Bu serginin ilhamı Picasso ve kadınları

Modern sanat tarihinin en tartışmalı ve dönüştürücü eserlerinden biri olan bu tablodan ve Picasso’nun yaşamından esinle uzun yıllara dayanan bir seri hazırlayan Baykam ilk gösterimi Mayıs 2025’te Paris’teki Galerie S/Beaubourg’da açtığı sergiyle yapmıştı.

‘Baykam on Picasso: Les Demoiselles Revisited’ sergisinin ikinci durağı ise Taksim’deki Piramid Sanat oldu.

Bedri Baykam

1989’dan itibaren, özellikle Real-Fakes serisinde en sevdiği sanatçıların pek çok yeniden yorumunu ürettiğini belirten Baykam, “Bunların kalbinde hep Les Demoiselles vardı. Bu çalışmalar yalnızca Ankara ve İstanbul’da değil, uluslararası olarak Paris, Berlin, New York, Los Angeles ve hatta Barselona Picasso Müzesi’nde sergilendi. Yıllar boyunca Neo-Ekspresyonizm ve multimedya içinde farklı yönler denememe rağmen, Les Demoiselles d’Avignon, her zaman en güçlü yaratıcı favori konularımdan biri olarak kaldı. İşte bu yüzden, sonunda tüm bir sergiyi bu başyapıta adama kararı aldım” diye açıklıyor serginin ortaya çıkışını.

Piramid Sanat’taki sergi, Paris’te kurulan kavramsal çerçevenin bir tekrarı değil; serinin yeni ve daha önce hiç sergilenmemiş işleriyle genişlediği, düşünsel olarak derinleştiği bir versiyon olarak kurgulandı. İstanbul, Les Demoiselles d’Avignon’u tarihsel merkezinden uzaklaştırarak sanatçının kendi üretim ve düşünce alanına taşıyan bilinçli bir geçişi temsil ediyor.

Baykam on Picasso: ‘Les Demoiselles Revisited’, 5 Eylül’e kadar Piramid Sanat’ta izlenebilir.

AVIGNON NERESİ

ESERİN ismi Fransa’daki Avignon şehrinden gelmiyor. Hayatına pek çok kadın giren Picasso yüksek libidosuyla tanınıyor. Baykam’a göre eserin dolaşımda olan diğer adları arasında Le Bordel d’Avignon ve Les Filles d’Avignon vardı. Ayrıca Lyon’da bir Rue d’Avignon ve Barcelona’da bir başka Avignon Sokağı olduğunu da hatırlamalıyız. En önemlisi, Picasso’nun evinin yakınında yer alan, sık sık gittiği genelevlere ev sahipliği yapan Carrer d’Avinyó idi. Nihai başlık büyük olasılıkla bu mekâna bir gönderme olarak seçilmişti. Her hâlükârda, o dönemde ‘Avignon’ kelimesi Avrupa’nın bütün sefahatini sembolik olarak taşır hale gelmişti.

Picasso’dan önce resimde idealize edilmiş kıvrımlarla temsil edilen kadın bedeni, bu yapıtla birlikte tüm yerleşik sınırların dışına taşar; estetik beklentilerden arındırılmış, rahatsız edici bir açıklıkla başrole yerleşir. Kadın, olması beklendiği gibi değil, sanatçının aktarmak istediği kavram üzerinden odağa alınır ve bu tavır modern sanatın en güçlü kırılma anlarından birini yaratır.

Pablo Picasso - Les Demoiselles d’Avignon, 1907

Picasso’nun adı louvre müzesi soygununa nasıl karıştı

SERGİYLE birlikte ‘Baykam on Picasso’ adında bir de kitap yayımlandı. Prof. Dr. Hasan Bülent Kahraman’ın katmanlı sunuş yazısı ile başlayan kitapta Avignonlu Kızlar’ın Bateau-Lavoir’dan MoMA’ya uzanan yolculuğunu anekdotlarla aktaran Bedri Baykam’ın kapsamlı araştırma yazısı yer alıyor.

Bu yazıda Picasso’nun hayatından ilginç detaylar da veriliyor. Louvre Müzesi’nden Mona Lisa’nın çalınması olayına adının karışması gibi.

Picasso Avignonlu Kızlar tablosuna hazırlanırken, Afrika ve İberya heykellerinden etkilendiği biliniyor.

Pablo Picasso’nun yakın dostu yazar Guillaume Apollinaire’in sekreteri Géry Pieret, Louvre’daki bir sergide yer alan elli kadar heykelin birkaç tanesini çalıp 50 Frank’a satar.

Picasso büyük eserini yaparken o heykelcikleri model olarak kullanır. 1907’deki bu olaydan dört yıl sonra bu kez ünlü Mona Lisa tablosu Louvre’dan çalınır. Paniğe kapılan Picasso dostu Apollinaire ile heykelcikleri Seine Nehri’ne atmaya çalışsa da bunu başaramaz. Gazeteci bir dostlarının aracılığı ile eserleri isimsiz bir şekilde müzeye teslim eder. Fakat Géry Pieret’nin polise yaptığı ihbar ile başları belaya girer. Picasso olayı inkar eder ve serbest bırakılır ancak Apollinaire kısa bir süre hapiste kalır.

Amasra denize ressamların gözünden bakacak

TÜRKİYE İş Bankası Sanat Eserleri Koleksiyonu’ndan yapılan özel seçkiler bir süredir İş Sanat Anadolu Sergileri adıyla yurdun dört bir yanında sergileniyor. İş Bankası şubelerini geçici sanat mekânlarına dönüştüren sergiler, çocuk atölyeleri ve uzman sanat tarihçilerinin anlatımıyla desteklenerek kapsayıcı bir deneyim yaratıyor. Anadolu Sergileri’nin yeni seçkisi ‘Kıyıdan Bakmak’ temasıyla 4-5 Nisan tarihlerinde İş Bankası Amasra Şubesi’nde olacak.Türk resminin farklı dönemlerde üretim yapan isimlerini bir araya getiren sergi, adeta bir atölyeye dönüşen kıyı şeridindeki tanıklıklardan süzülen manzaraları paylaşıyor. Sergide Halil Paşa, Namık İsmail, Feyhaman Duran, Afife Ecevit, İbrahim Çallı ve Hulusi Mercan gibi önemli sanatçılarımızın, ağlarını toplayan balıkçıları, süzülen tekneleri ve sahil yaşamının gündelik akışını betimleyen eserleri izleyiciyle buluşuyor. İnsan ile deniz arasındaki köklü bağ, her bir ressamın fırçasında yeni bir yorum kazanıyor.

İbrahim Çallı’nın eserlerini Denizli’nin Çal ilçesindeki izleyicilerle buluşturan seçkiyle başlayan Anadolu Sergileri, Hocalar ve Öğrenciler (Milas), Mavinin İzinde (Gelibolu), Büyük Zafer (Kocatepe), Aşina Yüzler (Antakya), Çarşı-Pazar (Midyat), Ege Havası (Edremit), Mavinin Sırları (İznik), Narenciye Mevsimi (Pozcu) ve Hayatın Renkleri (Lüleburgaz) gibi farklı seçkileri sanatseverlere sundu.