Sosyal medya düzenlemesi yolda... Anonim hesaplar kapanacak mı

SOSYAL MEDYA SAĞLAYICILARI İŞBİRLİĞİ YAPMADAN OLMAZ

İsterseniz 100 takipçiniz olsun, şu bir gerçek; adıyla, sanıyla, doğum tarihi ve konumu açık şekilde, sosyal medyada olma cesaretini gösteren herkes, hayatında en az bir kez; beyan ettiği bir fikir sebebi ile linç-küfür yemiş, hakarete uğramış ya da tehdit edilmiştir.

12. YARGI PAKETİNE GİRECEK

Kaldı ki sahte, anonim, bot hesaplar aracılığıyla dolandırılan ya da taciz, pedofili gibi ağır suçlara maruz kaldığı halde “takipsizlik” kararlarıyla hüsrana uğrayan da çok. Dolayısıyla Bakan Gürlek’in “12. Yargı Paketi’ne girecek” dediği, sosyal medya hesaplarına kimlik ve cep telefonu doğrulaması getirileceği açıklaması çoğu kişiye bir “Oh” dedirtti aslında.

“Ancak” ile parantez açalım; sosyal medya önemli bir özgürlük alanı ve bir noktada bu alanı özgür kılan da bu “anonimlik.” Herkesin “tek renk” olduğu bir yerde, kendi yankı odalarımızda kaybolmaz mıyız? Ayrıca kimlik bilgilerimizi bir üçüncü kullanıcıya, hem de kendi isteğimizle vermek, bir güvenlik açığı yaratmaz mı? Ya da yazdıklarımız yüzünden fişlenir miyiz? Tüm dünya konuyu aslında bu başlıklarla tartışıyor.

ENDİŞELERİ ANLIYORUZ

Bakan Gürlek, “Endişeleri anlıyoruz. Devlet bizi takip mi edecek, kişisel bilgilerim sosyal medya sunucuları eline mi geçecek diye tereddüt var. Fakat kesinlikle böyle bir şey yok” diyor ve asıl amacın güvenlikli bir alan oluşturmak olduğunu, Almanya ve İspanya’da da katı bir düzenleme yapıldığını söylüyor.

Anonim olunca yargılama yapılamıyor

Peki bu uygulamayı hayata geçirmek ne yarar getirir? Yanıtını Avukat Mustafa Zafer verdi: “Sosyal medya üzerinden yapılan suçlarda; hakaret, tehdit, taciz gibi, son dönem ciddi bir artış var. Bu şikâyetlere ilişkin sağlıklı bir soruşturma yapabilmek ve ceza sorumluluğunun şahsiliği gereğince, suçun kim tarafından işlendiğinin açık şekilde tespit edilmesi önemlidir. Ancak çoğu zaman, suçun kim tarafından işlendiği belirlenemediği, şüpheli/fail ‘anonim’ kaldığı için yargılama olmamaktadır. Bu durum mevcut soruşturma sayılarının yüksek görünmesine, yanı sıra toplumda ‘cezasızlık’ algısının güçlenmesine ve adalete olan güveni zedelemeye neden olmaktadır. Oysa hakaret, tehdit, taciz gibi suçlara karışan bir şüphelinin kimliği açık ve belirlenebilir olursa, yaşanan mağduriyetlerin derhal giderilmesi de mümkün olacaktır.”

Mustafa Zafer

HEPSİ ÖZEL ŞİRKET

“Ancak” ile önemli bir parantez de açıyor: “Böyle bir düzenlemenin uygulanabilir olması için BTK ve İletişim Başkanlığı gibi devletin ilgili kurumları ile X, Facebook, Reddit, Discord, Instagram gibi sosyal medya sağlayıcılarının ‘tam uyum’ ve bütünlük içinde çalışması gerekmektedir. Ancak, her iki tarafında bu konuda el sıkışması halinde, sahte/bot/ anonim hesaplar görülmez olur. Aksi halde, yasal bir düzenleme yapılsa dahi, böyle bir uygulamanın hayata geçirilmesi çok zor. Çünkü günün sonunda sosyal medya platformlarının bir sahibi olduğu, özel birer şirket oldukları unutulmamalıdır. Bu şirketler ile anlaşılmadığı sürece maalesef eliniz, kolunuz bağlı kalabilir. Sosyal medya platform sağlayıcısı şirketlere, açık bir uyum çerçevesi getirilirse, o zaman gerçek manada isimsiz, sahte ve bot hesaplarla mücadele edebilmenin yolu açılabilir.”

DİJİTAL KAMUSAL ALAN GÜVENLİ VE HESAP VERİLEBİLİR BİR ZEMİNE TAŞINACAK

Sosyal Medya ve Dijital Güvenlik Eğitim Araştırma Merkezi (SODİMER) Başkanı Prof. Dr. Levent Eraslan ise Adalet Bakanlığı’nın üzerinde çalıştığı teknik doğrulama paketinin, dijital kamusal alanın daha güvenli ve hesap verebilir bir zemine taşınması açısından “reform” niteliğinde ve de teknik açıdan mümkün olduğunu söylüyor: “E-devlet entegrasyonu, SMS doğrulama kodu (OTP) ve yeni nesil çipli kimlik kartlarının mobil uygulama üzerinden taranması gibi yöntemler teknik olarak halihazırda mümkün ve kullanılmaktadır.  Bu sistemlerin sosyal medya platformlarına uyarlanması, sahte hesap (bot) üretimini ciddi ölçüde azaltabilecek ve dijital kimlik–hesap eşleşmesini mümkün kılabilecektir. Ancak bu teknik dönüşümün kalıcı ve bağlayıcı hale gelmesi için mevzuat ayağının güçlendirilmesi gerekmektedir.”

Nasıl? Yanıtı şu: “Türk Ceza Kanunu ve 5651 sayılı ‘İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun’ başta olmak üzere ilgili bilişim mevzuatında yapılacak değişikliklerle, sosyal medya platformlarının hukuki statüsü daha net tanımlanmalıdır. Platformların yalnızca ‘ifade alanı’ değil, aynı zamanda ‘hukuki sorumluluk doğuran dijital kamusal alanlar’ olduğu vurgulanmalıdır. Kullanıcılara hesaplarını, gerçek kimlikleriyle eşleştirmeleri için tanınacak 4 aylık geçiş süresi, hukuki güvenlik ve ölçülülük ilkeleri açısından makuldür. Bu süre sonunda doğrulama yapmayan hesapların kapatılması ise kanuni dayanağa bağlandığı takdirde uygulanabilir olacaktır. Böyle bir düzenleme ile...

- Dijital mecralarda anonim hesaplar üzerinden işlenen hakaret, tehdit ve istismar suçlarının takibi kolaylaşacak.

- “Anonimlik” zırhına saklanarak yürütülen organize, dezenformasyon faaliyetleri caydırılacak.

- Siber zorbalıkla mücadelede etkinlik artacak.

- Dijital vatandaşlık bilinci ve kişisel sorumluluk kültürü güçlenecektir.”