GeriAziz DEVRİMCİ Mardin'in etli dolması
MENÜ
  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
    • Yazdır
    • A
      Yazı Tipi

Mardin'in etli dolması

Sebzelerle (domates, biber, maydanoz, sarımsak) aynı boyutta doğradığı kuyruk yağı ve kuzu budundan ayıklanmış etleri, sebzeleri, sebze ve et miktarının yarısı kadar pirinci, tanelerinden ayırmak için süzdüğü sumak suyu ile harmanlayarak karıştırdı annem.

Mardinin etli dolması

“Tuzu fazla koymamak lazım” diyerek, ölçmeden karışımın üzerine serpti. Acımtırak tat verecek karabiberi serperken de ölçüsüz ama temkinliydi. Hayranlıkla izliyordum. Yüreğinden yaydığı sevgiyi, önce yaptığı işe bakarken özendiği gözlerine sonra da hazırladığı karışımı sebzelere (kabak, patlıcan, biber, soğan) dolduran parmaklarına veriyordu. Yüzyıllardır yapılan bu yemeğin, farklı kültürlerin bir arada yaşayarak oluşturduğu armoninin etkilediği, ortak ağız tadı olduğunu düşündüm. Bu yemek, tek bir kültüre mal edilemezdi. Ortak kültürün ortak ürünüydü mutlaka.” (Nusaybin Kronikleri, S.179)

Ekim 2017’de Everest Yayınları’ndan çıkan kitabımdan alıntı yaparak başlamak istedim. Mardin dolmasının nasıl sevgiyle işlendiğinin duygusunu vermek, yemeğin ritüeli ve kültürü olması gerektiğini anlatmaktı amacım.
Dolma, annelerin sevgi yemeğidir aslında. Anadolu’nun her köşesinde değişik usûllerde de olsa, yapıldığında ziyafettir, sevgi yemeğidir mutlaka. Et yemeği de sayılır, sebze yemeği de. Sebzeyi sıklıkla yemeyenler için eti mazeret olur, eti pek yemeyenler de sebzeyi sebep gösterir yemek için. Et ve sebzenin uyumlu olduğu nadir yemeklerdendir Mardin’in etli dolması. Yaz yemeğidir, yazın sebzelerinden pişirilir çünkü. Kurusu da yapılır kışın, onun da lezzeti ayrı olur tabii. Kışın yapıldığında, dolgusuna sebze konmaz, pirinç, kuşbaşı et, tuz, karabiber tercihe göre kuyruk yağı veya tereyağı, sumak suyuyla harmanlanarak hazırlanır. Yazın kurutulan sebzeler ya da salamura edilmiş asma yaprağı, aynı dolgu ile üçgen şeklinde sarılan pazı sarmanın müptelası olmamak mümkün değil. Mardin’in yanık koyun yoğurdu eşlik etmeli dolmaya veya iyi bir süzme yoğurt olmalı. Acı sevenler, taze yeşil biber yemeli en acısından, sevmeyenler tatlısını. Fırından yeni çıkmış sıcak pideyi pekmezimsi kıvamdaki sosa batırmak ayrı keyif olacaktır. Babaannem yazın pişirilen soğumuş dolmanın yanında üzüm (mezruna) yerdi. Denemiş ve bayılmıştım, yazın gelmesini istedim şimdi.

AYN MERİSTEN

Mezopotamya’ya hakim tepeye kurulmuş Mardin Kalesi’nin kuzeye bakan yamaçlarının ve mesire yerinin adıdır “Meristen.” Orada asırlardır akan doğal çeşmeye de “Ayn (göz) Meristen” denir. Birlik Mahallesi’ndeki Mardin Eğitim Vakfı (MAREV) binasında hizmet veren Ayn Meristen Lokantası da adını bulradan alıyor. Mardin’in emek isteyen yemeklerini aslına uygun pişirip Başkentlilerin beğenisine sunuyorlar. Yukarıda anlatmaya çalıştığım etli dolmayı da yapıyorlar haliyle. Sadece dolma değil özenle pişirdikleri, İçli köftenin hem kızartması hem haşlanmışı, çiğ köftesi de (acin) var. Kaburga dolması, Mardin güveci, Sembusek, Mardin kebabı, bulgur, firik pilavı, etli ekmek ve dahası. 250-300 kişilik salon ve aynı yoğunluk için hazırlanmış mutfakları ile bu meşakkatli yemekleri hazırlıyorlar. Şehir yaşamı, bu tür emek ve zahmet gerektiren yemeklerin evlerde pişirilmesine pek fırsat vermiyor ne yazık ki. Alışkanlıklarımız ve damak zevkimiz de maalesef hızlı ve atıştırmalık yemekler üzerine gelişiyor, gerçek yemeği unutur hale geliyoruz. Ayn Meristen Lokantası ve benzeri yerlerin yöresel yemekleri hazırlaması damak tadımıza ve kültürümüze katkısı tartışılmaz. Sadece bir gün önce haber vermeniz halinde, size özel hazırlanmış bir tencere dolma hazır hale geliyor. Dilerseniz dibinde yanık pirzola ve kaburga da yer alıyor. “Yok, ağır olur” derseniz, sadesini pişiriyorlar.

Mardinin etli dolması

SÜMERAY

Anadolu’ya ve Anadolu kültürüne olan hayranlığım bir kez daha pekişti bu ismi duyunca. Bu zorlu yemekleri pişireni merak edip sormuştum, “Aynı kültürde yetişmiş biri olmalı, Mardin’den gelmiştir mutlaka” diye de geçirmiştim içimden. “Sümeray hanım” cevabını aldığımda, hanım olmasına seviniyorum, isim bilindik değil ama yabancı da değil, yine Mezopotamya’dan yani Sümerlerden. Mistik duygular kaplıyor ister istemez. İçimden “Bu mutfağın başına bu isim yakışmış” diyorum. Gelince soruyorum, “İsim nereden?” “Anadolu da Çağla’ya Sümeray” derler diyor. Alâka kurmaya çalışıp detaylara inmek istemiyorum, “Yemek yazmaya geldim” diyorum kendime. Konuşması Mardinli olmadığının işareti gibi geliyor, sorunca “Yozgatlıyım” cevabı iyice şaşırtıyor. 12 yıldır Mardin mutfağında çalıştığını söylüyor. Her Mardinli gurmedir, tattığında yemeğe konulan kuyruk yağının kesim tarihi ile hayvanın yaşını söyleyebilen bir topluluğa yemek pişirmek kolay değil. Bunun farkında olduğunu bakışlarından anlıyorum. “Sevgi” diyor, severek büyük bir zevkle mutfağına girdiğini söylüyor. Dört çocuk annesiymiş, annelerin işinin sevgi olduğunu anımsıyorum yine. Yardımcısı Elazığlı Bahar hanımda da aynı sevgiyi görüyorum, “Bizim evde öğlenden kalma yemek akşam sofraya konmaz, tazesi pişer” diyor. “Böyle gördük, burada da bunu yapıyoruz” diye de ekliyor.
Anadolu mozaiği oluşmuş Ayn Meristen’de. Mardin yemeklerini, ismini Mezopotamya’dan almış bir Yozgatlı, kayın validesinin yanında alaylı yetişmiş Elazığlı ile birlikte hazırlıyor. Mezeler Diyarbakırlı Ayşen Hanım’dan olunca da “Anne Mutfağı” deyimi iyice pekişiyor. “Günlük yapıyorum yemeklerimi” dedi Sümeray Hanım, kaburga dolmasını ateşe koyduktan sonra oruk (içli köfte) ve kibebet (haşlanmış içli köfte) yapmaya başlarmış. Yardımcısı Bahar Hanım, sembusek içini hazırlarken, firik pilavını ıslatırmış. Öğlene kadar bitermiş hazırlıklar, “Pişirim de önemli, başında durmak gerek” deyince, “Mardinlileşmiş Sümeray Hanım” dedim kendi kendime.

Mardinin etli dolması

MAREV VE MARSEV

MAREV yıllardır burs verdiği binlerce öğrencisi ve kültür tanıtım faaliyetleri ile bilinir. Başkanlığını eski bakan İbrahim Aysoy yapıyor. MARSEV daha yeni bir vakıf, Artuklu Üniversitesi’nin istişare ve mütevelli heyeti gibi çalışıyor. Ayrıca Mardin’in tanıtımı ile ilgili yaptığı işler alkışlanacak nitelikte. Başkanı Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği yapmış Kemal Nehrozoğlu. Bu iki vakfın ciddiyeti ile Ayn Meristen Lokantası'nın Mardin yemeklerinde hata yapması neredeyse olanaksız gibi. İşletmeci Vedat Aydın, “Annelerimizin yemeklerini sunuyoruz, kendimizin beğenmediği yemeği misafirimizin önüne koymayız” diyor. Yedikten sonra ben de hak veriyorum ama 10 numara anneme, 9 ise Ayn Meristen Lokantası’na...

X

Klimataryen olun!

“En kof ceviz bile kırılmak ister. Olgun yemişler tutunamaz ağaca. Öyleyse kabuğum kırılacak diye hayıflanmamalıdır insan. Toprağa düşmemek için çırpınmamalıdır meyve. Düşün! Bir şeyin geldiği yere dönmesi kadar sevindirici ne olabilir.”(Lev Tolstoy, Ölüm Manifestosu)

Hayda! Bu nedir ki? Bu da nereden çıktı şimdi? Serzenişlerinizi duyar gibiyim. Merak etmeyin. Aslında bilmediğiniz, yabancı olduğunuz bir durum değil. “Klimataryen” olmak, iklim dostu tüketici olmakla aynı anlama geliyor. Başta çiftçiler olmak üzere yaşanan iklim değişikliği ve küresel ısınmanın son yıllarda hayatımıza giren bir karabasan olduğunu hepimiz biliyoruz. Bunun sebeplerinin en başında, çok fazla enerji gerektiren endüstriyel gıda ile konvansiyonel hayvancılık üretimleri olduğunu da bilmeniz gerek. Endüstriyel ürünlerin, üretim aşamasından paketlenmesine, sevkiyatına, oradan da tüketiciye ulaşmasını sağlayan devasa marketlere gelene kadar oluşan atık ve harcanan enerjiyi düşünsenize... (İnşaat, karayolları, yakıt, ağaç kesimi, hayvan ölümleri vs.) Bunların tümü atmosfere karbon gazı açığa çıkmasını ve sera etkisine yol açarak küresel ısınmayı tetikliyor. İçiniz karardı değil mi? Başka türlü nasıl olabilir ki? Sorusunu da sorduğunuza eminim. Cevabı belli: “Klimataryen olun.” Marketlerden alışveriş yapmayarak yukarıda saydığım tüm olumsuzlukları kendi adınıza bertaraf edebilirsiniz. Dolayısıyla enerji tüketiminiz ile karbon ayak iziniz azalacak. Yiyecek atıklarını azaltın, sorgulayarak alışveriş yapın. Yani doğaya saygıyla üretilen ürünleri tercih edin. En önemlisi de lokal ve yerli ürünler tüketin. Çok değil, belki de 30-40 yıl öncesine gittiğimizde atalarımızın ismi konmasa da bu yöntemle beslendiğini göreceksiniz. Yoksa yine çok değil, 30-40 yıl sonrasına gittiğimizde torunlarımızın açlık ve susuzluktan kırıldığını göreceğiz.

AÇIK GIDA AĞI

Son birkaç yılda ve özellikle pandemi sebebiyle gündeme oturan, önce dışarı çıkamayışımızı kullanan, sonra da üzerimize çöken miskinlik ve tembelliği kalıcı hale getiren çevrim içi alışveriş ve sipariş sitelerini sevmiyorum. Bunların hepsi, yukarıda bahsettiğim endüstriyel yok oluşun tetikçileri konumundalar. “Yerel, adil ve temiz” gıda ve üreticilerinin bir arada olduğu doğaya saygılı bir platform hayal etmiştim. Dönemine uygun üretim, hasat ve tüketimin bilinçli yapılabildiği bu platformun varlığını keşfettiğimde havalara uçtuğumu söyleyebilirim. Orijinal ve dünyadaki bilinen adı “Open Food Network” Avustralya’nın Victoria eyaletinde yerel gıda üreticilerini desteklemek amacıyla kurulan bu yazılım platformu, şimdilerde Türkiye’nin “Açık Gıda Ağı” ismiyle içinde olduğu 20 ülkede daha gönüllü faaliyet gösteriyor. Bu platformda dükkan açan yerel üreticiler, katkıda bulundukları sadece yüzde iki gibi düşük bir oranla platformun ayakta kalmasını sağlıyorlar. Buradan alışveriş yapan bilinç düzeyi yüksek tüketicilerin de katkısı çok büyük olacaktır. www.acikgida.com adresini tıkladığınızda Anadolu’nun yerel üreticisine can, kendi sağlığınıza da canan olacaksınız.



Yazının Devamını Oku

Her şeye rağmen...

“Her şeye rağmen sıcaktı güneş. Her şeye rağmen üstesinden geliyordu insan. Hayat, bir şekilde günleri birbiri ardına eklemenin bir yolunu buluyordu, her şeye rağmen...” (Virginia Woolf)

Zihnimizde yılbaşı gecesini tasvir ederken, karın soğuk beyazını, yanımızda sevdiklerimiz, iki avucumuzun arasına aldığımız sıcak kahve fincanı ve şöminede yanan ateşin kırmızı tonları ile ısıtmaya çalışır; giysilerimiz, eşyalarımız ve hediye kutularını hep bu tonlardan seçerken manevi sıcaklığın ısısını da hayal ederiz. Yazın sıcak günlerindeyse zihnimiz bizi yine sevdiklerimizle deniz veya göl kıyısına, yüksek ağaçların sarkan dallarına değerek sükunetle akan bir nehrin kenarına götürürken derin bir “ohhh” çektirmeyi de ihmal etmez. Bu sefer serin sulara bakarken, iki avucumuzun arasındaki içeceğimizi buzun beyazı soğutur. Şapkamız, üzerimizdeki giysiler, eşyalarımız beyazın serinleten tonlarından seçilmiştir. Geçirdiğimiz yılda hastalıklar, ölümler, geçim sıkıntısı hepimizi psikolojik olarak yıprattı, hatta iyice hırpalandık diyebilirim. Her şeye rağmen zihnimiz bize sevdiklerimizle beraber yaşamın güzelliklerini hatırlatmalı; sağlığı, mutluluğu, huzuru, sevgiyi, aşkı ve tabii ki gülümsemeyi... Eğer “siz isterseniz” hatırlatacaktır mutlaka. Buddha’nın şu sözünü unutmayın: “Her sabah tekrar doğarız, bugün yaptığımız en önemli şeydir.” Hepimize “derin bir ohhh” çektirecek şahane bir yıl olmasını diliyorum.



KADIN YÜREKLİ HEKİMLER(KAHEV)

Kadın Hekimler Eğitime Destek Vakfı(KAHEV), kurulduğu 2018 yılının 30 Aralık gününden bu yana tam üç yıl geçmiş. Vakfın öncelikli hedefi, eğitim giderlerini karşılayamayan tıp öğrencilerine sağlayacakları burs desteğiydi. O tarihlerde bu vakıftan bahsettiğimde henüz 500 civarı bursiyeri varken, üç yılın sonunda ulaştıkları rakam iki binden fazla. Özellikle köy okullarına yönelik çalışmalara odaklanan KAHEV gönüllüleri; onlarca okula kütüphane ve laboratuvar kurdu, onlarca okulu baştan aşağı boyadı, kültür sanat atölyeleriyle sosyal çalışmaları canlandırdı. Bugünlerde günümüz çocuklarının teknolojik yaşamla iletişimini sağlayan ve pek çok okulda bulunmayan “Robotik kodlama atölyeleri”ni tüm ekipmanını sağlayarak kuruyorlar. Yaklaşık 25 bin civarı kadın hekimin maddi manevi desteğinin yanı sıra; kendi elleriyle ürettikleri amigurami bebek satışları, gezi gurupları, çevrim içi eğitimler ve tabii ki dışarıdan aldıkları bağışlar da var. Ödüllü projeleri “Emanetiniz, Emanetimizdir” ile COVID 19’dan hayatını kaybeden 127 sağlık çalışanı çocuklarının tüm eğitim masraflarını üstlendiler. Detaylı bilgi ve değerli destekleriniz için www.kahev.org.tr adresine gitmeniz emsalsiz bir yeni yıl başlangıcı olacaktır.

Yazının Devamını Oku

Bir parça mutluluk

“Eğer mutluluğunuz bir başkasının yaptıklarına bağlıysa, çok ciddi bir sorununuz var demektir.” (Aldous Huxley)

SORU: “Hayata karşı borçlu muyum, alacaklı mıyım?” Son yıllarda doğallığımızı gittikçe yitirdiğimizi düşünüyorum. Evet... doğallığımıza mutlaka etkisi vardır ancak tükettiğimiz hormonlu gıdaların endüstriyelleşip doğallığını kaybettiğinden bahsetmiyorum. Biz insanların giderek doğallığından uzaklaştığını söylemek istiyorum. Yeni yıl yaklaşıyorken insanların mutluluk endeksini doğrudan etkileyecek hediye alışverişinden elde edeceği ‘bir parça mutluluk’ heyecanına kapılmasının doğallığı konusunda endişeliyim. İnsanlar eskiden de yakınlarına ve sevdiklerine hediye alırlardı elbette. Aldıkları hediyenin maliyeti asla önemsenmez ‘hatıra’ olarak saklanabilmesi, yani manevi yoğunluğunun yüreği ısıtan cinsten olması önemliydi. Hediye vermekteki amaç karşıdaki kişiyi mutlu etmek değildi, mutluluğu paylaşmaktı. Sözgelimi hediye bir kitapsa eğer, söylenmese bile hediyenin anlamı belliydi; ‘ben bu kitabı okudum ve çok sevdim, sen de oku, hakkında konuşalım’ demekti. Bu davranış biçimi; bir samimi iletişim kurma yöntemi, duygu alışverişi ve mutluluğu paylaşma vaadiydi aslında. Şimdilerde bu tür doğal yaklaşımlara rastlamak çok zorlaştı. Hediyeler karşıdaki kişinin maddi manevi gücüne göre seçiliyor. Hediye alınacak kişiyle iletişim kurma düşüncesi var tabii ki; ancak ‘kaz gelecek yerden tavuğu esirgememek’ için hediyenin ve maliyetinin geri dönüşünün garantisi de önem kazandı. Benimle hemfikir olduğunuzu biliyorum. İnsanların birbirleriyle kurduğu samimiyetten uzak menfaat çıkar ilişkilerini gördükçe midenizin bulandığını da söyleyebilirim. O halde hemen aynanın karşısına geçin ve kendinize paragrafın başında yazdığım soruyu sorun. Acele etmeyin biraz düşünün isterseniz. Cevabınızın samimiyetinden eminseniz cevap verin, hangisi? Aslında verdiğiniz her iki cevap için de vay halinize, bu konuyu iyice düşünün, zira sorununuz ciddi.



TARSUS YEMEKLERİ

Mersin’e bağlı bir ilçe olmasına rağmen; Tarsus’un kültürel yapısı, başta Mersin olmak üzere tüm Çukurova bölgesini de etkisi altına almayı başarmış. İnsanlarının yaşam tarzları ile çok kültürlülüğün ve geleneklerin günümüze kadar korunmuş olması, geçmişindeki kadim ortak yaşamın derinliğinden olsa gerek. Geçmişten gelen aynı hoşgörü ve derinliğin yemeklerini de etkilemiyor olması mümkün değil tabii ki. Geleneksel yemeklerin kayıt altına alınması, bir nevi geçmiş yaşamların da arşivlenmesi anlamına geldiği için fazlasıyla önemsiyorum. Tarsus gönüllüsü Sevgili Nuray Okyay’ın ‘Anılarla Tarsus Yemekleri’ isimli kitabına göz gezdirirken, yemeğin aslında hayatın bir parçası değil hayatın ta kendisi olduğunu yeniden fark ettim. Nuray hanımın büyük bir aşkla bağlı olduğu Tarsus’taki yaşamından duyguları ve dinlediği hikâyelerini birebir deneyimlediği ağız tadıyla birlikte hazırladığı kitap tüm kitapçılarda var, kütüphanenize yakışacaktır. Kitapta gezinirken, Musevi, Hıristiyan ve Müslüman nüfusun geleneklerini harmanladığı mutfak kültüründe sevgi, saygı ve hoşgörünün eşsiz denebilecek damak zevkinin oluşmasındaki derin izlerine rastlayacaksınız.

Yazının Devamını Oku

Henüz vakit varken...

“Her şeyi zaman varken yapmak gerek. Geciktirilmiş sözler, askıya alınmış hayaller, ertelenmiş itiraflar; bir gün hepsi pişmanlık olarak geri dönmeden önce, henüz vakit varken.” (Murathan Mungan)

Zaman; elle tutulur, gözle görülür bir madde olsaydı ne iyi olurdu değil mi? Parayla satılsa mesela. Marketlerde yaptığımız alışverişlerde kasaya geldiğimizde iki kilo domates, bir bağ maydanoz, tuvalet kâğıdı ve diş fırçası ile birlikte zamanı da satın alabilsek keşke. Doğum günleri veya diğer özel yıldönümlerinde birbirimize zaman hediyesi verirken, sonsuzluğu da armağan etmek çok anlamlı olurdu mutlaka. ‘Vakit gerçekten nakit’ olabilirdi belki de kredi kartıyla yaptığımız alışverişlerde bilmem kaç liralık alışverişten sonra kartımıza puan olarak zaman yüklense; uçakla sık yaptığımız yolculuklarda mil yerine zaman birikse. ATM’lerden bile yükleyebildiğimiz zamanı hovardaca harcarken ‘nasılsa zamanım var’ ruh haliyle “anneciğim sana zaman yükledim sonra uğrarım, bana yaprak sarma yaparsın, zamanımız var babacığım bir ara balığa gidelim, vakit var oğlum parka sonra gideriz” diyerek sevdiklerimizi rahatlıkla erteleyebilirdik. ‘Acele etmeye gerek yok’ düşüncesi ile kariyerimizi, hayallerimizi, aşklarımızı, pişmanlıklarımızı da ötelerdik muhtemelen. Böyle bir şeyin olduğunu ‘düşünsenize’ deyip; sizi ütopik fantezilere sokmak istemiyorum. Bence düşünmeyin, çünkü... ‘Yok böyle bir şey’ ama varmış gibi yaşıyoruz. Siz iyisi mi her şeye rağmen olumlu düşünün, sevgiyle yaşayın, sevdiklerinize ve sevdiğiniz şeylere vakit ayırın. Farkında mısınız bilmiyorum ama yaşamı ertelemek çok pahalı, canımızdan ödüyoruz... Unutmayın!



KELLE PAÇA

Temizlemek, tüyleri yok etmek hem de ön pişirim için, ekmek tandırının közüne bırakıldığından olsa gerek; Mezopotamya’da tadı da, kokusu da, lezzeti de tütsülenmiştir kelle paçanın. Kürtçede ‘ser’ baş, ‘pi’ ayağın paçası demek ‘ser û pi’ tüm Güneydoğu şehirlerinde kelle paça yemeğinin de ismidir. Tüm Anadolu’da olduğu gibi kış ayları başta olmak üzere, iyileştirici ve rahatlatıcı özelliği ile çoğunluğun ilaç gibi tükettiği bir tür çorba ya da yemek kale paça. Geçenlerde ‘kibe/işkembe dolma’ pişiren Nusaybinli Emel sultan pişirdi yine. Kelle ve ayak paçaları mahalledeki tandıra yollamış önce. Mahalle komşusu Laleş hanım tandırdan çıkardıktan sonra kaba temizliğini yapıp geri göndermiş. Emel sultan, bulaşık teli ve bıçak kullanarak sıcak suyla kelle ve paçalardaki karalık ve tüyleri iyice yok etmiş. Önceden ıslattığı nohutla birlikte normal tencerede ağır ağır pişirmiş. “Suyuna bak, temizliği anlarsın” dedi. Yemeğin suyu hakikaten çok berraktı, nohut yumuşacık, kelle ve paçalardaki et ve ilikler lokum gibiydi. Sarımsak dövüp suyuna karıştırdık, kimi limon sıktı, kimisi ekşi istemedi. Genişçe lenger’in içinde ve sofranın ortasındaydı ‘ser û pi’, tandır ekmeği bandık, soğan ve acı biberi katık yapıp yedik. Canınız çekti biliyorum, buyurun misafirimiz olun.

Yazının Devamını Oku

Sakin olmak gerek

“Bir gün uçmak isteyen kişi önce yürümeyi, koşmayı, tırmanmayı ve dans etmeyi öğrenmelidir; uçmaya, uçarak başlayamazsınız.” (Friedrich Nietzsche)

Kurguladığımız hayatı yaşarken attığımız adımların dengesi ve sürati, başarı veya başarısızlıkları belirleyici unsurların başında geliyor. Hedeflerimize yürürken daha çabuk ulaşacağımızı düşünerek atacağımız hızlı adımlar dengemizi bozabilir, tökezleyebilir hatta düşürüp hedeflerimizden daha da uzaklaştırabilir. Sabırsızlık ve aşırı özgüven sizi fevri (birdenbire ve düşünmeksizin yapılan) adımlar atmaya yönlendirir, fevri adımlar da fevri davranışlar gibidir; gözünüz kararır önünüzü dahi göremezsiniz. Kendinize geldiğinizde yoldan çıktığınızı fark edersiniz ancak tekrar yola dönmek için geç kalmışsınızdır. Yeniden başlamak gerekir; öğrenmişsinizdir, bu sefer adımlarınızı daha sakin atarsınız. Kimilerine uzun ve sıkıcı gelse de benim en sevdiğim yolculuk trenle yapılanıdır. Birçok durakta durması ve tüm gürültüsüne rağmen “sakin, sabit ve dengeli” hızda gider. Ormandan geçerken doğanın güzelliğine iç çekerken, çölden geçtiğinde yaşamın bittiğini sanırsınız, içiniz sıkılır. Dağları aşarken yerden metrelerce yüksek viyadüklerde nefesiniz kesilir, yüzlerce metre uzunluğunda karanlık tünellerde korkuyla yüzleşirsiniz. Deniz kıyısında ya da nehir boyunda ferahlarken, şehrin içinden geçtiğinde başka yaşamlara kapılırsınız. Yolculuk bittiğinde uzun olsa da gördüklerinizin duygularınıza kattığı zenginliğin farkına varıp gülümseyerek trenden inersiniz. Hayatı adımladığınızda yürüdüğünüz yolun keyfini çıkarın, yürürken yaşadığınız gecikmeleri engel, güzellikleri de hedefe ulaşmak görmeyin. Hayatı tren, kendinizi de yolcu varsayın. Yolunuz uzun, daha göreceğiniz, öğreneceğiniz çok şey var; o yüzden önce “sakin” sonra da “metin” olun.



KİLİS LEZZETLERİ

Özgün ve geleneksel özelliğini halen koruyan Kilis mutfağı, bana göre Antep mutfağının da esasını oluşturuyor. Daha önce Antep’in ilçesi olan Kilis’in yemekleri, bağlı olduğu Anteplilerin mutfağında işlenirken “Kilis” adı gölgede kalmış. Yakın zamanda Sancak Mahallesi Tiflis Caddesi’nde rastladığım “Yorgun’s” lokantasında Kilisli anne Ayşe Gesoğlu kızı Tuğçe Yorgun’la birlikte Kilis yemeklerini ön plana çıkaran bir atıştırmalık, meze ve ev yemekleri menüsü hazırlamışlar. Güncel ve geleneksel mezeleri günlük taze pişirerek kavanozlara paketliyorlar. Her Cuma dibine pirzola et yerleştirerek pişirdikleri Kilis usulü etli kuru dolmayı servise sunarken üzerine döktükleri sosta; biber salçası, zeytinyağı, sarımsak, kırmızı toz biber var. Kilis’teki akrabalarının evde yapıp yolladıkları malzemeleri kullanıyorlar. Her şey doğal olunca Ayşe hanım ve Tuğçe’nin ellerindeki lezzet de kendini gösteriyor.

Yazının Devamını Oku

Yemeğin iyileştirici gücü

“Bir kalbi kazanmak ile kaybetmek arasında ince bir çizgi vardır. Adı, üslup.” (La edri)

Yemeğin esas anlamı sorulsa ben “paylaşmak” derim. Tabii ki yemeği paylaşmak en başında geliyor. Yemek pişirmenin iyileştirici gücünün farkında olanlar, yemek pişirmenin bir terapi yöntemi olduğunu bilir, yalnızlıklarını yemek pişirerek atlatır, pişirdikleri ile geçen zamanda mutluluğu duyumsarlar. Acı, sevinç, hüzün ve neşenin hiç kimse olmadan yaşanamayacağını düşünenler de yemeğin birleştirici gücüne inanırlar. Özelikle yemek pişirmeyi zül sayıp, yemekten içmekten kesildiğiniz zor günlerde; eş, dost, akrabanın sevgiyle pişirip getirdiği bir tencere çorbayı birlikte kaşıklarken aslında çorbayı değil içindeki sevgiyi kaşıkladığınızı fark edersiniz. Hastaysanız, içtiğiniz çorbanın şifa olduğunu sanırken, şifanın çorbayı pişiren elde olduğunu sevgisinden anlarsınız. Acı günlerinizi atlatmak için ihtiyacınız olan yemek değildi zaten, çorba bahaneydi kaybolacağını düşündüğünüz sevginin dostlarla birlikte geri dönüşü şahaneydi. Evlenirsiniz, bebeğiniz doğar, yeni işe başlarsınız, taşınırsınız, acıyı paylaştığınız gibi mutluluğu da paylaşmak gereksinimi duyarsınız. Dost, akraba, komşu yine devrededir, kimisi börek yapar, kimisi kek, kimisi bir tencere kuru fasulye pişirir, tuzu biberiyle sofrayı kurar kimisi... Hepsinde hedef paylaşmaktır ve bu paylaşımla açığa çıkan samimi sevginin ruhumuza verdiği güvende olma hissidir. Doğum ya da ölümün ağırlığı paylaştıkça hafifliyor; paylaşmanın en samimi yolu ise sevgiyle pişirdiğiniz yemeğin bahanesiyle sevdiklerinize sımsıkı sarılmaktır.



İŞKEMBE DOLMASI (KİBE)

Çok yakın zamanda yukarıda giriş yazısında bahsettiğim duyguları aile olarak bire bir yaşarken, kaybımızın acısını akraba ve dostlarımızın yakın ilgisiyle, sevgisiyle hafiflettik. Sevgili kardeşim Metin’in aramızdan ayrılışının kırkıncı gününü zikredene kadar tek gün dahi dost ve akrabadan yoksun geçirmedik. Geçirdiği ağır hastalığı yeni atlatmasına aldırmadan, çok ağır emek isteyen, külfetli ve kadim Mardin yemeği ‘işkembe dolması’ üşenmeden pişiren Emel (Avcı) sultanın gösterdiği sevgi eşsizdi. Gerek hazırlanışında, pişirilişinde, gerekse tüketildiğinde; bir toplanma ve paylaşma yemeği olan işkembe dolması yılda sadece kış aylarında birkaç kez tüketiliyor. Kuzu İşkembelerinin iyice temizlenmesi için birkaç gün boyunca sürekli sıcak su ve tuzla ovalayarak tüm kirlerinden arındırmış Emel Sultan. İri kuzu kuşbaşı etleri, kuyruk yağı ve pirinçle birlikte kavurmuş, üzerine kuru nane, tuz, karabiber azıcık da yenibahar serpiştirmiş. İşkembenin dikdörtgen parçalar haline bölünmesi, iplikle üç kenarının dikilip, içi doldurulduktan sonra kalan son kenarının dikilmesine ayrı bir emek harcamış. Yürek büyüklüğündeki parçaları tencereye dizerken arasına kendi yüreğini de koymayı unutmamış. Pirincin miktarı kadar suyu ekleyip, üç saat kısık ateşte pişirdikten sonra sonuç muhteşemdi. Yemek biraz ağırdı ama biz sevgiden hafiflemiştik.

Yazının Devamını Oku

Ne yiyorsak oyuz...

“Herhangi bir hücre, içinde bulunduğu çevrenin biyokimyasal fotoğrafıdır.” (Andre Voisin - ‘Soil, Grass, Cancer’ isimli kitabından)

Yediklerimizin içindeki ‘karmaşık’ isimli kimyasal katkıların kattığı zehir ve sinsice türeteceği hastalıklar, vücudumuzda yuvalanıp uygun zamanda ortaya çıkmayı hedeflerken; bizler market raflarından veya internet sitesinden seçmeye çalıştığımız endüstriyel gıda ürünlerinin düşük fiyat performansını kurnazca incelemekle oyalanıyoruz.
Son tüketim tarihine bakmayı yeterli görmekle müsterih oluyor, göz alıcı ambalajına aldanıp “Koy sepete” diyoruz.
Bir tık’la veya basit bir kol hareketiyle sepete koyduğumuz ürünü aynı kolaylıkla midemize indirirken, sepet muamelesi yaptığımız bedenimizin de son kullanma tarihini sepete koyduğumuz her ürünle birlikte daha da netleştirdiğimizin farkında bile olmuyoruz.
Beslenirken tükettiğimiz gıdanın ‘nasıl elde edildiğini’, ‘nasıl hazırlandığını’, ‘geçtiği aşamaların doğallığını, ‘doğayla ilişkisini’, ‘insan sağlığına katacağı değer veya değersizlikleri’ araştırmak bize çok karmaşık geldiğinden olsa gerek; ne yediğimizin detaylı içeriğinin karmaşasına girmeden kolayına kaçıyoruz.
Süslenirken, yediklerimizin vücudumuzdan salgıladığı kimyasal kokuları bastırmak için kullandığımız kimyasal parfümün verdiği geçici rahatlığın aynısını yediğimiz şeyler için de uyguluyor; kimyasal aroma ile lezzetlendirilen sosların sahte dünyasına kapılıp keyifle her şeyi yiyoruz. Kimya laboratuvarı gibi kokmak var, içinden dere geçen kır çiçeklerinin süslediği çayır gibi kokmak var.
Ne yiyorsak oyuz...
Karar sizin.

ANADOLU MERALARI

Yazının Devamını Oku

Ne yiyorsak oyuz...

“Herhangi bir hücre, içinde bulunduğu çevrenin biyokimyasal fotoğrafıdır.”(Andre Voisin - ‘Soil, Grass, Cancer’ isimli kitabından)

Yediklerimizin içindeki ‘karmaşık’ isimli kimyasal katkıların kattığı zehir ve sinsice türeteceği hastalıklar, vücudumuzda yuvalanıp uygun zamanda ortaya çıkmayı hedeflerken; bizler market raflarından veya internet sitesinden seçmeye çalıştığımız endüstriyel gıda ürünlerinin düşük fiyat performansını kurnazca incelemekle oyalanıyoruz.
Son tüketim tarihine bakmayı yeterli görmekle müsterih oluyor, göz alıcı ambalajına aldanıp “Koy sepete” diyoruz.
Bir tık’la veya basit bir kol hareketiyle sepete koyduğumuz ürünü aynı kolaylıkla midemize indirirken, sepet muamelesi yaptığımız bedenimizin de son kullanma tarihini sepete koyduğumuz her ürünle birlikte daha da netleştirdiğimizin farkında bile olmuyoruz.
Beslenirken tükettiğimiz gıdanın ‘nasıl elde edildiğini’, ‘nasıl hazırlandığını’, ‘geçtiği aşamaların doğallığını, ‘doğayla ilişkisini’, ‘insan sağlığına katacağı değer veya değersizlikleri’ araştırmak bize çok karmaşık geldiğinden olsa gerek; ne yediğimizin detaylı içeriğinin karmaşasına girmeden kolayına kaçıyoruz.
Süslenirken, yediklerimizin vücudumuzdan salgıladığı kimyasal kokuları bastırmak için kullandığımız kimyasal parfümün verdiği geçici rahatlığın aynısını yediğimiz şeyler için de uyguluyor; kimyasal aroma ile lezzetlendirilen sosların sahte dünyasına kapılıp keyifle her şeyi yiyoruz. Kimya laboratuvarı gibi kokmak var, içinden dere geçen kır çiçeklerinin süslediği çayır gibi kokmak var.
Ne yiyorsak oyuz...
Karar sizin.

Yazının Devamını Oku

Sevdiklerinize sarılın

“Sarılmak neden güzeldir bilir misin? Çünkü sağ tarafta kalp yoktur, ve orası hep boştur... Sarılınca sağ yanını O’nun kalbi doldurur...” (Aziz Nesin)

Yaşadığınız anların kıymetini bilememekten çoğalır keşkeler. Kıymet bilmediğiniz o anlar; uyanık bir uyku hali, ölümsüz hissetme sanrısıyla fevrilikten, egolardan beslenerek büyür ve “o anı” unuttururlar. Bir süre sonra uyanıp kendinize geldiğinizde doyasıya değerlendiremediğiniz o anlar dönüşür, “keşke” olurlar. Yürüdüğünüz hedefi kovalarken ardınızda bıraktığınız geçmişin “keşke” lerini de peşinizden sürüklersiniz. Ayaklarınıza dolanırlar çoğu zaman, hatta takılır düşersiniz bazen. Geçmişi sorgulamaya başlarsınız sonra da; o anların farkında olamadığınız için kendinizi suçlarsınız. Suçluluk duygusu ile geçmişe takılı kalır, depresyon haliyle çevrenize verdiğiniz ve vereceğiniz huzursuzluklar kol gezer, iyice yalnızlaşır ve yalnızlaştıkça hayattan uzaklaşırsınız. Gerek var mı bunlara? Hayatın sizi nereye götüreceğini kestiremezsiniz; ölümsüz olduğunuz hissine kapılarak yaşadığınız hayat hiç beklemediğiniz bir anda bitebilir. Yaşadığınız her anı duyumsayarak ve samimiyetle yaşamak; gelecekte muhtemel “keşke” kâbusunu azalttığı gibi “iyi ki” kelimesinin verdiği huzurun hayatınıza katacağı anlamın da farkına varacaksınız. Ne yazık ki, geçmişi geriye saramıyorsunuz, geleceği de göremeyeceğinize göre yapacağınız tek şey kalıyor, o da “şimdi”; sevdiğiniz şeylere ve sevdiklerinize sıkıca sarılmak. Paulo Coelho, Elif isimli kitabında sarılmayı şöyle anlatır; “İnsanlık kadar eski olan bu hareket, iki vücudun kavuşmasından çok daha fazlasını ifade eder. Sarılmanın anlamı şudur; sende bir tehlike sezmiyorum, yanında olmaktan korkmuyorum, rahatlayabilir, kendimi yuvamda hissedebilirim, beni koruyan ve anlayan birisi var. Bizde birine isteyerek her sarıldığımızda ömrümüzün bir gün uzadığına inanılır. Lütfen, şimdi sarıl bana.”

BANGLADEŞ YEMEK GÜNLERİ

Ankara HiltonSA’nın Pandemi dolayısıyla uzun zamandır ara verdiği, Ankara’da elçiliği bulunan ülkelerin geleneksel yemeklerini tanıtım günleri yeniden başladı. Benim de çok önem verdiğim bu etkinliğin yeniden hayata geçmesi, geleneksel yemeklerin yaşam alanı bulması anlamında şahane bir düşünce. Bangladeş’in ülke babası “Bangabandhu”nun yüzüncü doğum yılı etkinlikleri kapsamında düzenlenen bu yemek etkinliğinde; Büyükelçi Mosud Mannan’ın kullandığı “Bir kişinin kalbine giden yol midesinden geçer” deyiminin aslında evrensel bir deyim olduğunun de altı çiziliyor. Basmati pirinci, tavuk veya kuzu etiyle pişirilen bol baharatlı “Biryani” başta olmak üzere; nohut, yumurta ve patetesle hazırlanan “Chotpoti” ,patates, karnabahar, patlıcan gibi sebzelerin baharatlarla haşlanıp, hardal sosla zenginleştirildiği vegan yemek “Chorchori”, yoğurt ve çeşitli baharatların karışımından elde edilip, her yiyeceğin yanında mutlaka tüketilmesi gereken “Borhani” ile süt, peynir, kakule ve safranla pişirilen nefis süngerimsi tatlı “Rasmalai” mutlak tadılması gerekenler. Konuk şefler Mamun Mia ve Habib Mia’nın pişirdiği “Bengali Lezzetler” , Ankara HiltonSa’nın ev sahipliğinde 17-22 kasım arası 19.00-22.30 saatlerinde “Greenhause Restaurant”ta sizleri bekliyor olacak. Sevdiklerinizle gidin.



ANKARA’YA “KEBAP” GELDİ

Ankara’da en çok eksikliğini hissettiğim yiyeceklerin başındaydı “Kebap.” Kebap vardı aslında, iyisi ve güzeli de vardı belki ama doğrusu ve olması gerektiği gibi yapılanına pek rastlamamıştım. Geçtiğimiz ay Oran’daki “One Tower” da açılan Urfalı “Necip Özbek Restaurant”ın açılışına götüren eski dostum sevgili Serdar Ali Somuncu’ya teşekkür borçlanmış oldum. Normalde AVM’lerde açılan restoranlara mesafeli yaklaşırım ancak, Serdar’ın ısrarına yenik düşüşüm, gerçek kebabı da keşfetmeme sebep oluşuyla zafere dönüştü. Böylesini yemediğinizi biliyorum, kebabın Urfa’ya ait olduğuna en az çiğ köfteden emin olduğunuz kadar inanabilirsiniz. Tattığınızda şimdiye kadar kuşbaşı ve tavuk şiş de yemediğinizi varsayacaksınız. Ustabaşı sevgili Selçuk’un Urfa Siverek havasıyla yellediği kebapları yerken iliklerinize kadar lezzetleneceğinizi garanti ederim. Ağzınızı sulandırmak için bu seferlik bu kadar yeter, Necip Özbek’te tatmadığım daha bir sürü Urfa işi var; tattıkça yazmaya devam edip sizleri iştahlandıracağım. İyisi mi siz önce gidin. sevdiklerinizi de yanınıza almayı unutmayın...

Yazının Devamını Oku

Metin olamadık

Ne pişmanlık ne de isyan, derinden bir keşkedir insan…” (Laedri)



“Şu üç günlük dünyada...” diye başlayan cümleler kurduğumuzda içlenmişizdir. Cümle de deyim de klişedir ancak halk ağzının duygusal lügatinde, karşınızdaki kişiyi etkilemek veya ikna etmek için, her durumda sahtekarca da samimiyetle de kullanılır. Kulağa hoş gelen cümle başlangıçları yaparak şiirsel akışkanlık devreye sokulur, o anın değerinin anlaşılması gerektiğinin altı çizilir. Yoğunlaştığımız o anın duygusal patlaması bittiğinde, önce derin bir boşluğa girer, sonra da anlam karmaşası yaşarız ama “dünya nasılsa üç günlük değil, daha uzun” diye düşünüp rahatlatırız kendimizi. Hatta nefsimiz öne çıkar, üç günlük dünya yakıştırmasına karşı sonsuza kadar yaşamayı bile umarız. Kabullenmeyiz! Hırsımız galip gelir, kaldığımız yerden zamanı harcamaya, maneviyatı tüketmeye ve kalp kırmaya devam ederiz. “Değer mi?” Sorusu sorulduğunda duraksarız. Önce üç gün için değmez deriz ardından yine kibir sinsice yanaşır, ölümsüzlüğü sokar kafamıza. Ve her şey birden değerlenir. İnsanlık insana seslenir, kulak veren yok... Diyor ya Halil Cibran; Ben dışarıdaki kalabalıktan ‘Cenaze geldi’ seslenişini duydum. Oysaki; adamdı... Yürek, merhamet ve sevgiydi. Dosta yaren, kardeşe candı. Türkiye’ydi, Cumhuriyet, Atatürk ve Fenerbahçe’ydi. Benim kardeşim, Nehir’in de babası “Metin’di.” Metin olamadık! Göz pınarlarımız kurudu.
***
Yemek yazılarıma önümüzdeki haftadan itibaren devam edeceğim.

Yazının Devamını Oku

Suyun belleği

“Eğer su kaynağı kendi ruhundan fışkırmazsa, susuzluğunu gideremezsin.” (Goethe)



Suyun yaşamsal önemini bilmekten ziyade, suyu anlamak, hatta tüm benliğinizle sahiplenmek daha önemli. Suyun, oturduğunuz gökdelenin manzaralı banyosuna ulaşana kadar yaptığı yolculuğu bilseydiniz, konforlu mutfağınıza ya da çatıdaki yüzme havuzuna gelene kadar feda edilenleri görseydiniz, aynı gönül rahatlığıyla çeşmenizi açar mıydınız? Bilemiyorum…
Hayat tüm bileşenleriyle doğal akışındayken, su ve çevresinde barındırdığı yaşamın, yıllar içinde gelişimini de kazıdı belleğine. Hayatın da, doğanın da hafızası oldu. Biz ölümlülerin tüm ayıplarını örttü, günahlarını yıkadı. Ölüme de hazırladı, doğuma da, can da oydu, ruh da o. Kıyısında köklenen salkım söğütle, gölgesinde çamaşır yıkayan Kezban’ı unutmadı. Güğümlerini dolduran Osman’ı, patlıcanı sulayan Ahmet emmiyi de hafızasına belledi. Suyunu içen allı turnayı, karakaçanı, sarıkızı da... Keyfana’nın çorbasına lezzet, karakeçinin sütüne beyaz oldu. Minaredeki ezanı, kilisedeki çanı, gün batımında yüzünü güneşe, ardını suya veren şamanı da unutmadı. Karakılçık başağındaki taneye, sulayan çiftçi Hasan’a, Hasan’ına su götüren güzel Ayşe’ye, yar oldu, yaren oldu, hayat oldu… Aşk oldu… Biz ne mi olduk ? Set olduk önünü kestik, yolunu savdık, şehir yaptık savurduk ama yine de susuzluğumuzu gideremedik. Ağaç da şaştı, toprak da... Evini baraja kurban eden Mahmut dede de şaşkın. Ne sulu hayallerimiz, ne de susuz kalacak çocuklarımızın geleceği kaldı. Hepsini daha yüksek binalar, daha büyük şehirler ve daha çok para için feda ettik. Suyun belleği olduğunu sakın unutmayın! Su yolunu bulur elbet….
Farabi’deki ‘Tosca art’ sergi salonunda, ressam ve akademisyen sevgili Ceren Tekin Karagöz’ün, suya insan müdahalesinin yol açtığı çıkmazı resimlediği ‘Suyun belleği- Fırat’ sergisini gezdikten sonra hissettiklerimi yazdım. Siz de gidin... Çok etkileneceksiniz.


Yazının Devamını Oku

“Yavaş” olun..!

“Bir şeyler satın almanız gerekiyorsa, nakitle ve sadece değeri olan şeyleri satın alın. Reklamların cazibesine kapılmayın. Sahip olduğunuz her şey, bir bavula sığmalı; o zaman zihniniz özgür olabilir.” (Charles Bukowski)

Endüstriyel ürünlerin miktarı, paketlenmesi, sevkiyatı ve hızlı tüketiminden kaynaklanan atıkların boyutunu düşündüğünüzde dehşete kapılmıyorsanız, başta çocuklarımız, doğa ve diğer tüm canlıların geleceği ile ilgili ilerde karşılaşacağımız sıkıntıların da henüz farkında değilsiniz. Makinenin girdiği herhangi bir üretim bandının göstereceği yüksek performans, aynı oranda doğaya vereceği tahribatla da eş değerdir. Hızlı yaşam alışkanlığının önümüze koyduğu ve koyacağı hedefler, bizi giderek daha da süratli bir yaşama sevk ediyor. Bununla da yetinmeyerek, yediğimiz, içtiğimiz, giydiklerimizin kalitesini de süratle düşürüyor. Çok fazla tüketimle tembelleşmeye yönelten ‘Kullan-At’ akımını zihnimize sokuyor, eşya tüketir gibi duygularımızı da tüketiyoruz. Market raflarında paketlenmiş ürünlerin naylon kamuflajıyla sizi mutluluğa çağıran sunumu; ürünün raf ömrünü uzatıyorsa da tükettiğinizde ne yazık ki sizinkini kısaltıyor. Çok popüler tanınmış isimlerin, giydiği pantolon, süründüğü parfüm, bindiği araç ve yediği dondurmanın sosyal ve görsel medyadaki görüntüleri gözlerimizi kamaştırıyor; geleceğimizle birlikte ruhumuzun da pazarlandığı gerçeğine ise gözlerimizi yumuyoruz. Geçmişte bir çeyiz sandığına sığan, bir ailenin tüm kıyafetleri, şimdilerde giyinmek için yapılan kocaman giyinme odalarına bile sığmıyor. Lütfen yavaş olun! Bu sürat, bu savurganlık, bu acele neden?



SOUL KITCHEN (RUHUN MUTFAĞI)

Günümüz koşullarında kullanmayı unuttuğumuz ancak herkesin içinde barındırdığı bir ruhu ve bu ruhun içgüdüsel tasarımlarla ürettiklerinin lezzetlendirildiği bir mutfağı var. Gözünüzde canlandırdığınız, bildiğiniz anlamda bir mutfak değil burası. Tencere, tava yok mesela, kepçe, kevgir ya da süzgeç yok, fırın da yok, blender da. Sevgi var en başta, saygı var, yaratıcılık var, sabır, anlayış, özen ve tüm olumlu duyguların bir arada ilmek ilmek işlendiği bir yürek var. Pişirdiğiniz yemek, diktiğiniz kıyafet, resimlediğiniz tablo ya da bestelediğiniz şarkı, sevdiğinize karşı biriktirdiğiniz duygular, hepsi ruhunuzun mutfağında lezzetleniyor. Geçenlerde, Kavaklıdere, Göreme Sokak’ta tesadüfen, sadece ruhun mutfağında üretilen ürünlerin sergilendiği bir mağaza-kafe ile karşılaştım; ismi haliyle tahmin ettiğiniz gibi ‘Soul Kitchen.’ Sevgili Nazlı ve Onat Tamergil’in güleç yüzlerine yansıyan ruh haliyle verdikleri bilgiler, ruhumu etkiledi, ben de gülümsedim. Sergilenen tüm ürünler tamamen el emeği, doğaya saygılı ve geleneksel bakış açısıyla ‘Evladiyelik’ denen cinsten ürünlerdi, hepsine ayrı ayrı kapıldım. Kafe kısmındaki ürünler yine ruhun mutfağından. Çok yakından bildiğim ‘Kakule Fırın’ın nefis tatlıları ile iyi kahve kavurucusu ‘Coffee Manifesto’nun kahveleri ruhunuzu mest edecek.

Yazının Devamını Oku

Yaşamı anlamak

“Yaşamak çok nadir rastlanan bir şeydir. Çoğu insan sadece var olur.” (Oscar Wilde)

Yaşam... Karıncaların zarif ayaklarıyla toprağa işleniyor... Bal arısının çiçeğini döllediği elma, içindeki çekirdek tohumu ile yeniden yeşeriyor.
Doğada yaşayan tüm canlılar, doğanın alfabesini oluşturur. Doğanın binlerce harfinden sadece “insan” olanıyız biz. Henüz ne olduğunun farkında olmasak da bize yüklenen anlamın önemini kavramaktan kaçınıyor, anlamaya dahi çalışmıyoruz. Doğanın alfabesinde yan yana koyarak oluşturduğumuz kelimelerle kurduğumuz cümlelerde, kendimizi öznenin yerine koyup diğer canlılara karşı sağladığımız üstünlüğün zafer sarhoşluğuyla yaşıyoruz. Kendimize yüklediğimiz anlamın doğru olduğundan emin değilim. Doğanın ruhunu keşfedebildiğimiz ölçüde kendi ruhumuzu da keşfederiz. Yaşamın gizemi, doğayı anlamakla çözülür. Doğanın dili yaşamdır, anlamak gerek. Ölüm de ölümsüzlük de doğadadır. Ölümü hazmetmenin zayıflık olduğunu düşünürken, zayıflığın aslında ölümsüzlüğün de gizlendiği doğayı öldürmek olduğunu göremiyoruz. Ağaç, meyvesinin ölümüne üzülmez, yeniden yeşerteceği günlerin farkındadır çünkü. Yeniden doğacağımıza inanıyoruz ancak bu yeniden doğuşun bir havucun kökünde, bir asmanın yaprağında ya da bir buğday tanesinde olabilme ihtimaline inanmak istemiyoruz. Oysa ki ruhumuzun yeşereceği doğanın her parçasında kendimizi bulabiliriz. Ruhumuzun kirlenmemiş saf hali, toprağın özütüyle harmanlarken, toprak altındaki yolculuğunda toprakla arınan suyun saflığı ile ruhumuzun saflığı aynıdır. Suyun da ruhun da eşsiz lezzetine kavuşması bu saflığın sonucudur. Yaşamın öznesi durumuna gelmek, doğanın dengesini ve adaletini bozarken, kabullenemediğimiz doğal döngünün tersine adımlar atarak aslında kirlenmişliğin de altını çiziyoruz.



RUHUN KAPISI

Kapıların verdiği hisler gizemlidir. Çaldığımız kapının önünde beklerken, arkasında barındırdığı bilinmezliğin de heyecanına kapılırız. Kapı, sır ve giz çağrıştırırken, insanın da içinde gizlediği belki de varoluşunu sürdürmenin içgüdüsel dürtüleri, keşif ve merak arzusu devreye girer. Farkında olmadan kurguladığımız kapı arkasındaki muhtemel dünyanın kendi iç dünyamızla bağlantılı olduğunu bilmek, beklentilerimizin duygularımızı da yönlendirdiğini bilmektir. Son çaldığım kapı, daha önce açtıkları iki kapıdan yansıttıkları güzel iç dünyalarını iyi bildiğim anne Dilek İnaç ile kızları Göksu Cebi ve Side Gür’ün, Gaziosmanpaşa Hafta Sokak’ta yeni açtıkları “ruhun kapısı” diye nitelendirdiğim kapıydı. “Kapı Niki”ye gittiğimde farkına vardım ki, aslında hepimizin bir şekilde kafasında canlandırdığı bahçeli bir ev hayalinin, zihnimize verdiği dinginliğin ruhumuza da açılan kapı olduğuydu. Aile olmanın şahane duygularını fazlasıyla hisseden başta Furkan Cebi ve Sinan Gür olmak üzere, Kapı Niki’nin genç ve dinamik ekibi hakikaten göz kamaştırıyor. Açtıkları kapı’lara aile olgusunu yansıtmayı bilen, benim de gönülden desteklediğim bu anlayışın, ruhunuza da açılan kapı olduğunu gittiğinizde hissedeceksiniz.

Yazının Devamını Oku

Yemeğin ruhu

“Yiyecekleriniz ilacınız, ilacınız yiyecekleriniz olsun” (Hippocrates)

Ruh, tüm canlılarda lezzet anlamına da gelmeli. Zira canlılık; lezzetin de ta kendisidir. Yemek de canlıdır ve elbette ruhu vardır, olmalıdır. Pişirilen yemeğin içeriğindeki detaylar, coğrafya, iklim, habitat ile pişirenin kültürü, görgüsü yemeğe ruhunu yani lezzetini verir. İnsanın lezzeti; ruhunu belirginleştiren en önemli ayrıntıyken, yemeğe ruh katan ayrıntıların; doğallık, samimiyet ve ahenkle bir araya gelişinin kaynağı, insan ve insanın özgün lezzetiyle doğru orantılıdır. Sosyoloji, kültür ve edebiyat, gelenekleri oluştururken, yaşam sanatının geleneklerden türeyen sağlıklı ağız tadıyla zenginleşmesi binlerce yılın deneyimlenmiş mirası ve sonucudur. Toprağın ruhunu bilen gelenekler, yer altından başlayarak yer üstüne yansıyan doğurganlığın dönemsel gelişimi, sağlık ve lezzetin hem doğrusunu hem de doruğunu hesaplayabilme özelliğine de sahip olurlar. Saygı ve sevgi, geleneği olan mutfakların baş aşçıları olmalıdır ve tüm Anadolu mutfaklarında da öyledir. Geleneksellik barındıran efsunlanmış ellerin, ruhun lezzetini temsil ettiği ve hak edene devredildiği, ‘El almak, el vermek’ deyimleri yemeğe ve pişirene duyulan saygıyı gösterir. Yemeği de yemeyi de önemseyin. Geleneklerinizde var, özünüze dönün. Hatırlayacaksınız...



MEZOPOTAMYADAN GELEN “HALAF”

‘Halaf kültürü’, Mezopotamya coğrafyasında fırınlanmış boya bezemeli çanak ve çömleğin yoğun kullanılmaya başlandığı bir döneme deniyor. Arapçada ‘miras veya varis’ anlamı da var. ‘Şef Anadolu’ olarak tanınan, halk mutfakları araştırmacısı sevgili ‘Adnan Şahin’in Ankara’mıza kazandırdığı bir geleneksel lokanta’nın da adı ‘Halaf’. Halk mutfağını yakından tanıyan usta şef Adnan Şahin’in sevgili eşi ve aynı zamanda İstanbul, Nişantaşı’ndaki ‘Sade Beşdenizler’ lokantasının da şefi ‘Deniz Çevik Şahin’le birlikte derledikleri geleneksel yemeklerin, pişirimi ve sunumları nefes kesici. ‘Kuzu möhre, selekli, çalma pekmezli tavuk, huruştu, elma kavurması, körpe gelin salatası’ gibi geleneksel yemeklerini, isimleriyle birlikte tadını da bilmiyor olma ihtimaliniz yüksek. Saydığım ve sayamadığım yemekler her gün pişmiyor ama gittiğinizde herhangi biri ya da birkaçıyla karşılaşma ihtimaliniz var. Halaf’ın usta başı sevgili Özcan usta, muhtemelen Adnan Şahin’den ‘el almış’ olmalı. Yemeklere verdiği nefasete hayran kaldım. Geleneklerimizin mirası yemeklerin, özüne uygun piştiği lokantanın varlığını; kendi kültürümüzün yemeğine duymamız gereken saygının, yeniden yeşermesi açısından önemsiyorum. Geleneklerimize yabancılaştığınızın farkındayım ama Köroğlu Caddesi’ndeki ‘Lokanta Halaf’a gittiğinizde özünüzü hatırlayacak, yabancılık çekmeyeceksiniz.

Yazının Devamını Oku

Doğa Can’dır

“Eğer bir gün yolunuzu kaybederseniz bir çocuğun gözlerinin içine bakın; çünkü bir çocuğun bir yetişkine öğretebileceği her zaman üç şey vardır: Nedensiz yere mutlu olmak, her zaman meşgul olabilecek bir şey bulmak ve elde etmek istediği şey için var gücüyle dayatmaktır.” (Paulo Coelho)



Siz yetişkinler ne kadar rahatsınız... Üretmeden tüketiyorsunuz. Hava bedava, su bedava, güneş, gökyüzü bedava. Okyanuslar ve deniz bedava. Ormanlardaki huzur, kuşların cıvıltısı bedava. Ağaçtaki meyve, dalındaki çiçek ve o çiçekten topladığı özütleri bal yapan arı bedava. Sütünü içtiğiniz inek, yününü giydiğiniz koyun, tüylerini yastık yaptığınız kuşlar bedava. Oh yan gel yat, Öyle mi? Cidden bedava mı sanıyorsunuz? Aşk olsun! Kimin adına ağaç kesiyorsunuz? Kaynağında kuruttuğunuz sularımızı kimin adına har vurup harman savuruyorsunuz. Su kaynakları kuruduğu için binlerce hayvanın susuzluktan öldüğünü, belki de yüzlercesinin ilerde neslinin tükeneceğinin farkında mısınız? Sıra biz insanlara geldiğinde mi akıllanacaksınız? Doğaya attığınız plastiklerle dünyamızı kimyasal çöplüğe çevirdiniz, neden? Ormanları yakarken düşünmediğiniz canların; sizinkinden önemsiz olduğunu mu sanıyorsunuz? Doğanın beleş nimetleri sayesinde yaşadığınızı unuttunuz mu? Düzelteyim, siz beleş sanıyorsunuz; hepsinin bedelini “biz” yani çocuklar, sizin çocuklarınız, bütün dünyanın çocukları ile birlikte ödeyeceğiz. Neden? Ağaç dikmek yerine kocaman binalar diktiniz; bizi göstermelik birkaç park alanına ve evimizin balkonlarındaki saksılara mahkûm ettiniz. Neden? Doğamızı, yani her şeyimizi tükettiniz de ondan. Yok öyle! Hesap ödemeden sıvışmak yok. Sizi dinlemiyoruz, siz bizi dinleyin artık. Ayağa kalkın ve bize yardım edin. Doğayı yeniden yeşerteceğiz.

CAN ATA O KADAR HAKLI Kİ

Can, birkaç ay sonra 10 yaşına girecek. Doğa ve sevgisi ile ilgili sohbet ederken sesindeki tını ve kurduğu sitemkâr cümlelerden küçük bedenindeki kocaman yüreğiyle; biz yetişkinlere vermek istediği mesajları yukarıdaki giriş yazımda tercüme etmeye çalıştım. O kadar haklıydı ki, konuştukça büyüyordu, telefonun diğer ucundaki ben küçülüyordum. Evinin balkonunda çimlendirdiği meyveleri ve yöntemlerini anlattığında çocuk aklından ziyade bir bilgenin derin izlerini taşıyordu. Ata tohumlarının öneminden bahsetti, çiftçilerimizin bilinçlendirilmesi ve desteklenmesine kadar vurgu yaptı. 5 yaşında kapıldığı doğa sevgisini borçlu olduğu TEMA gönüllüsü Tanfer Dinler’e buradan teşekkür etmemi istedi hem Can adına hem de kendi adıma teşekkür ediyorum.

Yazının Devamını Oku

Sessizlik

“Sessizlikten yaratmışsa evreni yaradan; seslerden sessizlikler yaratmaktır yaratıcılık.” (Can Yücel)

Sessizlik saygıdır kimi zaman, kimi zaman dinginlik, huzur... Kimi zaman kifayetsizlik ve suçluluk duygusuyken... İyiyi de, kötüyü de kabullenmek oluyor kimi zaman... Bazen sonsuzluğa kapı açarken, bazen de ölüm olabiliyor. Tekdüzeliğin de sıkıntının da sebebi oluyor, sonrasında kopacak fırtınanın, gürültünün kaynağı da. Her şey sessizce oluyor; biz farkında olmadan dünya dönerken, gecenin sessizliği, günün cıvıltılı aydınlığına zemin hazırlıyor. Ağaçlar sessizce büyüyor, çiçekler sessizce açıyor. Okyanusun derinliğinde köpek balığı avına sessizce yaklaşıyor. Duygularımızın girdiği kalıplarda, zihnimizin algısında, yanılsama ya da sanrı ihtimalinde, iç dünyamızın şekillenmesinde de ‘sessizlik’ var. Ana karnında cinsiyetini seçme şansı olmadan sessizce şekillenen cenin; doğduktan sonra; erkekse gürültüye, kadınsa sessizliğe alıştırılıyor. Kadın çocuk yaşlarda cinsel obje olarak algılanmaya başlanırken, erkeğin o yaşlarda tuvalet eğitimi henüz devam ediyor. Evliliklerde kimi seçeceği erkeğe bırakılırken, “çocuğa sorulmaz” diye kadın sessiz kalıyor. Kadının çocuk olması önemsenmezken; erkek hangi yaşta olursa olsun, cinsel iktidara sahip olması yetiyor. Doğanın adaletinde tüm canlılar eşitken, sessiz kalan insan adaletinin; erkekler tarafından yazıldığı sessizce gün yüzüne çıkıyor. Osho “Dinleyeni olmadığından değil, anlayanı olmadığından sessizleşir insan” derken, tüm çocuk gelinlerin sessizliğini özetliyor. Ses-siz-siniz...



SES-SİZ // SILENT

Girişteki yazımın da içerdiği mesajın da ilham kaynağı; Güzel sanatlar Üniversitesi’nde doktor öğretim üyesi ve seramik sanatçısı sevgili ‘Sevinç Köseoğlu Ulubatlı’nın Farabi’deki ‘Tosca Art Gallery’de açtığı bir sergi oldu. Halen toplumsal yaramız olan ‘Çocuk gelinler’ gerçeğine dikkat çekmek ve toplumsal farkındalığı harekete geçirmek için hazırladığı seramik enstalasyon ve formlardan oluşan sergisini gezdiğimde etkilenişimden kaleme yansıyanlar. Sevgili Sevinç Hoca’yla ayaküstü sohbetimizde, “Görmezden gelip sessiz kaldığımız yanlışların, bir süre sonra hayatımıza doğru olarak yerleştiğinin farkında olmalıyız” sözü su götürmez bir gerçek. Sanatın dili de ‘sessizlik’ olduğuna göre, Sevinç Köseoğlu Ulubatlı sizi sessizlikten doğan çok sesliliğe, farkındalığa ve duyarlılığa davet ederken, en güzel eseri sevgili kızı ‘Asya’ya sıkıca sarılıyor.

Yazının Devamını Oku

Hayat akarken

“Hepimiz biraz balık, biraz bahar nezlesi, biraz şiir, biraz parasızlık...” (Ferhan Şensoy)

Günlük yaşam, sorumluluklar, zorunluluklar bir yana çekerken; hayaller, arzular ve gelecekle ilgili düşünceler farklı bir yana sürüklüyor. Bir nevi boşluktayız; evrene sorgu, sual kar etmiyor. Alıştırıldığımız yaşamın, ensemizde hissettiğimiz nefesi bize “Koş” diyor, biz de koşuyoruz. Bazen hayatın olması gereken akışına, bazen de dayatılan yaşamın akıntısına kapılıp gidiyoruz. Her halükarda koşarak; hayatı yormayı ve yenmeyi düşünüyoruz. Hayatı yorabilmiş miydik? Emin değilim ama biz insanların hırsları, egoları, arzuları yorulmuyordu. Nefes nefeseydik ancak yine de durmuyorduk, dinlenmek ya da önümüze bakmak için de durmamıştık. Hele ki düşünmek... Hiç ama hiç aklımızda yoktu. Ne istediğimizin farkında değildik, daha iyisi ve daha da iyisi diyerek anlık ve geçici hazlar veren; ego tatmininden ileri gidemeyen duygulara ‘Hayat’ derken, uyuyakalmıştık. ‘Hayat’ bizdik aslında, bilen var mı ki? Kimsenin bildiğini, biliyorsa da memnun olduğunu sanmıyorum. Neden mi? Çünkü... Hâlâ uyuyoruz... Geçenlerde Doğan Cüceloğlu, Rasim Öztekin ve Kartal Tibet öldü. Öncesinde Münir Özkul, Erol Günaydın, Levent Kırca... Daha da öncesinde Kemal Sunal ve Barış Manço ölmüştü. Ben çok üzgünüm. Bizi ‘biz’ yapan, ‘bir’ yapan, diğerleri gibi Ferhan Şensoy da öldü. Hislerim yalnızlık ve uyku hali. “Uyumak güzel de, kitle halinde uyuyunca sıkıntı büyük oluyor” demişti büyük usta Ferhan Şensoy. Uyanın...

KÖROĞLU’NDA ‘SARDUNYA’

Geçenlerde epeydir uğramadığım G.O.P Köroğlu Caddesi’ni baştan başa yürüdüm. Zihnimde, bir yandan gençlik yıllarından kalma anılar ve mekânlar canlanırken, diğer yandan Köroğlu Caddesi’nin yıllardır yaşadığı durağanlığı atlatarak yeniden canlanışının keyfini yaşadım. Gözüme çarpan ilk mekândı ‘Sardunya.’ Meze ve atıştırmalık restoranı olarak değerlendirmek üzereyken ‘ara sıcak’ ve ‘ana yemek’ servisi yapıldığını görünce, keyifli bahçesinde iştahla yemek geçti içimden. Üç çocukluk arkadaşı; eczacı Kutlu, mimar Ahmet ve mühendis Cihangir, kafa kafaya verip sevdikleri yiyeceklerin bir arada olduğu Sardunya’ya, kendi güzel lezzetlerini de katınca iştah açıcı bir mekân oluşmuş. Sardunya’nın en hoşuma giden tarafı; Anadolu’nun her yanından ulaşabildikleri kadın üreticilerin elinden çıkan butik ürünleri kullanmaları fikri oldu, bayıldım. Herkesin kullandığı plastik paketleme yerine, kavanozlara koydukları mezeleri evinize götürebiliyorsunuz. Bildiğimiz klasik mezelerin lezzeti nefis, klasik olmayanlar için herkesin damak zevkine göre seçim ve beğeni değişir.



CİBES OTU

Ege bölgesine has şifalı bitkiye ‘Lahana patlağı, azman ve cibez’ de deniyor; Karadeniz deki ismi ‘Cici otu.’ C vitamini açısından zenginliğinden dolayı soğuk algınlığının yanı sıra, uzun süre tok tutmasıyla; zayıflamak isteyenlerin de son zamanlarda müptelası olduğu bir bitki Cibes. Bağışıklık sistemini güçlendiren bu bitkinin, Egeli kadınlar tarafından aşkla hazırlanan salamurasına, biraz zeytinyağı ve baharat, biraz da sevgilerini katıp servis ediyor, Sardunya.

Yazının Devamını Oku

Sürdürülebilir yaşam 

“İnsan her gün bir parça müzik dinlemeli, iyi bir şiir okumalı, güzel bir tablo görmeli ve mümkünse birkaç mantıklı cümle söylemeli.” (Goethe)



Yaşamın anlık zevklerine kapılarak yaşarken, kolaycılığa ve tüketime alıştırıldığımız bakış açısıyla geleceğimizin de tüketildiğinin farkında olmamız gerekiyor. Çoğalan insan nüfusu ve bu sebeple gereksinim duyulan endüstriyel üretim hızının, doğanınkinden kat be kat hızlandığı gerçeği de var. Hazıra konduğumuzu düşündüğümüz doğanın ‘sonsuz üretici’ olduğu yaklaşımı doğru olsa da son yıllarda teknolojik gelişmelerle birlikte edindiğimiz ‘kullan at’ yaşam tarzı; doğurganlığını sekteye uğrattığımız doğanın ‘ölüyorum’ çığlıklarını duyduğumuz anlamına da gelmiyor. Sevgi temelli ruhun gereksinimlerinin giderilmesi kalıcı bir mutluluk sağlarken; zevk temelli bedensel ihtiyaçlar, anlık hazların giderilmesi ile verdiği mutluluk gelip geçiyor; yenisini elde etmek için yine, yeniden tüketiyoruz. ‘Kullan at’ yaşam tarzının, gelecek nesillerin soluyacağı nefesi, yiyeceği yemeği kullanarak, hovardaca attığımız türde bir bilinç olduğunun farkında olmamak hazin bir durum. Sürdürülebilir yaşam tarzı, özünde doğa ve doğaya gösterilecek saygıyla, gelecek nesillere sağlıklı bir şekilde aktarılmasını öngörüyor. Goethe’nin yukarıda yazdığım tavsiyesine kulak verin derim. Müzik, edebiyat, güzel sanatlar; yaratıcı, estetik, merhametli ve faydalı bir ruh hali edinmemizi sağlar. Her şeyden önemlisi bize bir kalbimiz ve ruhumuz olduğunu hatırlatır.



YARATICI TÜRK KADINI

Yazının Devamını Oku

Kadın ve özgürlük şarkısı

“Bir kadın, ne zaman kendi sesini duyurmak için ayağa kalksa, planlamamış bile olsa, tüm kadınlar için de ayağa kalkmış olur.” (Maya Angelou-Amerikalı siyahi kadın aktivist, yazar)

Uzaktan kadın çığlıkları duyuyorum... İçim paramparça ve asla iflah olmayan bir garip insanoğlu, doğayı ve kadını yok ederek, kendi çukurunu kazarken sevinçten dört köşe. “Kadınlar insan, biz erkekler insanoğlu” der ozan Neşet. Ah be insanoğlu... Her güzel şeyi tahrip etmeyi nasıl başarabiliyorsun? Sevgiye, güzelliğe karşı bu hırsın, düşmanlığın neden? Nedir bu içindeki yok etme arzusu? Kendin de bilemiyor ama mutlak güç yani ‘para’ diyorsun değil mi? ‘Ana’ dediğimiz doğaya karşı ilan ettiğin savaş, aslında kadına ve güzelliğe hükmetme arzusu olmasın sakın. Düşündün mü hiç? Suyu, toprağı kirletmeyi, kadını ve hayvanları öldürmeyi tasarlayan şeytan zihnin; seni de yok oluşa sürüklediğini söylemedi mi? Peki binlerce yıldır yılmadan, yorulmadan yok etmeye çalıştığın doğanın ve kadının her şeye rağmen ayakta olduğunu ve yıkılamayacağını da mı görmüyorsun? Uzaktan kadın çığlıkları duyuyorum. Cevabı Maya Angelou veriyor. Söyler şarkısını kafesteki kuş. Sesi bilinmezliğin korkusuyla titrer. O kadar çok ister ki; duyulur uzak tepelerden, kafesteki kuşun. Özgürlük şarkısı...

BESTEM ‘BUL BENİ’ DİYOR...

Anadolu kadınının sahip olduğu özgüvenin içinde yatan ‘Atatürk’ siluetinin, diğer ülke kadınlarına da ilham olduğunu bütün dünya yakından biliyor. Medeni cesaret kazandığı önderi sayesinde, kendini ifade edebilme yeteneği edinen kadınımız; Anadolu halkının yürekli anası olarak kadının varlığını hissettirirken kul da olmadı köle de. Uzaktan duyulan kadın çığlıklarının şifresini çözemeyenler; genç sanatçı ‘Bestem Yuvarlak’ın son single’nı dinlerken, sözlerine kulak kabartsın, anlamaya çalışsın. Uyuyorsa, uyanabilir. “Kalabalık ruhum, elemle kaplanmış, kabuk bağlamış yaram, yosun tutmuş gözlerim. Karanlık içindeyim. Soru işaretleri, bir değil, birden çok. Bul beni, bul beni...” Tüm dijital platformlarda, genç Türk kadını Bestem’i bulun ve dinleyin, uzaktan gelen kadın çığlıklarını da duyacaksınız.

ZELİHA ‘ANA’ MUTFAĞI


Türk kadınının en önemli meziyeti; pişirdiği yemeğe de yetiştirdiği evlada da verdiği emek ve sevgi dolu lezzet olmalı. Balgat Ceyhun Atıf Kansu Caddesi’ndeki ‘Zeliha’ Boşnak mutfağında pişen yemekleri tattığınızda hayırlı evlatlar ‘Ramazan ve Raşit’ ustaların analarından aldığı lezzeti yemeklerine yansıttığını da göreceksiniz. Marketlerdeki hazır tavuktan ve yemeklerinden soğuduğunuzu biliyorum ancak Zeliha’nın özellikle Kızılcahamam’dan getirdikleri köy tavuğunu saç altında 4-5 saat pişiriyorlar, gerçek tavuk yiyorsunuz.

KAYMAKLI CEVAPİ KÖFTE

Boşnak böreği ve Boşnak mantısının lezzetlerini önceden anlatmıştım, unuttuysanız mutlaka yeniden tadın. Yeni keşfedip tadına doyamadığım ‘Kaymaklı cevapi köfte’ye ise müptela olacaksınız. Kızartılmış boş Boşnak mantısı üzerine sos, üstüne yüzde 70 dana, yüzde 30 kuzu etlerinden yoğrulmuş ızgara köfte yerleştiriliyor ve Hatay tereyağı dökülüyor. Yanında tavuk suyuna pişmiş bulgur ve Afyon kaymağı konup güveç tabakta servis ediliyor, yerken önce hafifliyor sonra da bayılıyorsunuz.

Yazının Devamını Oku

Doğaya uygun yaşam

“İnsanlar ne kadar mertçe yaşadıklarını değil, ne kadar uzun yaşadıklarını umursuyorlar; ne var ki mertçe yaşamak herkesin elindeyken, uzun yaşamak kimsenin elinde değildir.” (Seneca-Romalı düşünür, devlet adamı)

Küresel ısınmanın sadece yeşili değil, başta biz olmak üzere tüm canlıları yok edeceğini bilip de umursamamak nasıl izah edilebilir ki? Uzun yaşamın sırrını ararken, asıl yaşamı yok etmenin mantığını anlamak çok güç. Ormanlarımız karardı, ruhumuz da öyle; yeşili görmeden yaşamın altını çizmek kolay olmayacak. Evet... Uzaktan da olsa doğayı seviyorduk ama korkuyorduk. İçine girmeye, bütünleşmeye... Aslında parçası olduğumuz doğaya uygun yaşamı kabullenmeye korkuyorduk. Müptelası olduğumuz sanal yaşamdan uzaklaşıp gerçekle yüzleşecek mertliğimizi de kaybetmiştik. Zihnimizin bizi aldatan, sevgimizi değil arzularımızı tetikleyen oyunlarına maruz kalmanın, güçsüzlüğümüzün değil, sahtekârlığımızın bir sonucu olduğu hakikatinden kaçarken arkamıza bile bakmadık. Ruhumuz istemese de; gerçeklerden koparıp alıştırdığımız sahte ve bize ait olmayan yaşam tarzının içinde mutant hale geldiğini göremezden gelirken de sahtekârdık. Ruhumuz, gerçekte ait olduğu doğaya hasretken; bulduğunda ulaşamamanın ya da yeterince içine girip hissedememenin bilinçaltına yüklediği asabiyetle yok ediyor olma ihtimali ürkütücü değil mi?

MARMARİSLİ BAL ARILARI

Geçen hafta üzülerek değinmiştim, ne kadar önemli olduklarını, doğanın canlılık döngüsüne büyük orandaki katkılarını anlatırken içim de, ellerim de titremişti. Yok etmekte mahir kudretli insanoğlunun; hayatının bu minicik arılara bağlı olduğunun farkında olmayışı ya da kabullenemeyişinin acizliğinin korkak itirafıydı titreyişim. Çevre ve Arı Koruma Derneği (ÇARIK DERNEĞİ) ile konuştum, Marmaris’teki çam balı üreticilerinin yanan ormanlarda uzun süre üretemeyeceği çam balını yeniden yeşertmek için desteğe ihtiyacı var. Dernek, küçük aile bal işletmelerinin ellerindeki yayla ballarını satıyor. Hem doğanın hem Marmaris’in hem de canlılığa sebep bal arılarının sürekliliği ve detaylı bilgi için www.carik.org.tr web adresini ziyaret edin.

DESTEK İÇİN TATİLE GİDİN

İmkânınız varsa ve henüz tatil yapmadıysanız; Manavgat, Marmaris, Hisarönü, Bodrum, Ören ve aklıma gelmeyen, orman yangınlarının etkilediği diğer beldelere tatile gidin. Bir damla katkınız bile olsa hem yanan ormanların yeniden yeşermesi hem de etkilenen yerel halkın yalnız olmadığını hissetmesi açısından çok ama çok önemli!!

PINK FLOYD

Yazının Devamını Oku
YAZARIN DİĞER YAZILARI