Prof. Dr. Burhan Uslu

Prof. Dr. Burhan Uslu

40 derecede vücumuzun içinde ne oluyor?

Dünya Kupası'ndaki maçların ışığında sıcak havanın sağlımıza etkileri.

Haberin Devamı

Dünya Kupası’nın açılış gününde oynanan maçlar futbol kalitesi açısından farklı yorumlar alsa da sağlık ekipleri açısından önemli bir mesaj verdi. 40 dereceye yaklaşan sıcaklıklara rağmen ciddi sıcaklık kaynaklı sağlık sorunları veya beklenen kas sakatlıkları gündeme gelmedi.

Bu durum tesadüf değil.

Aylar öncesinden başlayan aklimatizasyon çalışmaları, sıvı-elektrolit planlamaları ve sıcak hava hazırlıkları ilk maçlarda etkisini göstermiş görünüyor.

Arizona’da, aralarında ‘Bizim Çocuklar’ın da bulunduğu bazı takımlar 40 dereceye yaklaşan sıcaklıklarda antrenman yapıyor. Aynı saatlerde binlerce insan yürüyüşe çıkıyor, tenis oynuyor, koşuyor veya halı sahada maç yapıyor.

Peki sıcak havada vücudumuzun içinde neler oluyor?

KENDiNi KORUMA ÇABASI

Her şey vücudun kendini koruma çabasıyla başlıyor.

Haberin Devamı

Önce deri damarları genişliyor. Vücut, fazla ısıyı dışarı atabilmek için kanı deri yüzeyine yönlendiriyor. Bunun sonucu olarak kalbin işi artıyor. Aynı egzersizi yapmak için daha fazla kan pompalamak zorunda kalıyor ve nabız yükseliyor.

Ardından terleme başlıyor. Ancak terle yalnızca su kaybetmiyoruz. Sodyum, potasyum, magnezyum ve diğer elektrolitler de vücuttan uzaklaşıyor. Bu nedenle sıcak havalarda yalnızca susuzluk hissi değil, kas krampları, performans düşüklüğü ve erken yorulma da ortaya çıkabiliyor.

BEYiN DE ETKiLENiYOR

İşin daha az bilinen kısmı ise beyinde yaşanıyor. Vücut sıcaklığı yükseldikçe beynin çalışma verimi de etkilenebiliyor. Dikkat azalabiliyor, karar verme süresi uzayabiliyor ve reaksiyonlar yavaşlayabiliyor. Futbolda bir saniyelik gecikme, yanlış pas, geç müdahale veya sakatlığa davetiye çıkaran bir pozisyon anlamına gelebiliyor.

Bu nedenle sıcak havalarda yapılan spor yalnızca kasları değil, beyni de yoruyor.

Kalp açısından da tablo dikkat çekici.

Özellikle orta yaş ve üzerindeki bireylerde sıcak ortam dolaşım sistemine ek yük bindiriyor. Sıvı kaybı arttıkça kan hacmi azalıyor. Kalp aynı miktarda kanı dolaştırabilmek için daha hızlı çalışıyor. Bunun sonucunda çarpıntı, tansiyon düşmesi, baş dönmesi ve hatta bayılmalar görülebiliyor.

Haberin Devamı

İşte bu nedenle sıcak havalarda spor yaparken yalnızca performansı değil, sağlığı da düşünmek gerekiyor.

‘AKLiMATiZASYON’ FARKI

Peki bazı sporcular aynı sıcaklıkta nasıl daha rahat performans gösterebiliyor? Bunun cevabı çoğu zaman aklimatizasyondur.

Afrika’nın sıcak bölgelerinde yetişen veya yılın büyük bölümünü sıcak iklimlerde geçiren sporcular zaman içinde bu koşullara uyum sağlar. Daha erken terler, vücutlarını daha etkili soğutur ve sıvı kaybını daha iyi yönetebilirler.

Benzer şekilde sıcak iklimlere alışık sporcuların yüksek sıcaklıklarda performanslarını korumaları daha kolay olabilmektedir.

Bu nedenle modern spor hekimliğinde sıcak bölgelere gidecek takımların günler hatta haftalar öncesinden bölgeye giderek uyum çalışmaları yapmaları önerilir.

Haberin Devamı

İlk maçlar gösterdi ki Dünya Kupası’nda mücadele yalnızca rakiplere karşı değil, iklime karşı da veriliyor.

Oyuncuların yanı sıra doktorlar, fizyoterapistler, kondisyonerler ve beslenme uzmanları da bu mücadelenin görünmeyen kahramanlarıdır.

Yeterli sıvı alımı, elektrolit desteği, uygun saatlerde antrenman yapılması, gölgelenme ve aktif soğutma yöntemleri sıcaklıkla mücadelenin temel araçlarıdır.

Sıcak havalarda başarı yalnızca güçlü olmakla değil, vücudu doğru yönetebilmekle mümkündür.

Çünkü bazen en büyük rakip karşınızdaki sporcu değil, termometrede gördüğünüz rakamdır.

Yazarın Tüm Yazıları