Seine kıyısındaki 500 yıllık kitap geleneği: Aralarında bir Türk de var

Paris’in dünyaca ünlü açık hava kitapçıları ilk kez 1550 yılında Île de la Cite’de ortaya çıktı. 1606’da Pont Neuf Köprüsü’nün inşa edilmesiyle birlikte Seine kıyıları, seyyar kitap satıcıları için cazip bir alana dönüştü. 1900’lerin başında Paris Belediyesi, bugün ikonik hale gelen görünümü standartlaştırdı: kitapçılar, “vagon yeşili” renkte metal kutular içinde satış yapmaya başladı. 

Bu kutular, nehir manzarasını kapatmayacak şekilde tasarlandı.Bugün Seine boyunca yaklaşık üç kilometrelik bir alana yayılan 230 civarında kitapçı, antika ve çağdaş kitaplardan gravürlere, pullardan dergilere kadar geniş bir seçki sunuyor.

KİTAPLARA ADANMIŞ BİR HAYAT

Paris Kültür Kitapçıları Birliği Başkanı Jerome Callais, kitapçılığın sıkı kurallarla sürdürülen bir meslek olduğunu vurguluyor. Kitapçılar kira veya vergi ödemese de belediyeden beş yıllık izin almak zorunda. Adaylar özgeçmiş ve niyet mektubuyla başvuruyor; boş yerler özel bir komite tarafından değerlendiriliyor.

“Kitaplara olan bağlılığınızı göstermeniz gerekiyor,” diyen Callais’e göre kitapçıların yaklaşık yüzde 80’i 50 yaşın üzerinde. Ancak yeni kuşak da yavaş yavaş devreye giriyor.

Bu isimlerden biri, çok dilli kitaplar satmayı planlayan 52 yaşındaki Ozan Yiğitkeskin. İstanbul’da genç yaşta bisikletle kitap satarak başladığı yolculuğunu bugün Paris’te sürdürüyor. “Kitaplara olan tutkum hiç bitmedi” diyor.

OKURU GERİ KAZANMA ÇABASI

Quai de l’Hotel de Ville’de bilim kurgu ve fantastik kitaplar satan 35 yaşındaki Camille Goudeau ise ikinci el kitaplarla yeni okurlar kazanmayı hedefliyor: “Okumayı bırakmış insanları yeniden kitapla buluşturmak istiyorum.”

Bu çaba karşılıksız kalmıyor. Araştırmalara göre Fransa’da ikinci el kitap satışları son 10 yılda arttı; yılda en çok kitap okuyan grup ise 25-34 yaş arası gençler.

AÇIK HAVADA ÇALIŞMAK, İNSANLARLA BAĞ KURMAK

Kitapçılar yıl boyunca açık havada çalışıyor. Çoğu için bu, bir tercih. Goudeau, “Kapalı mekânlar bana göre değil. Burada tamamen bağımsızım” diyor. 15 yıldır kitapçılık yapan Claire Leriche ise işin en değerli yanının insan ilişkileri olduğunu söylüyor: “Bir kartpostal satarken onun 1904’te gönderildiğini anlattığınızda, insanlar sadece bir eşya değil bir hikâye alıyor.”

Bu hikâyeler, genç ziyaretçileri de çekiyor. Edebiyat öğrencisi Laura Contreras, “Buradaki her kitabın geçmişi var” derken, 23 yaşındaki Marie-Samuelle Klein ise “Eski kitapların kokusunu ve benden önce kaç kişinin okuduğunu bilmeyi seviyorum” diye ekliyor.

DİJİTAL ÇAĞDA AYAKTA KALMAK

E-kitaplar ve çevrimiçi satışlar kitapçılar için bir tehdit olsa da asıl sınav 2024 Paris Olimpiyatları sırasında yaşandı. Açılış töreni nedeniyle yerlerinden edilme riskiyle karşı karşıya kalan kitapçılar, kamuoyunun desteğiyle Seine kıyısındaki yerlerini korudu.Callais durumu şöyle özetliyor: “İnsanları buraya çekmek bizim sorumluluğumuz. Burası insanlık ve kültür için bir vaha.”

CNN Travel’ın “How a 475-year-old book market in the center of Paris is surviving in a digital world” başlıklı haberinden derlenmiştir.