UUİ’deki sızıntı: Rusya vazgeçebilir

Uluslararası Uzay İstasyonu’nda 2019’dan bu yana devam eden hava sızıntısı krizi yeni bir aşamaya geldi. Rusya’nın, sızıntının bulunduğu PrK bölümünü kalıcı olarak kapatmayı değerlendirdiği belirtiliyor. Karar uygulanırsa, Roscosmos bu bölümü kullanamayacak ve ikmal görevleri için istasyondaki diğer kenetlenme noktalarına yönelmek zorunda kalacak.

Uluslararası Uzay İstasyonu’nda yıllardır çözülemeyen hava sızıntısı, NASA ve Rusya’nın uzay ajansı Roscosmos arasında yeni bir güvenlik tartışmasına yol açtı. Sızıntının, Rusya’ya ait Zvezda modülüne bağlı PrK adlı geçiş bölümünden kaynaklandığı biliniyor.

Roscosmos, istasyondaki hava kaçağını ilk kez Eylül 2019’da bildirmişti. O dönem küçük çatlaklardan kaynaklandığı belirtilen sorun için Rus kozmonotlar yıllar içinde birçok onarım denemesi yaptı. Ancak sızıntı tamamen durmadı. Üstelik hava kaybının zamanla arttığı da raporlara yansıdı.

Sızıntı oranının yıllar içinde günde yaklaşık 0,45 kilogramdan 0,9 kilogramın üzerine çıktığı belirtiliyor. Bu nedenle NASA, sorunu Uluslararası Uzay İstasyonu için en yüksek risk seviyelerinden biri olarak değerlendirmeye başladı.

RİSKLİ ONARIM PLANI

Kriz, 5 Haziran’da daha da büyüdü. Rus tarafı, sızıntının bulunduğu bölgeye daha iyi erişebilmek için taşıyıcı nitelikteki bir braketi testereyle kesmeyi planladı. NASA ise bu yöntemin, istasyonun ilgili bölümündeki yapısal güvenliği artırılmış risk altına sokabileceği görüşündeydi.

Bu gelişme üzerine NASA, istasyondaki beş mürettebat üyesine güvenlik amacıyla bulundukları yerde kalmaları talimatını verdi. Astronotlar, olası bir acil durumda kullanılmak üzere SpaceX Dragon kapsülüne yakın konumda bekledi. Roscosmos daha sonra operasyonu erteledi ve mürettebat normal faaliyetlerine döndü.

Sızıntının kök nedeni konusunda iki kurumun tam olarak aynı noktada buluşamadığı belirtiliyor. NASA ve Roscosmos daha önce hem çatlakların neden oluştuğu hem de kalıcı çözümün ne olması gerektiği konusunda farklı değerlendirmeler yapmıştı.

MODÜL KAPATILABİLİR

Son görüşmelerin ardından Rusya’nın PrK bölümünü tamamen devre dışı bırakmayı değerlendirdiği öne sürüldü. Bu seçenek, Zvezda servis modülüne açılan kapağın kalıcı şekilde kapatılması anlamına geliyor.

Böylece sızıntının bulunduğu bölüm istasyonun geri kalanından izole edilecek ve hava kaybı kontrol altına alınmaya çalışılacak. Ancak bunun bir bedeli olacak. Rus kozmonotlar artık bu bölüme erişemeyecek ve Roscosmos, kargo aktarımı için diğer kenetlenme noktalarını kullanmak zorunda kalacak.

Uluslararası Uzay İstasyonu, uzun yıllardır ABD, Rusya, Avrupa, Japonya ve Kanada’nın ortak çalışmasıyla görev yapıyor. Ancak istasyonun yaşlanan yapısı, son dönemde bakım ve güvenlik tartışmalarını daha görünür hale getirmiş durumda.

YAŞLANAN İSTASYON

PrK bölümünün kapatılması, yıllardır süren hava sızıntısı krizini pratik olarak sona erdirebilir. Ancak bu karar aynı zamanda ISS’in artık yaşlanan bir uzay altyapısı olduğunu da bir kez daha gösterecek.

NASA ve Roscosmos’un sızıntı konusunda kalıcı ve güvenli bir çözüm arayışı, yalnızca istasyondaki mevcut mürettebat için değil, önümüzdeki yıllarda yapılacak görevler için de kritik önem taşıyor. Sorunun izole edilmesi, hava kaybını azaltabilir; ancak istasyonun kullanım kapasitesi ve operasyon planları üzerinde yeni kısıtlamalar yaratabilir.