Samanyolu’nda “kara delik sürüsü” geziyor

Samanyolu’nun uzak köşelerinde yer alan bir yıldız kümesi, gökbilimcileri şaşkına çeviren bir sırrı saklıyor olabilir. Araştırmalara göre Palomar 5 adlı yıldız topluluğunun merkezinde 100’den fazla yıldız kütleli kara delik bulunuyor. Bilim insanları, bu görünmez devlerin kümenin bugün gördüğümüz tuhaf yapısını şekillendirdiğini düşünüyor.

Yaklaşık 80 bin ışık yılı uzaklıktaki Palomar 5, gökyüzünde 30 bin ışık yılı boyunca uzanan bir yıldız akıntısına sahip. Bu nedenle gökbilimciler için adeta bir “kozmik laboratuvar” niteliğinde.

YILDIZLARI KARA DELİKLER FIRLATMIŞ OLABİLİR

Küresel yıldız kümeleri genellikle evrenin erken dönemlerinden kalan “fosiller” olarak kabul ediliyor. Aynı gaz bulutundan aynı anda doğan yüz binlerce yaşlı yıldızdan oluşuyorlar. Ancak Palomar 5’i farklı kılan şey, yıldızlarının olağanüstü gevşek bir dağılım göstermesi ve uzun bir yıldız nehri gibi uzanan gelgit akıntısına sahip olması.

Barselona Üniversitesi’nden astrofizikçi Mark Gieles ve ekibi, kümedeki her yıldızın geçmiş hareketini bilgisayar simülasyonlarıyla yeniden oluşturdu. Araştırmacılar modele kara delikleri de eklediğinde ortaya çarpıcı bir sonuç çıktı: Kümenin merkezindeki kara deliklerin güçlü yerçekimi etkileşimleri yıldızları adeta sapan gibi dışarı fırlatmış olabilir.

Bilim insanlarına göre bu etkiyi açıklayabilmek için beklenenden çok daha fazla kara deliğe ihtiyaç var.

KÜTLENİN YÜZDE 20’Sİ KARA DELİK

Araştırmaya göre Palomar 5’in toplam kütlesinin yüzde 20’den fazlası kara deliklerden oluşuyor olabilir. Bu sayı, yıldız sayısına bakılarak yapılan klasik tahminlerin yaklaşık 3 katı.

Her biri Güneş’in yaklaşık 20 katı kütleye sahip bu kara deliklerin, küme henüz gençken dev yıldızların süpernova patlamalarıyla oluştuğu düşünülüyor. Zaman içinde yıldızlar daha kolay kaçarken kara delikler merkezde kalmaya devam etti ve oran giderek arttı.

BİR MİLYAR YIL SONRA GERİYE SADECE KARA DELİKLER KALACAK

Simülasyonlara göre Palomar 5 yaklaşık 1 milyar yıl içinde tamamen dağılacak. Küme yok olmadan hemen önce ise geriye galaksinin merkezinin etrafında dönen neredeyse tamamen kara deliklerden oluşan bir yapı kalacak.

Bilim insanları bu sonucun önemli bir ipucu verdiğini söylüyor: Samanyolu’ndaki diğer yıldız akıntılarının da geçmişte benzer kümelerin parçalanmasıyla oluşmuş olması mümkün.