Bungalov, otel, soyunma kabini, güzellik merkezi… Gizli kameraları nasıl bulacağız

HER YERDE OLABİLİR: TABLODA, SAKSIDA, PRİZDE, KAPI DELİĞİNDE

CNN Türk canlı yayınında izledim. Haber Koordinatörü Nihat Uludağ’ın elinde papağan figürlü yağlı boya bir tablo vardı.

En azından ilk bakışta öyle sanıyorsunuz. Oysa o bir tablo değil. Gizli kamera. Papağanın gözüne yerleştirilen toplu iğne başı büyüklüğündeki kamera merceği aslında her şeyi kaydediyordu.

Üstelik kameralar artık tablo ya da aynalara değil; kalemlerden kapı deliklerine, elektrik prizlerinden ampullere, duman detektörlerinden USB şarj cihazlarına, saatlere, saksılara kadar pek çok nesnenin içine kolayca gizlenebiliyor.

ETRAFI DİKKATLİCE KONTROL EDİN

Adli Bilişim Uzmanı Mustafa Sansar’a göre çok profesyonel sistemler dışında gizli kameranın yerleştirilebileceği noktalar aslında tahmin edilebilir: “Yeter ki bu konuda bir farkındalığınız olsun” diyor ve şöyle detaylandırıyor:

“Yatağınız ve çevresi, soyunma alanları, tuvalet ve lavabolar... Mahremiyet alanlarınız içindeki eşyalara dikkat etmek gerekiyor. Bir otel ya da bilmediğimiz bir yere girdiğinizde kıyafetinizi çıkarmadan önce birkaç dakika şöyle bir bakmak bile önemli bir tedbirdir. Örneğin odada olmaması gerektiğini düşündüğünüz bir nesne varsa, ‘Bu neden burada?’ diye sorgulayın. Üstelik doğrudan sizi görecek bir konumdaysa daha dikkatli olun.

HER DURUMU SORGULAYIN

Bir ampul alışılmışın dışında görünüyorsa inceleyin. Kameralı ampuller yapı itibarıyla normal ampullerden farklılık gösterir. Bir tablodan şüpheleniyorsanız arkasına, içine bakın. Kablo, pil veya elektrik beslemesini sağlayan ya da görüntünün dışa aktarıldığı, bağlantıyı sağlayan düzenek/parçalar bulunabilir. Şüpheli gördüğünüz her durumu sorgulamalısınız. Alacağımız telefon, televizyon ya da kıyafeti... Bir kusuru var mı diye nasıl inceliyorsak bulunduğumuz ortama da öyle dikkatli bakmalıyız.”

ŞÜPHE VARSA RİSKE GİRMEYİN

“Fakat” ile şu parantezi de açıyor: “Profesyonel biçimde gizlenmiş sistemlerde sıradan bir göz kontrolü yeterli olmayabilir. Örneğin televizyonun siyah yüzeyi içerisine ustaca yerleştirilmiş küçücük bir kamerayı fark etmek oldukça güçtür. Yani maalesef yüzde yüz güvenlikten söz etmek mümkün değil. Dolayısıyla en ufak bir şüpheniz varsa riske girmeye gerek yok.”

Mustafa Sansar

BULURSANIZ SAKIN DOKUNMAYIN

Diyelim bulunduğumuz alanda gizli kamera ya da şüpheli bir kayıt cihazı bulduk. Ya sonra?

Sansar’ın uyarısı çok net: “Sakın dokunmayın.”

Hatta ilk refleks olarak işletme sahibi ya da çalışanlara haber vermek de doğru değil:

“Çünkü olayın kim tarafından gerçekleştirildiğini bilmiyorsunuz; işletme sahibi ya da çalışanlardan biri de şüpheliler arasında olabilir. Bu nedenle 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı. Olay yeri inceleme ekiplerinin gelmesi beklenmeli. Cihaza ve çevresindeki eşyalara dokunulmamalı; parmak izi ve diğer delillerin bütünlüğü korunmalı.”

ORTAK WI-FI DA RİSKLİ

Sansar’a göre mahremiyet tehdidini yalnızca gizli kameralarla sınırlamak da büyük hata. Günlük hayatta kullandığımız teknoloji kişisel veriler açısından başka riskler de taşıyor:

“Halka açık Wi-Fi ağlarına bağlanmak, kafe, restoran, havaalanı gibi yerlerde bulunan ve kaynağını bilmediğimiz USB şarj noktalarını kullanmak... Bunlara karşı da dikkatli olunmalı. Çünkü mesele artık sadece görüntünüz ya da sesinizin kaydedilmesi değil. Kişisel verilerinizin ele geçirilmesi riski de var. Türkiye teknoloji kullanımına çok hevesli. Ancak teknolojiyi kullanma hızımızla güvenlik farkındalığımız aynı seviyede değil.”

SATIŞTA KAYIT ŞARTI OLMALI

Türkiye’de bir kişinin mahremiyetini gizli kamerayla ihlal etmek suç. Türk Ceza Kanunu’na göre özel hayatın gizliliğini görüntü veya ses kaydı alarak ihlal etmenin ya da bu görüntülerin hukuka aykırı biçimde ifşa edilmesinin cezası, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis.

Ancak mevcut düzenlemeler içinde küçük ve kolay gizlenebilen kameraların satışını genel olarak yasaklayan ya da satın alan kişinin cihazın seri numarasıyla merkezi bir sisteme kaydedilmesini zorunlu kılan özel bir düzenleme yok.

Özellikle internetten 2-10 bin lira bandında istediğiniz kamera sistemini alabiliyorsunuz.

Bu nedenle de uzmanlar uzun süredir “satın alan kişinin belli olması” esasına dayanan bir denetim sisteminin olması gerektiğini tartışıyor.

“Amaç kamerayı yasaklamak değil; kim tarafından nerede ve ne amaçla kullanılacağının da izini sürebilmek. Çünkü bu cihazlar yaş sınırı olmaksızın da satın alınabiliyor” diyen Sansar, özellikle 15-18 yaş çocuklarda bu durumun siber zorbalığa kadar varabildiğine de dikkat çekiyor.