MAYIS: CİLT KANSERİ FARKINDALIK AYI

Cilt Kanseri Farkındalık Ayı’nın gerçek amacı tam olarak cildinizi tanımaktır.

◊ Cildinizle ne kadar tanışıksınız?

Basit ama çarpıcı birkaç soru:

◊ Vücudunuzdaki benlerin kaç tanesini gerçekten tanıyorsunuz?

◊ Son bir yılda değişen bir lezyon fark ettiniz mi?

◊ Hiç dermatoskopik muayene yaptırdınız mı?

Bu soruların çoğuna “hayır” diyorsanız mesele tam da buradan başlıyor demektir.

Çünkü cilt kanserinde en büyük gecikme, fark edilme sürecinde yaşanıyor.

◊ Neden bu kadar önemli?

Cilt kanseri, dünyada en sık görülen kanser türlerinden biridir.

İyi haber şu: Erken teşhiş edildiğinde tedavi başarısı çok yüksektir. Kötü haber ise çoğu hastanın bunu geç fark etmesidir.

Çünkü cilt kanseri:

◊ Başlangıçta ağrı yapmaz...

◊ Kaşıntı veya belirgin şikâyet oluşturmayabilir...

 ◊ “Önemsiz bir leke” gibi algılanabilir...

◊ Bu ay ne yapmalıyız?

Kendi kendinize cilt muayenesi başlatın:

Ayda bir kez, iyi ışık altında tüm vücudu kontrol edin. Ayna kullanın. Saçlı deri, sırt, ayak tabanı gibi zor görülen alanları unutmayın.

Benlerinizi tanıyın:

A (Asimetri): İki yarısı birbirine benzemeyen benler...

B (Border): Sınırları düzensiz oluşumlar...

C (Color): Birden fazla renk içeren yapılar

D (Diameter): Çap artışı...

E (Evolution): Zaman içinde değişim...

Bu beş başlık aslında bir muayene cihazı değil, gözlem alışkanlığıdır. Erken uyarı sistemidir.

Yıllık dermatoloji kontrolü planlayın:

Hiç şikâyetiniz olmasa bile yılda bir kez yapılan dermatoskopik muayene, erken tanının en güçlü aracıdır.

Çocukları unutmayın:

Güneş hasarı çocuklukta başlar. Çocukluk veya ergenlik döneminde 1 kez bile şiddetli güneş yanığı geçirmek, ilerleyen yaşlarda melanom riskini yaklaşık yüzde 50-100 artırır.

CİLT KANSERİ NEDEN OLUR

Cilt kanseri dediğimizde birçok kişinin aklına ileri yaşlar geliyor. Oysa tablo artık değişiyor.

Daha genç yaşlarda yakalanan vakalar artıyor. Bunun nedeni, yıllar içinde biriken ultraviyole hasarı. Özellikle düzensiz ama yoğun güneş maruziyeti, cildin savunma mekanizmasını zorlayan en önemli faktörlerden biri.

Ultraviyole ışınları, cilt hücrelerinde DNA hasarı oluşturur.

Bu hasar yıllar içinde birikir ve tümör gelişimine zemin hazırlar.

Önemli risk faktörleri

Aile öyküsü:

Melanomda genetik yatkınlık belirleyicidir.

Cilt tipi:

Açık tenli, çillenmeye yatkın ve kolay yanan bireylerde risk daha yüksektir.

Çok sayıda ve atipik benler:

Takip gerektiren önemli bir gruptur.

Bağışıklık sisteminin baskılanması:

Organ nakli sonrası veya bazı kronik hastalıklarda risk artar.

Solaryum kullanımı:

Yapay ultraviyole maruziyeti, güçlü bir risk faktörüdür.

Kronik yara ve iyileşmeyen cilt alanları:

Uzun süreli tahriş ve hasar bazı cilt kanseri tiplerine zemin hazırlayabilir.

Güneşten korunma

Toplumda bronzluk hâlâ “iyi görünüm” olarak algılanıyor. Oysa bilimsel gerçek farklı: Bronzlaşma, cildin kendini korumak için verdiği bir hasar yanıtıdır.

Bronzluk, sağlıklı değil savunmadır. Ultraviyole ışınları yıl boyunca etkisini sürdürür. Şehirde yürürken, araba kullanırken, hatta cam kenarında otururken bile cilt bu etkiye maruz kalır.

Korunma, küçük ama düzenli adımlarla mümkün:

◊ Geniş spektrumlu (UVA ve UVB) koruma sağlayan, en az SPF 30-50 ürünler tercih edilmeli

◊ Güneş koruyucu dışarı çıkmadan önce uygulanmalı ve gün içinde yenilenmeli

◊ Şapka, gözlük gibi fiziksel önlemler olmalı.

Solaryum gerçeği

Solaryum güvenli değildir. Kontrollü bronzluk diye bir kavram yoktur. UV hasarı her koşulda risktir. Genç yaşta başlayan solaryum kullanımı, cilt kanseri riskini belirgin şekilde artırır.

◊ Ne zaman dermatoloğa başvurmalı?

Ciltte fark edilen her yeni oluşum ya da değişim değerlendirilmelidir.

◊ Hızla büyüyen benler...

◊ Sonradan ortaya çıkan lekeler...

◊ Renk değişikliği gösteren lezyonlar...

◊ Kanayan, kabuklanan veya iyileşmeyen yaralar...

Bu tür durumlarda gecikmeden dermatolojik muayene yapılmalıdır.

Çünkü erken yakalanan cilt kanserlerinde tedavi başarısı oldukça yüksektir. Aslında yeni olan, değişen veya iyileşmeyen her şey dermatolojik değerlendirme gerektirir.

SONUÇ

Cilt kanseri, korkutucu bir başlık gibi görünse de önemli bir avantajı vardır. Gözle görülebilir bir organda gelişiyor.

Erken fark etme şansımız yüksek. Düzenli dermatolojik kontroller çok önemli.

Özellikle çok sayıda beni olanlar, açık tenliler, ailesinde cilt kanseri öyküsü bulunanlar için bu kontroller daha da önem kazanıyor.

Mayıs ayı, bu farkındalığı hatırlamak için iyi bir zaman.