İnsan beyni şempanze sesine tepki veriyor
Güncelleme Tarihi:
İnsan beyni sadece insan konuşmasını “tanıyıp” ayırt etmekle sınırlı değil. Cenevre Üniversitesi’nden (UNIGE) araştırmacılar, işitsel kortekste yer alan bazı bölgelerin şempanze seslerine belirgin biçimde daha güçlü tepki verdiğini ortaya koydu. Çalışma, ses tanıma yeteneğinin kökenlerinin dil ortaya çıkmadan çok daha önceye uzanabileceğine işaret ediyor.
İnsan sesi sosyal hayatın merkezinde. Bu yüzden beynin işitmeyle ilgili kısmında “seslere ayrılmış” geniş bir alan bulunuyor. Bilim insanlarının merak ettiği soru ise şu: Bu hassasiyet yalnızca insanlara özgü, yakın dönemde gelişmiş bir özellik mi; yoksa evrimsel geçmişi çok daha eski mi?
UNIGE ekibi bu soruya, insan beyninin yakın akrabalarımızın seslerini nasıl işlediğine bakarak yaklaşmış.
BEYİN TARAMASIYLA TEST
Araştırmada 23 gönüllüye 4 farklı türden sesler dinletildi: İnsan sesi (kontrol amaçlı) ve üç primat türünün çağrıları. Şempanze sesleri, hem genetik yakınlık hem de akustik özellikler açısından insana daha benzer olduğu için özellikle öne çıkarıldı. Bonobo ve makak sesleri de karşılaştırma için kullanıldı. Katılımcıların beyin tepkileri fMRI ile ölçüldü.
Sonuçlar dikkat çekici: Üst temporal girus adı verilen ve dil, müzik, duygusal ifade gibi seslerle ilişkilendirilen bölgede, şempanze çağrılarına karşı oluşan yanıt bonobo ve makak seslerinden net biçimde ayrıştı.
İşin ilginç tarafı, bonoboların genetik olarak insana şempanze kadar yakın olmasına rağmen ses yapılarının farklı olması. Bu da beynin tepkisini belirleyen şeyin yalnızca “akrabalık” değil, sesin akustik benzerliğiyle birlikte evrimsel yakınlığın birleşimi olabileceğini düşündürüyor.
DİL EVRİMİNE İPUCU
Araştırmacılara göre bu bulgu, insan işitsel korteksinde bazı alt bölgelerin milyonlarca yıl boyunca yakın primat türlerinin çağrılarına duyarlılığını korumuş olabileceğini gösteriyor. Bu da ses tanımanın “dilden önce” şekillenmeye başladığı fikrini güçlendiriyor.
Çalışma ayrıca, bebeklerin çok erken dönemde tanıdık sesleri ayırt etme becerisine dair yeni sorular da doğuruyor: Sesleri tanıma altyapısı sandığımızdan daha eski ve daha “hazır” bir mekanizma olabilir.