Fulya Soybaş
fsoybas@hurriyet.com.trHantavirüs salgını olur mu... Yolcu gemisinde alarm: 3 kişi öldü
Sevdiklerimizden, işten, okuldan... Kısacası hayattan 2 yıl ayrı kaldık. Onbinlerce kişi hayatını kaybetti. Türkiye’de ilk COVID-19 vakasının görüldüğü 11 Mart 2020’den sonra eminim çoğumuz için hiçbir şey eskisi gibi değil. Ne zaman ‘yeni’ bir virüs haberi çıksa “Aman!” diyorum korkuyla “Bizden uzak dursun!” İşte günlerdir bu endişe ile takip ediyorum Arjantin’den hareket eden, Hollanda bayraklı lüks gemide yaşananları. Dünya Sağlık Örgütü, MV Hondius yolcu gemisinde şüpheli hantavirüs salgını yaşandığını doğruladı. 3 kişinin hayatını kaybettiği gemide, vakalardan ikisinin hantavirüs olduğu doğrulanırken, 5 şüpheli vaka daha inceleme altında. Ve dahası o gemide 2 Türk yolcu var. Sorum şu; nedir bu hantavirüs, o gemide neler oluyor ve en önemlisi de tehlike altında mıyız gerçekten, COVID gibi bir salgın ihtimali var mı?
GEMİDEKİ TÜRK YOLCULAR ANLATIYOR: İLK BAŞTA CİDDİYE ALMADILAR
Türk Youtuber Ruhi Çenet, hantavirüs tespit edilen 150 kişilik yolcu gemisindeki Türklerden biri. Bir video ile “o” gemide olduğunu duyurdu. Diyor ki: “Yolculardan biri hayatını kaybedince bunun okyanus şartları yüzünden olduğunu düşündüm. Ancak durum zannettiğimizden çok daha kötüymüş. Ben 24. günde gemiden indim, gemi son varış noktasına 11 gün daha devam etti. Gemiden indikten sadece 1 gün sonra, ölen kişinin karısı ve bir başkası daha yaşamını yitirince, nedeninin gemide tedavisi bulunmayan ve kemirgenlerden bulaşan hantavirüs olduğu ortaya çıktı.”
ÇOK UCUZ KURTULDUM
Sağlık durumunun iyi olduğunu, gerekli kan testlerini yaptırdığını da açıklayan Çenet, “Çok ucuz kurtuldum” diyor ve gemi personelinin başta durumu ciddiye almadığına dikkat çekiyor: “Gemi yönetimi daha ilk vefatta bu durumun bulaşıcı bir hastalıktan kaynaklanabileceği ihtimalini ciddiye almadı, ‘salgın riski yok’ açıklaması yaptılar. Oysa o andan itibaren bir karantina uygulanmalıydı. Ama yapılmadı. İnsanlar iç içe olmaya devam etti ve toplu aktiviteler yapıldı, yemekler yendi.”
GEMİDEKİ TÜRK YOLCULAR ANLATIYOR: ENDİŞELENECEK BİR DURUM YOK
Hâlâ gemide olan kuş gözlemcisi ve yaban hayatı uzmanı Emin Yoğurtçuoğlu da sosyal medya hesabından bir paylaşım yaptı: “Biz iyiyiz, herkes iyi. Şu an kimse hasta değil, yeni vaka da karantina da yok. Korkmuyoruz. Gemide herkes birbirini kolluyor, her şey yolunda. Bu virüs ile ilgili söylenen çok şey ‘abartı.’ Şu an Kanarya Adaları’na gidiyoruz. İnşallah birkaç güne, şu gemiden sağ salim inelim, anlatacağım. Dualarınızı esirgemeyin.”
HALK SAĞLIĞI AÇISINDAN RİSK OLDUKÇA DÜŞÜK
Hantavirüs adını geçtiğimiz yıl şubat ayında Oscar ödüllü oyuncu Gene Hackman ve piyanist eşi Betsy Arakawa öldüğünde öğrenmiştim.
GENE HACKMAN VAKASI
65 yaşındaki Arakawa hantavirüs ile bağlantılı solunum yetersizliği sebebiyle hayatını kaybetmiş, Hackman ise ondan 1 hafta sonra, bakımsız kaldığı ve ilaçlarını alamadığı için ölmüştü. Hackman’ın milyon dolarlık malikânesinde ise fare yuvaları ve bazı ölü kemirgenler tespit edilmişti.
Arjantin’den kalkan MV Hondius isimli yolcu gemisinde 2 Türk yolcu var. Biri ilk ölümün ardından gemiden indi. Diğeri hâlâ gemide. Bir noktada Türkiye’ye dönecekler. Peki bir salgın ihtimali var mı, tehlikede miyiz?
Yanıtını sosyal medyanın #virusfantom olarak tanıdığı Virolog, Dr. Semih Tareen verdi: “Öncelikle sakin olalım. Paniğe gerek yok! Yeni bir pandemi gelmiyor. Türkiye, olağanüstü bir risk altında değil. Gemideki vakalar, Hantavirüsün alt varyantı Andesvirüs kaynaklı. Bu, nadir de olsa insandan insana bulaşabilen tek Hantavirüs tipi. Çok nadir görülen bir vaka olduğu için bu virolog olarak beni heyecanlandırsa da sizin korkmanıza gerek yok. COVID-19 gibi bir şey değil yani. Ki zaten Hantavirüs riski şu an Türkiye’de var.”
EN ÖLÜMCÜL VİRÜSLERDEN
Nedir bu virüs? Diyor ki: “Hantavirüs, en ölümcül virüslerden biridir. Enfekte kemirgenlerin ısırığı, tırmalaması ya da idrarı, dışkısı veya tükürüğünden parçacıkların havaya karışması, o havanın da solunması ile bulaşır. Ahır, bahçe temizliği yaparken, yerde kurumuş fare pisliği olduğu ve bunu da süpürdüğünüzü varsayalım. Havaya kalkan tozla buluşması mümkün yani. Şehirlerden çok ormanlık alanlar, tarım arazileri, bağ, bahçe gibi yerlerde görülür. Dolayısıyla böyle bir risk ülkemizde de var zaten. Orman işçileri, tarım ya da hayvancılıkla uğraşanlar, köylerde yaşayanlar... Riskli grup. Yeni bir virüs değil. Her yıl tahmini 200 bin vaka görülmekte. Ölüm oranı yüzde 60 ve maalesef belirli bir tedavisi de yok.
YAKIN TEMASLA BULAŞIYOR
Altını çizelim Hantavirüs insandan insana bulaşmaz. Nadir de olsa insandan insana bulaşan türü Andesvirüsüdür. Gemideki ‘panik’ virüsün bize kadar varmasından değil bundan kaynaklı. Çünkü gemi gibi kapalı bir ortamda, insanlar birbirine çok yakın. Virüsün kuluçka süresi genellikle 2- 4 hafta, ancak 8 haftaya kadar da uzayabilir. Bu da haliyle olağanüstü bir durum yaratıyor.
KAN TESTİ İLE TESPİT ETMEK MÜMKÜN
1996’da Arjantin’de yaşanan salgın, bu virüsün insandan insana bulaşabildiğinin kanıtlandığı ilk olay. Zaten adını da oradaki And Dağları’ndan alıyor. Güney Amerika’da sık görülen bir durum, ki bu gemi de Arjantin çıkışlı. Yolcular, doğa gözlemi ve vahşi yaşam aktivitelerine katılmış. Henüz net değil ama kemirgen habitatlarıyla temas etmiş olabilirler. Hasta olanların tespiti ise nispeten daha kolay. Kan testi ile kolayca tespit edilebilir. Dolayısıyla karantinaya ihtiyaç duyulmayabilir. Küresel halk sağlığı açısından ise salgın riski oldukça düşüktür.”
