Roma taşının gizemini yapay zeka ortaya çıkardı

Hollanda’da ortaya çıkarılan, Roma dönemine tarihlenen pürüzsüz beyaz bir taş yıllardır araştırmacıları şaşırtıyordu. Yapay zekâ destekli yeni analizler, bu taşın antik bir masa oyunu olabileceğini ve hatta kurallarının tahmin edilebildiğini ortaya koydu.

Dairesel kireçtaşı üzerinde çapraz ve düz çizgiler yer alıyor. Üç boyutlu görüntüleme çalışmaları, bazı çizgilerin diğerlerinden daha derin olduğunu gösterdi. Bu da oyun taşlarının belirli hatlar boyunca kaydırıldığını düşündürüyor.

Leiden Üniversitesi’nden Walter Crist, aşınma izlerinin tam da taşların hareket edeceği noktalarda yoğunlaştığını belirtiyor. Bu fiziksel izler, taşın yalnızca süsleme değil, aktif kullanım gördüğünü destekliyor.

YAPAY ZEKÂ DEVREDE

Kuralları çözmek için Maastricht University araştırmacıları devreye girdi. “Ludii” adı verilen yapay zekâ sistemi, aynı coğrafyada bilinen yaklaşık 100 antik oyunun kurallarıyla eğitildi.

Program, taş üzerindeki çizgi desenine uygun onlarca olası kural seti üretti. Ardından bu varyasyonları kendi kendine oynayarak insanlara keyifli gelebilecek birkaç stratejik modeli öne çıkardı. En muhtemel senaryolar, taş üzerindeki aşınma izleriyle karşılaştırılarak daraltıldı.

STRATEJİ VE ŞÜPHE

Ortaya çıkan tabloya göre oyunun amacı, rakibin taşlarını mümkün olan en az hamlede kuşatıp etkisiz hâle getirmekti. Araştırmacılar oyunu “aldatıcı derecede basit ama heyecanlı bir strateji mücadelesi” olarak tanımlıyor.

Ancak ekip temkinli. Yapay zekâ, belirli bir çizgi deseninden her zaman oynanabilir bir oyun türetebiliyor. Bu nedenle Romalıların gerçekten aynı kurallarla oynayıp oynamadığını kesin olarak söylemek mümkün değil.

Yine de çalışma, arkeoloji ile yapay zekânın kesiştiği yeni bir döneme işaret ediyor. Binlerce yıl önce oynanan bir oyunun izleri, bugün algoritmalar sayesinde yeniden hayat buluyor.