Evrende imkansız sıcaklıkta bir nesne keşfedildi
Güncelleme Tarihi:
Büyük Patlama’dan yalnızca 1,4 milyar yıl sonra ortaya çıktığı düşünülen dev bir “galaksi kümesi”, astronomları şaşırtan bir sır saklıyor: Kümenin galaksileri arasındaki gaz, beklenenden en az 5 kat daha sıcak. Üstelik bu sıcaklık seviyesine, evrenin bugünkü yaşına yakın zamanlarda bile ancak “olgun” kümelerde ulaşılması bekleniyordu.
Araştırmacıların incelediği yapı SPT2349-56 olarak adlandırılıyor. İlk kez 2010 yılında Antarktika’daki Güney Kutbu Teleskobu gözlemlerinde dikkat çeken bu bölge, sonraki yıllarda yapılan detaylı takiplerle “aşırı uç” bir sistem olduğunu ele verdi.
GÖLGEDEN GELEN İPUCU
Ekip, Şili’deki ALMA teleskop dizisiyle, evrenin her yanına yayılan Büyük Patlama’nın kalıntı ışığı olan kozmik mikrodalga arka planı üzerinde çok özel bir etki aradı: Sunyaev–Zeldovich sinyali.
Bu yöntem, galaksi kümelerindeki çok sıcak gazın içindeki elektronların arka plan ışığının fotonlarıyla etkileşip, arka planda ölçülebilir bir “gölge/iz” bırakmasına dayanıyor. Evrenin bu “düz” fonu üzerinde beliren iz, gazın ne kadar enerji taşıdığını göstermekte çok güçlü bir araç.
10 MİLYON K SÜRPRİZİ
Ölçümler, kümenin içindeki elektronların sıcaklığının 10 milyon Kelvin eşiğini aştığını ortaya koydu. Sorun şu: Mevcut modellere göre, bir galaksi kümesinin yalnızca kütleçekimiyle bu kadar ısınıp “klasik” sıcak küme atmosferine dönüşmesi milyarlarca yıl sürmeli.
Araştırmacılar, sinyalin ilk başta “fazla güçlü” göründüğünü, bu yüzden uzun süre doğrulama yaptıklarını; ancak sonuçların tekrar tekrar aynı noktaya çıktığını belirtiyor.
Peki bu enerji nereden geliyor? Ekibin en güçlü şüphesi, küme içindeki en az 3 süper kütleli kara deliğin (aktif galaksi çekirdeği) ürettiği güçlü jetlerin çevreyi adeta “ısı pompası” gibi beslemesi. Yani bu bebek kümede, yalnız yıldız doğumları değil, kara deliklerin enerji geri beslemesi de beklenenden çok daha erken ve sert biçimde devreye girmiş olabilir.
MODELLER YENİDEN YAZILIYOR
SPT2349-56’nın daha önceki gözlemleri, burada 30’dan fazla galaksinin çok sıkışık bir bölgede yer aldığını ve yıldız oluşumunun “normal” bir galaksiye kıyasla binlerce kat hızlandığını göstermişti. Yeni bulgular, bu tür erken dönem “proto-kümelerde” ısınma ve büyüme hikâyesinin sandığımızdan daha patlayıcı olabileceğine işaret ediyor.