ABD’nin Şam ve Riyad’ı İsrail ile barıştırma çabası

10 Kasım’da Suriye Geçici Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, 18 Kasım’da da Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın Washington’da olması bekleniyor. Gazze barış planında ikinci aşamaya geçilip Uluslararası İstikrar Gücü’nün konuşlandırılması için pazarlıkların sürdüğü bir dönemde Washington bir yandan da daha ileriki aşamaların zemininin oluşturması için temaslarını yoğunlaştırmışa benziyor.

BEYAZ SARAY’DA BİR İLK

ŞARA’nın ziyareti birçok yönden tarihi bir ziyaret olmaya namzet. Suriye’nin kurulduğu 1946’dan bu yana ilk kez bir Suriye lideri Washington’a resmi ziyaret düzenlemiş olacak. Gerçi Şara, eylül ayında BM Genel Kurulu açılış toplantıları için New York’a gitmiş, mayıs ayında da Suudi başkenti Riyad’da ABD Başkanı Trump ile el sıkışmıştı. Daha düne kadar Suriye’de HTŞ örgütünün lideri olarak Muhammed el Colani kod adlı Ahmed Şara’nın başına 10 milyon dolar ödül koymuş olan ABD, bu kez Şara’yı Beyaz Saray’da ağırlayacak. Trump, Şara’ya şans verilmesinden yana.

YAPTIRIMLAR KALKACAK MI

ABD, bir yandan kuzey terör örgütü PKK’nın uzantısı SDG ile Şam arasında ortak paydanın bulunması için pazarlıklarda aktif rol alırken öte yandan İsrail ile Suriye arasında bir güvenlik anlaşmasının hayata geçirilmesi için çalışıyor.

Ve Şara’nın ziyareti öncesinde ABD-Suriye ekseninde ilginç iddialar uluslararası basında yer almaya başladı. Amerikan AP Ajansı’na göre ABD, Şara ve Suriye İçişleri Bakanı Enes Hattab’a yönelik yaptırımların kaldırılması için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne karar taslağı sundu.

ABD ŞAM’A ÜS MÜ KURUYOR

DÜN ise İngiliz Reuters Ajansı daha da dikkat çekici bir haberi servis etti. İddiaya göre ABD, İsrail ile Suriye arasında bir saldırmazlık parçası olarak Suriye’nin güneyindeki bir hava üssüne asker konuşlandırmaya hazırlanıyor. ABD’nin arabuluculuk ettiği anlaşmanın kabul edilmesi halinde Suriye’nin güneyi askerden arındırılmış bölge ilan edilirken Amerikan askerinin çatışmasızlığı sağlamak üzere gözlemci olarak bölgede yer alması öngörülüyor.

ŞARA TEKLİFE MESAFELİ

TRUMP, daha önce Şam yönetiminin de İsrail ile normalleşme öngören İbrahim Anlaşmalarına katılmasını gündeme getirmiş, ancak Suriye lideri bu konuya mesafeli olduklarının mesajını vermişti.

Şara, eylül ayında New York’ta verdiği bir röportajda, “Suriye’nin durumu farklıdır, çünkü İbrahim Anlaşmaları’na taraf olan ülkeler İsrail’in komşuları değildir. Suriye, Golan Tepeleri’nden binden fazla İsrail saldırısı, hava saldırısı ve işgaline maruz kalmıştır” demişti. Şam Yönetimi, Tel Aviv ile Suriye’nin egemenliğini koruyacak ve İsrail saldırılarını durduracak bir güvenlik anlaşmasının yeterli olacağı görüşünde.

SUUDİ PRENSi DE GİDİYOR

İBRAHİM Anlaşmaları ile İsrail’i Arap ve Müslüman ülkeleriyle ekonomik ilişkiler ve altyapı projeleriyle normalleştirmeyi uman ABD’nin asıl hedefindeki ülke Suudi Arabistan. Çünkü Ortadoğu’nun kilit ülkelerinden saydığı Suudi Arabistan’ın başı çekmesi halinde diğer ülkelerin de onu takip edeceği inancında Trump.

BAE ve Bahreyn, 2020’de İbrahim Anlaşmaları çerçevesinde İsrail ile tokalaştığında o dönemde Suudi Arabistan ve Tel Aviv’in de ilişkilerinin normalleştirilmesi için pazarlık yapıldığı gündeme gelmişti. Ancak Hamas’ın İsrail’e 7 Ekim 2023 saldırısı süreci akamete uğratmıştı.

İSRAİL VE F-35 PAZARLIĞI

ANLAŞILAN Trump’ın Gazze planının uygulanması için müzakereler sürerken bir yandan da Suudi Arabistan-İsrail ilişkileri için pazarlıklar yapılıyor. Daha önceki müzakerelerde İsrail ile olası bir anlaşma için Filistin’e bir devlet vizyonu tanınması şartını güden Suudi Arabistan, şimdi bir yandan da ABD’nin Katar ile imzaladığı tarzda güvenlik anlaşması, yerli nükleer programın başlatılması gibi konuları masaya getiriyor.

Son olarak da Riyad’ın ABD’den 48 adet F-35 savaş uçağı istediği ve pazarlıkların ilerlediği haberleri geldi. İsrail’in Ortadoğu’da hava üstünlüğü sağlayan bu uçakların kendisinden başka bir ülkeye verilmesine sıcak bakmadığı sır değil. Riyad’ın İsrail’e ‘Evet’ demesi halinde İsrail de F-35’e ‘Evet’ der mi göreceğiz. Ez cümle, Ortadoğu’nun epeydir böyle sıkı bir pazarlıktan geçmediğini söyleyebiliriz.