Öneri mi tavsiye mi

Yazarı Latif Onur Uğur, önsözde kitabını ve amacını anlatıyor:

“Okumayı öğrendiğim ve kitaplar dünyasına adım attığım ilk günlerden beri hikâyeleri romanlardan daha çok severim. Yaklaşık 50 yıllık okuma serüvenimde kısa öykülerin yeri hep bir başka olmuştur. 2023-2024 yıllarında yaptığım okumalarda ise sistematik hikâye okuyuculuğu yapmak istedim.
Hikâye ve hikâyenin tarihinden başlayıp dünyada ve Türkiye’de kaleme alınmış öyküleri bilinçli bir şekilde hep birlikte değerlendirerek okumaya çabalamayı diledim. Tabii ki böyle bir hedef çok kapsamlı, çok vakit ve enerji isteyen, pek çok yan okuma ve ansiklopedik, edebi okumayı da birlikte gerektirecek bir çaba istiyordu. Daha önce okuduğum kitaplardan tekrar okumalar da yaparak pek çok yeni okumalarla birlikte bugüne geldim.

Yaptığım okumalarla ilgili değerlendirmelerimi Düzce Damla Gazetesi’ndeki köşemde okurlarımla günlük olarak paylaştım. Bu kitapta, andığım bu köşe yazılarından benim yaptığım bir seçki ilginize sunulmuştur.

Hikâyenin ne olduğundan başlayıp tarihteki ilk örneklerini okumak, bugüne kadar geçirdiği değişimleri ve gelişmeleri anlayabilmek, Modern Öykü Kuramı ile tanışabilmek, önemli ürünleri ve yazarları kronolojik olarak gözden geçirmek; hikâye okuma edimlerimiz için verimli bir çerçeve oluşturabilir ve müteakip okumalarımızda seçimler yapmamıza faydalı olabilir diye düşündüm. Tabii ki tüm hikâye evrenini bir tek kitapta toplamanın fiziken imkânı yok. Ama böyle bir çabanın bir çatı oluşturarak geniş bir spektruma yapılabilecek bir açılımda bir ilk adım olması mümkün olabilir gibi geldi bana.

Bu kitapta hangi yazarlarla/eserlerle karşılaşacaksınız? Öncelikle birkaç akademik ve edebi yazı ile hikâyenin tanımı, kapsamı, tarihi, içerdiği sanatsal yöntemlere değinmek istedim. Ardından tarihten gelen en eski hikâyelere (Homeros Destanları, Binbir Gece Hikâyeleri), Decameron, Canterbury Hikâyeleri ve Değirmenimden Mektuplar gibi ilk çerçeve öykülü bireysel anlatımlara, Nikolay Gogol, Guy de Maupassant, James Joyce, Kafka, Mark Twain, Edgar Allan Poe, O’Henry, Anton Çehov gibi dünyadaki ilk modern öykü ustalarından bizim hikâye yazarlarımız Ömer Seyfettin, Cenap Şahabettin, Osman Cemal Kaygılı, Memduh Şevket Esendal, Peyami Safa, Sait Faik Abasıyanık, Aziz Nesin, Kemal Tahir’e uzanmak istedim. Latin Amerikalı yazarlar Gabriel Garcia Marquez ve Jorge Luis Borges ile İranlı Sadık Hidayet’in öykülerinden paylaşımlar yapmayı da diledim. Kısa Öykünün Büyük Ustaları ve Patlayan Kuyrukluyıldızlar (Ekspresyonist Öyküler) başlıklarında yayınlanmış antoloji kitapları ile yeni kaybettiğimiz çağdaş hikâyecilerimizden Selim İleri ve Ferit Edgü’nün hikâyelerini kapsama dahil ettim.

Notos Edebiyat Dergisi’nin düzenlediği, bizim yazarlarımızca yapılmış ve en önemli hikâyecilerimizin seçimine dair bir listeyi de içeriğe ekledim.

TADIMLIK ALINTILAR

Her kitaptan tadımlık alıntılar yaparak bizzat yazarları ile tanışalım istedim. Okumanız tamamlandığında genel bir çerçeveyi kabaca da olsa betimlemiş olacağımı ve daha ileri okumalara yapılacak yolculuklarda kalkış limanı olmayı diledim. Her yaştan ve eğitim düzeyinden kimseye hikâye okuyuculuğu hakkında kıymetli bilgi ve fikirler vermek, hikâye okumamızın bizzat kendi hayatlarımızdaki yeri ve öneminin altını çizmek istedim.

Böyle bir içerikte eksik kalan pek çok hikâye yazarı ve eserleri olduğunu peşinen kabul ediyorum. Yine de daha önce kaleme aldığım Neden Okumalı, Ne Okumalı? isimli kitabımda; Marguerite Yourcenar’ın Doğu Öyküleri, Reşat Nuri Güntekin’in Sönmüş Yıldızlar, Oğuz Atay’ın Korkuyu Beklerken, Halikarnas Balıkçısı’nın Egeden Denize Bırakılmış Bir Çiçek, Kafka’nın Açlık Sanatçısı, Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Hikâyeler ve Milli Savaş Hikâyeleri eserlerine dair yazılar bulabilirsiniz. Satırlar Arasında isimli kitabımda da Gustave Flaubert’in Üç Hikâye ve Halikarnas Balıkçısı’nın Parmak Damgası eserleri ile ilgili değerlendirmelerime ulaşabilirsiniz. Tanzimat ve Servet-i Fünun Edebiyatı Okumaları isimli kitabımda Ahmet Mithat Efendi’nin Letaif-i Rivayat Külliyatı da incelenmiştir. Mürekkep Kokusu kitabımda ise Aziz Nesin’in Ölmüş Eşek ve Yüz Liraya Bir Deli; Sabahattin Ali’nin Değirmen, Kağnı, Ses, Yeni Dünya ve Sırça Köşk; Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Hikâyeler isimli eserleri hakkındaki ifadelerime ulaşabilirsiniz. Keyifli, kazanımlı, nitelikli okumalar dileklerimle...”   (Palme Yayınevi)