Gökçe Aytulu

Gökçe Aytulu

gokcea@hurriyet.com.tr

16’lıklardan katil yaratan karanlık

İZMİR’de 16 yaşındaki birinin yaptığı saldırı, yaşattığı şokla birlikte birçok soruyu da beraberinde getirdi.

Haberin Devamı

Olayın yurtdışı bağlantılı bir terör eylemi olduğuna ilişkin kuvvetli şüpheler var.

Fakat buzdağının görünmeyen kısmında işin psikolojik boyutu yer alıyor. 16 yaşındaki bir çocuk kendi mahallesinde nasıl bu kadar serinkanlı ve profesyonelce bir saldırı düzenleyebildi?

Failin çocukken elindeki oyuncak silahla ve babasının avladığı kuşlarla pozları çıktı. Tek başına bunu bir gösterge kabul etmek doğru olmaz.

Ancak bir nokta önemli. Failin son zamanlarda DEAŞ’a ait infaz videoları izlediği iddia edildi. Hürriyet’in dünkü manşetinde baba N.B.’nin oğlunun son zamanlarda bilgisayar başında daha çok zaman geçirdiği ve radikalleştiğini söylediği bilgisi vardı.

16’lıklardan katil yaratan karanlık

Haberin Devamı

Konuyla ilgilenenler yakından bilir. DEAŞ’a katılanların genel profili bu ve benzeri ‘internet eğitimlerinden’ geçer.

Üstelik artık buna yeni bir silah daha eklendi: Yapay zekâ.

Bugün DEAŞ miadını doldurmuş bir terör örgütü olabilir. Ama yapay zekâ uygulamaları yetişkin olmayan, bu tip saldırganlığa eğilimli çocukları filtresiz bir şekilde hedefe götürecek bir silaha dönüşebiliyor.   

Geçen ay İngiliz İstihbaratı MI5, Terörle Mücadele Polisi ve Ulusal Suç Ajansı tarihinde ilk kez okul çağındaki çocukların ailelerine ortak bir çağrı yayımladı.

Ebeveynlere el kitabı şeklindeki çağrıda şöyle deniyor: “Radikal örgütler sizin gibi okul tatilini bekliyor. Çocuğunuzun dijital oyun odalarında, sohbet ve yayın kanallarında geçirdiği zamanı ve içeriği mutlaka denetleyin.”

Bu bildirinin yayımlandığı günlerde Edinburgh’ta bir lise öğrencisinin çevrimiçi bir Nazi grubunda 1000 saatten fazla vakit geçirdikten sonra katliam planı yaptığı ortaya çıktı. Lise öğrencisi katliamı gerçekleştiremeden yakalandı ve 6 yıl hapis cezası aldı.

Yeni dijital tehditler sebebiyle İngiltere’de terör soruşturmalarına konu olan 18 yaş altındakilerin oranı son üç yılda üç kat artmış. Artık ülkedeki terör soruşturmalarının yaklaşık yüzde 40’ı reşit olmayanları kapsıyor.

Haberin Devamı

Dijital tehdide maruz kalan gençlerden bazıları ise topluma değil kendilerine zarar veriyor. Konunun az görünen yönlerinden biri de bu.

Bugünlerde ABD’de bu konuda önemli bir dava var. 16 yaşındaki Adam Raine’in ailesi oğullarını intihara sürüklediği iddiasıyla ChatGPT’yi dava etti.

Tabii böyle bir dava hemen akıllara yaslı bir ailenin dev bir şirketten tazminat kapma çabasını getirebilir.

Ancak mahkemeye sunulan kayıtlar dehşet verici.

16 yaşındaki çocuğun “Odamda ilmek bırakmak istiyorum ki biri bulsun ve beni durdurmaya çalışsın” önerisine “Hayır lütfen ortada bırakma” diyerek karşılık veren yapay zekâ, sohbet ilerledikçe çocuğu kendisinin tek arkadaşı olduğuna inandırmaya çalışıp intihara teşvik etmiş.

Haberin Devamı

Şirket, “sorunun” sohbetin uzamasından kaynaklandığı yönünde bir savunma yapıyor. Algoritma uzayan yazışmada yapay zekânın karşısındakini teşvik edip onaylaması üzerine işliyormuş.

Sohbet kayıtlarını okudukça arkadaşı olmayan 16 yaşındaki bir çocuğun “en iyi arkadaşı” konumundaki bilgisayarından etkilenmesi hiç şaşırtıcı gelmiyor.

Dava nasıl sonuçlanacak göreceğiz.

Fakat suça sürüklenen çocuk kavramını sosyal medya, yapay zekâ ikilisiyle birlikte düşünmek şart.

Bu konuda küresel bir işbirliği ve kapsamlı bir reforma ihtiyaç olduğuna şüphe yok.

16’lıklardan katil yaratan karanlık

YENİ İNGİLTERE KABİNESİ VE TÜRKİYE

BİRLEŞİK Krallık’ta geçen hafta sonu kabinede önemli bir revizyon oldu. Bir ev satışı sırasında 40 bin sterlin eksik vergi ödediği ortaya çıkan Başbakan Yardımcısı Angela Rayner istifa etmek zorunda kaldı.

Haberin Devamı

Rayner’ın yerine Dışişleri Bakanı David Lammy, Başbakan Yardımcısı olarak atandı. Lammy Dışişleri Bakanı olarak Türkiye ile ilişkilerde son derece uyumlu bir portre çizmişti. Hakan Fidan’la gerek yüz yüze gerek telefon görüşmeleriyle sürekli diyalog halinde oldu. Bu diplomasi, yeni savunma sanayi projeleri ve Eurofighter anlaşması gibi meyveler verdi.

Lammy’nin halefi olarak Dışişleri Bakanlığı’na gelen isim Yvette Cooper. Son bir yıldır İçişleri Bakanlığı görevindeki Cooper hakkındaki en büyük soru işareti Filistin eylemleri ve gözaltılar.

Cooper’ın önerisiyle yasaklı örgüt listesine alınan Filistin Eylem Grubu’na destek gösterilerinde üç gün önce 900 kişi gözaltına alındı. Üstelik bu ilk değil. Bir yandan Filistin’i tanıma kararı veren İngiliz Hükümeti’nin diğer tarafta göstericilere yönelik bu tavrı tepki çekiyor.

Haberin Devamı

Cooper’ın bakanlığı döneminde İngiltere’nin Filistin politikasında büyük bir değişiklik beklenmese de yeni bakanın bu konuda nasıl bir söylem içinde olacağı merak konusu.

Yeni kabinede Türkiye açısından en ilginç isimlerden biri İçişleri Bakanlığı’na gelen Shabana Mahmood.

Birleşik Krallık tarihinin ilk Müslüman İçişleri Bakanı olan Mahmood’un yasadışı göç konusunda sert bir tutum alması bekleniyor. Zira sığınmacıların hepsini tutuklama sözü veren Reform UK Partisi anketlerde 10 puan farkla birinci durumda gözüküyor.

Mahmood’un bu konuda AB ülkeleri ve Türkiye’nin kapısını çalması muhtemel.

16’lıklardan katil yaratan karanlık

BANKSY FİLİSTİN DUVARINA ÇARPTI

DÜNYANIN en ünlü sokak sanatçısı Banksy, Londra’daki adliye binasına çizdiği bir eserle tekrar ortaya çıktı.

Bir protestocunun kafasına tokmakla vurmaya çalışan bir hâkimin tasvir edildiği eser ülkedeki Filistin gösterilerine bir selam niteliğinde.

Ve fakat bu eser “Tarihi bir binaya zarar verdiği gerekçesiyle” apar topar demir bariyerlerle kapatıldı. Polis soruşturma başlattı.

Bugüne kadar yüzlerce eseriyle kimliğini gizli tutmayı başaran Banksy’nin kimliği bu soruşturmada muhtemelen ortaya çıkacak. Buraya kadar iyi gelmişti.

16’lıklardan katil yaratan karanlık

AY TUTULMASI ŞARKILARI

GÜNDEMDEN bunalanlar için Ay tutulmasının büyüleyici fotoğraflarına bakarken aklıma düşen kişisel bir dinleme listesi çıkardım:

Ay Karanlık: Ahmet Arif’in şiiri, Cem Karaca’nın muazzam sesiyle listemin başında.

Ay Işığı Sonatı: Biraz klişe gibi görünse de Beethoven’ın katıksız hüznü hiçbir zaman eskimez.

Moon Over Bourbon Street: Sting’in kurtların tuzağına düşen masum bir kuzu gibi seslendirdiği bu şarkıyı hep sevmişimdir.

Ay Doğar Mavi Mavi: Bu güzel Kıbrıs Türküsü’nü ilk kez Haluk Levent’ten duymuştum. O dönem gitarla çalmayanın arkadaş bulması zordu. 

Goodnight Moon: Shivaree’nin bu güzide eserinden yola çıkarak “Batılılar Ay’dan öcü gibi korkarken bizim şarkılarda hep bir güzelleme var” genellemesi yapılabilir.

16’lıklardan katil yaratan karanlık

Yazarın Tüm Yazıları