Fırat’ın altında kalan zaman: Halfeti’de geçmişe yolculuk

2000 yılında inşa edilen Birecik Barajı nedeniyle Halfeti’nin yaklaşık yüzde 40’ı Fırat Nehri’nin suları altında kaldı. O dönem 6 binden fazla yerli sakinin yer değiştirmesi gerekirken, tarihi taş evler, dükkanlar ve 19. yüzyıldan kalma Merkez Camii’nin önemli bir bölümü de sulara gömüldü.

Bugün hâlâ bazı yüksek rakımlı konutlarda yaşam sürüyor. Ancak kasabanın kaderi, barajın ardından tamamen değişti. Bir zamanlar tarım ve hayvancılıkla geçinen halk, şimdi geçimini turizmden sağlıyor. Evlerin çoğu butik kafelere ve restoranlara dönüştürülmüş durumda.

SU ALTINDA BİR ŞEHİR, SU ÜSTÜNDE BİR HAYAT

Rodway’in gözlemlerine göre, ziyaretçiler Halfeti’ye artık batık kenti görmek için geliyor. Tekne turları, jet ski ve flyboard gibi aktiviteler oldukça ilgi görüyor. Özellikle 2020’de serbest dalış dünya rekortmeni Şahika Ercümen’in gerçekleştirdiği farkındalık dalışıyla bölge, su altı turizmi açısından da dikkat çekmeye başladı.

Yerel rehber Erhan Yıldırım, “Tarihi hissediyorsunuz” diyerek, suyun altında kalan yapıların ve doğal mağaraların bölgeye mistik bir hava kattığını söylüyor.

EFSANE İLE BİLİMİN KESİŞTİĞİ NOKTA: HALFETİ’NİN SİYAH GÜLLERİ

Halfeti’nin bir diğer ünü ise “siyah güllerine” dayanıyor. Efsaneye göre, bu güller sadece Halfeti’de siyah açıyor. Yerel halk, bu rengi bölgeye özgü toprak ve iklim koşullarına bağlıyor. Gül ürünleri satan işletmelerde sabun, çay, dondurma ve kozmetik ürünlerinde sıkça bu siyah gül temasına rastlanıyor.

Ancak uzmanlar, bu çiçeklerin teknik olarak siyah olmadığını, çok koyu kırmızı tonlarına sahip olduğunu belirtiyor. İngiliz Kraliyet Bahçıvanlık Derneği’nden Guy Barter, bu tür çiçeklerin çoğu zaman “siyah” olarak adlandırılsa da aslında çok koyu bordo veya kırmızı olduğunu vurguluyor.

Yine de Halfeti’de siyah güllerin ardındaki efsaneler yerel halkın belleğinde güçlü bir yer tutuyor. Bunlardan biri, trajik bir aşk hikâyesine; bir diğeri ise mitolojik bir lanete dayanıyor.

SU ÜSTÜNDE TARİHE YOLCULUK: RUMKALE

Halfeti’den sadece bir saatlik tekne yolculuğuyla ulaşılan Rumkale ise bölgedeki tarihi zenginliği gözler önüne seriyor. Kalenin temelleri Bizans dönemine, hatta daha da eskilere uzanıyor. 12. ve 13. yüzyıllarda Ermeni Kilisesi’nin ruhani lideri Katolikos’a ev sahipliği yapan kale, 1292'de Memlüklerin, daha sonra ise Osmanlıların hâkimiyetine girdi.
Rodway, Rumkale’nin mimarisinin bölgenin çok katmanlı tarihine tanıklık ettiğini vurgularken, ziyaretçilerin geçmişle bugün arasında etkileyici bir yolculuk yaşadığını belirtiyor.