NASA’nın Ay planı değişti: 2028’i bekleyeceğiz
Güncelleme Tarihi:
ABD Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), insanlı Ay programı Artemis’te önemli değişikliklere gittiğini açıkladı. Daha önce insanları Ay yüzeyine indirmesi planlanan Artemis III görevi artık iniş yapmayacak. Bunun yerine Dünya yörüngesinde kritik teknoloji testleri gerçekleştirilecek. Ay’a insanlı iniş ise Artemis IV göreviyle 2028 yılında hedefleniyor.
Bu karar, son yıllarda yaşanan teknik gecikmeler ve kurumsal zorlukların ardından geldi. Özellikle Artemis II görevinin ertelenmesi, programın genel temposunu etkiledi.
ARTEMİS III ARTIK AY’A İNMEYECEK
Yeni plana göre Artemis III, astronotları taşıyan Orion kapsülünü alçak Dünya yörüngesine gönderecek. Burada yaşam destek sistemleri, itki mekanizmaları ve iletişim altyapısı gibi hayati teknolojiler test edilecek.
Görev kapsamında Orion kapsülünün, ticari şirketler tarafından geliştirilen Ay iniş araçlarıyla kenetlenmesi planlanıyor. Bu araçlardan biri SpaceX, diğeri ise Blue Origin tarafından geliştiriliyor. Ayrıca yeni nesil astronot kıyafetlerinin de test edilmesi hedefleniyor.
Uzmanlara göre bu ara adım, doğrudan Ay yüzeyine gitmek yerine sistemleri uzay ortamında test ederek riskleri azaltacak. Böylece 2028’de planlanan Artemis IV görevinin başarı şansı artacak.
NASA’nın yeni yöneticisi Jared Isaacman da yaptığı açıklamada, Ay roketlerinin üç yılda bir fırlatıldığı dönemin geride kalması gerektiğini belirtti.
2028’DE İKİ İNİŞ HEDEFİ
NASA’nın sürpriz açıklamalarından biri de 2028 yılında yalnızca bir değil, iki Ay inişi hedeflenmesi oldu. Plan gerçekleşirse, Ay’a insanlı görevler her yıl düzenli olarak yapılabilir. Bu tempo, 1960’ların sonundaki Apollo programını andıran bir hız anlamına geliyor.
Programın önemli unsurlarından biri de Ay yörüngesinde kurulması planlanan Lunar Gateway uzay istasyonu. Lunar Gateway, Ay görevleri için bir ara istasyon görevi görecek.
Bu projede Kanada’nın katkısı büyük. Lunar Gateway’de yer alacak olan Canadarm3 adlı robotik kol, Kanada’nın 2 milyar dolarlık katkısı olarak öne çıkıyor. Yapay zekâ destekli bu sistem, Dünya’dan uzak bir ortamda otonom çalışabilecek şekilde tasarlanıyor.
Ancak son açıklamalarda Lunar Gateway’e doğrudan atıf yapılmaması, programın bu ayağına ilişkin soru işaretlerini artırdı.
ZORLUKLAR VE YENİ DÖNEM
Artemis programı son yıllarda teknik aksaklıklar ve insan kaynağı sorunlarıyla karşı karşıya kaldı. Sıvı hidrojen sızıntıları nedeniyle yapılan “ıslak prova” testleri ertelendi. Ayrıca NASA’nın 2025 yılında yaklaşık 4 bin çalışanını kaybettiği bildiriliyor. Bu da program üzerindeki baskıyı artırdı.
Buna rağmen yeni plan, Ay’a dönüş sürecini daha sistemli ve sürdürülebilir hale getirmeyi amaçlıyor. Artemis IV’ün başarılı olması halinde, insanlık 1972’deki Apollo 17’den bu yana ilk kez Ay yüzeyine yeniden ayak basmış olacak.
Uzmanlara göre yapılan değişiklikler bir geri adım değil, daha güvenli ve uzun vadeli bir Ay programı için stratejik bir düzenleme olarak değerlendiriliyor. Eğer hedefler tutturulursa, 2028’den itibaren Ay görevlerinde yeni bir dönem başlayabilir.