Gizemli nesne 44 dakikada bir sinyal gönderiyor
Güncelleme Tarihi:
Gökbilimciler, Samanyolu Galaksisi’nde şimdiye kadar pek benzeri görülmemiş bir kozmik işaret yakaladı. ASKAP J1832-0911 adı verilen bu gizemli kaynak, yaklaşık 2 dakika süren güçlü radyo patlamaları yayıyor ve bu patlamalar 44 dakikada bir neredeyse saat gibi tekrar ediyor. Bu düzenli ama alışılmadık döngü, kaynağı “uzun periyotlu geçiciler” (LPT) adı verilen son derece nadir bir gök cismi sınıfına yerleştiriyor.
LPT’ler, saniyeler yerine dakikalar hatta saatler arayla sinyal veren kaynaklar olmalarıyla biliniyor. İlk kez 2022 yılında tanımlanan bu sınıfa, dünya genelinde bugüne kadar yalnızca yaklaşık 10 örnek eklendi.
İLK KEZ X-IŞINI GÖRÜLDÜ
Bu keşfi özel kılan asıl nokta ise bir ilk yaşanmış olması. ASKAP J1832-0911, radyo dalgalarının yanı sıra X-ışınları da yayıyor. Üstelik bu X-ışını parlamaları, radyo patlamalarıyla aynı zamanlara denk geliyor. Bilim insanlarına göre bu durum, kaynağın çok daha yüksek enerjili ve karmaşık bir fiziksel sürece sahip olduğunu gösteriyor.
Sinyal, Avustralya’daki ASKAP radyo teleskobuyla tespit edildi. Aynı gökyüzü bölgesini o sırada inceleyen Chandra X-ışını Gözlemevi verileriyle eşleşme sağlanınca, keşif kesinleşti. Araştırmacılar bunu “geniş bir tarlada tek bir iğneyi bulmak” olarak tanımlıyor; çünkü ASKAP gökyüzünün büyük bir bölümünü tararken, Chandra çok dar bir alanı gözlüyor.
BİLİM İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?
Peki bu cisim ne olabilir? İhtimaller arasında, aşırı güçlü manyetik alanlara sahip bir magnetar (ölü bir yıldızın çekirdeği) ya da birbirinin etrafında dönen iki yıldızdan oluşan bir sistemde, güçlü manyetik alana sahip bir beyaz cüce yer alıyor. Ancak araştırmacılara göre mevcut teoriler bile bu düzenli 44 dakikalık döngüyü ve çift dalga boylu (radyo + X-ışını) yayını tam olarak açıklayamıyor.
İşte bu yüzden keşif büyük heyecan yaratmış durumda. X-ışınları, radyo dalgalarına göre çok daha enerjik olduğu için, ortaya atılacak her yeni teori her iki sinyali de birlikte açıklamak zorunda. Bu da bilim insanlarının, gökyüzünde yıllardır görülen ama kökeni anlaşılamayan benzer gizemli sinyalleri çözmesine kapı aralayabilir.
Yaklaşık 15 bin ışık yılı uzaklıkta bulunan ASKAP J1832-0911, gökbilimcilere göre yalnızca tekil bir tuhaflık olmayabilir. Aksine, galaksimizde henüz fark edilmemiş çok sayıda benzer kozmik kaynağın habercisi olabilir.