya hazırlandığı bir döneme denk geldi.

GÖZLER DOĞU AKDENİZ’DE

GUTERRES 27-29 Temmuz tarihlerine planlı ziyaretiyle 16 yıl sonra Kıbrıs’a giden ilk BM Genel Sekreteri olmaya hazırlanıyor. Kıbrıs dosyasının yıllar sonra raftan inmesini Doğu Akdeniz havzasındaki konjonktürel gelişmelerle birlikte değerlendirmek mümkün.

Guterres’in bu ziyareti planlamasında BM Genel Sekreteri’nin Şahsi Kıbrıs Temsilcisi Maria Angela Holguin’in önemli rol oynadığı konuşuluyor. KKTC, Rum Kesimi ve Türkiye’de temaslarda bulunan Kolombiya asıllı Holguin’in bugün ve yarın Brüksel’de AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve geçen hafta Kıbrıs Özel Temsilcisi atanan AB Komisyonu Başkan Yardımcısı Raffaele Fitto ile de görüşmesi bekleniyor.

BÖLGEDE ÇIKAR ÇATIŞMASI

DOĞU Akdeniz aslında bir nüfuz mücadelesinin tam ortasında yer almaya devam ediyor. ABD, İran savaşının gölgesinde Suriye, Irak ve Türkiye dahil Hürmüz krizine alternatif, bölgedeki enerji ve ticari çıkarlarını koruyacak projeler geliştirmeye çalışıyor.

 Fransa bir yandan İsrail ile dirsek temasında olan Kıbrıs Rum Kesimi ile işbirliğini arttırırken öte yanda yeniden inşa sürecinde Suriye’de daha fazla rol kapma peşinde.

İşte tam da burada Yunanistan ve Rum Kesimi’nin de talebiyle Avrupa Birliği’nin de Kıbrıs’ta çözüm sürecine müdahil olmaya çalıştığına tanık oluyoruz.

TÜRKİYE’NİN POZİSYONU

2004 yılında Annan barış planına, 2017’de İsviçre’de yapılan, Kıbrıslı Rumların masadan çekilmesiyle sonuçlanan Crans Montana görüşmelerine destek veren Türkiye sonrasında federasyon dosyasını kapatarak “Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsünün tanınması” temelinde iki devletli çözümü desteklemeye başladı.

Rum Kesimi, Crans Montana’da bırakılan noktadan müzakerelerin sürmesini isterken dün Kıbrıs Barış Harekâtı’nın 52’nci yılı dolayısıyla Türkiye ve KKTC’den verilen mesajlar, artık şartların aynı olmadığı yönündeydi.

GUTERRES’E MESAJ GİBİ

BU resmi açıklamalar aynı zamanda ay sonunda Kıbrıs’ta temaslarda bulunmaya hazırlanan BM Genel Sekreteri Guterres’e de mesaj niteliğindeydi. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, “Ana vatan ve garantör ülke olarak Kıbrıs Türk halkını haklı mücadelesinde asla yalnız bırakmayacağız” dedi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan Türkiye’nin Kıbrıs Türk halkının menfaatlerini kararlılıkla savunmaya devam edeceğini vurguladı. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran ise Türkiye’nin KKTC’nin egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsüne dayalı davasını desteklemeye, ‘Mavi Vatan’daki hak ve menfaatlerini tavizsiz korumaya devam edeceğini’ kaydetti.

KKTC’DEki HAVA NASIL

KKTC’de çözüm konusunda siyasi görüş farklılıkları olduğu malûm. Cumhuriyetçi Türk Partisi kökenli KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, federasyon temelli bir müzakereye açık kapı bırakırken siyasi eşitliğin kabul edilmesi, takvimi belli, sonuç odaklı olması gibi şartlar öne sürüyor. “Çözüm istiyor ve bunun için samimiyetle uğraş veriyoruz. Bu süreci Türkiye Cumhuriyeti ile istişare ve tam bir koordinasyon içinde yürütüyoruz” diyor. Ulusal Birlik Partisi kökenli Dışişleri Bakanı Tahsin Ertuğruloğlu ise daha keskin bir çizgide. AA’ya yaptığı açıklamada KKTC’nin iki egemen eşit devlet ve eşit uluslararası statü politikasından vazgeçmeyeceğini belirterek “Bizim devletimiz var, ana vatanımız var, askerimiz var. Kimse bizi kandırma umuduyla buraya gelmesin” diyerek uyarıyor.

GUTERRES’İN PLANI NE

TÜRKİYE ve KKTC; Yunanistan ve Rum Kesimi’nin AB üye olması nedeniyle AB’nin Kıbrıs’ta adil bir arabulucu olamayacağı çizgisinde. Yunanistan ve Rum Kesimi ise AB’nin yeni güvenlik mimarisi ve 150 milyar Euro’luk savunma harcama fonunda yer almak isteyen Türkiye’nin önünü Kıbrıs meselesini öne sürerek kesmek istiyor. Türkiye ile üyelik sürecini yıllar önce donduran AB, Ankara’ya bazı tavizlerle Kıbrıs’ta ilerleme sağlanabilir mi noktasında olabilir. Ancak KKTC’nin ve Kıbrıs Türk halkının çıkarları ve güvenliğinin Türkiye için vazgeçilmek olduğunu dünkü açıklamalarla bir kez daha gördük. Dolayısıyla BM Genel Sekreteri Guterres’in çantasında hangi önerilerle geleceği kritik bir önem taşıyor. KKTC ve Türkiye’nin çıkarlarını da samimi bir şekilde gözeten güncellenmiş bir bakış açısı mı, yoksa bir türlü çözüm getirmeyen o bildik tozlu
dosyalar mı?