×
TÜRKLER NE İSTİYOR
Cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından Rum liderle BM Genel Sekreteri’nin özel temsilcisi Maria Holguin’in de dahil olduğu 3 görüşme gerçekleştiren Erhürman, BM çerçevesinde resmi müzakerelere başlamak için 4 maddelik metodoloji değişikliği talebinde bulunuyor. KKTC Cumhurbaşkanı, Kıbrıs Türkleri’nin siyasi eşitliği anlamına gelen dönüşümlü başkanlık hakkının tartışılmadan kabul edilmesi, yarım asırdan uzun süredir devem eden müzakerelerde bugüne kadar varılan uzlaşıların teyit edilmesi, müzakerelere zaman sınırlaması konulması ve Rumların yine masayı terk etmesi durumunda Kıbrıs Türklerine izolasyonların kaldırılmasını istiyor.
Erhürman, Guterres’e taleplerinin yanısıra Rumların güven artırıcı önlemlere bile direnç gösterdiğini anlatacak.
Tarihler 06 Şubat 2023’ü, saatler 04.17’i gösterdiğinde tüm Türkiye’yi yasa boğan asrın felaketi olarak nitelendirilen depremi yaşadık. En büyük yıkım ise Hatay’da oldu. Binlerce kişi hayatını kaybetti, başta Antakya olmak üzere birçok ilçe, mahalle haritadan silindi. Depremin üzerinden 3 yıl geçmesine rağmen acılar dinmedi. Yine hüzün ve gözyaşı vardı. Hatay’da binlerce kişi gece saat 02.00 gibi toplanarak, depremde hayatını kaybedenler için ‘sessiz yürüyüş’ yaptı. Depremzedeler, Atatürk Caddesi’nde toplanarak Cumhuriyet Meydanı’na yürüdü.
3 DİLDE DUA
İlk depremin meydana geldiği saat 04.17’de afette yaşamını yitirenler için 65 saniye saygı duruşunda bulunuldu. Anma programı kapsamında, 3 semavi din ve 3 dilde dualar edildi. Hatay’da yaşayan, Hatay’ın kültürel mirası ve mozaiğini yansıtan Ortodoks Kilisesi, Katolik Kilisesi, Protestan Cemaati, Ermeni Cemaati, Musevi Cemaati, Alevi kanaat önderleri dualara eşlik etti. Ölenler için Kuran okundu. Farklı din, farklı dillerde hem ölenler için hem de Hatay için dualar edildi. “Hatay’ın tekrar aynı acıyı yaşamaması ve enkazdan tekrar doğan yeni Hatay’ın geleceğinin güzel olması” dileğinde bulunuldu. Cumhuriyet Meydanı’nda yürüyen depremzedelerin, “Sesimizi duyan var mı?” çığlığı yükseldi.
6 ŞUBAT’I UNUTMADIK
Bazı depremzedelerin taşıdığı, “6 Şubat, uyumak için ışıklarını kapattığımız evlerimizin ışıkları bir daha hiç açılmadı” ve “Unutmadık, unutmayacağız” dövizleri dikkat çekti. Bir grup avukat ise depremde hayatını kaybeden meslektaşlarının fotoğraflarının bulunduğu “Unutmayacağız” yazılı pankartla yürüdü. Bazı depremzedeler de kaybettikleri yakınlarının fotoğraflarını taşıdı. Daha sonra depremde yaşamını yitirenler anısına Asi Nehri’ne kırmızı karanfil, reyhan ve hambeles bitkisinin dalları atıldı.
GÜVENLİK ÖNLEMLERİ
Kıbrıs Rum ve Yunan medyasında Türkiye’nin çok katmanlı hava savunma sistemi Çelik Kubbe’ye KKTC’yi de dahil ettiği iddiasının paniği yaşanıyor. Rum Simerini gazetesinin iddiasına göre, Türk Silahlı Kuvvetleri, Girne’ye milli hava savunma sistemlerinden ‘Hisar O’ füzelerini yerleştirdi, gazete uzmanlara danıştı ve bu sistemle Rumların Fransa’dan yeni satın aldığı savaş helikopterlerinin işlevsiz kalacağı sonucuna ulaştı. Simerini gazetesi, uydu görüntülerinde Girne’de askeri hareketlilik görüldüğünü ve Türkiye’nin Kıbrıs Barış Kuvvetleri envanterinde bulunan alçak irtifa hava savunma sistemi Korkut’a ek olarak ‘Hisar O’ orta irtifa hava savunma sistemleri yerleştirmiş olabileceğini savundu. İddia, kısa sürede Rum ve Yunan medyasına yayıldı.
ASKERİ UZMANA SORDULAR
İddianın KKTC ve Türkiye medyasına da yansıması üzerine Rum gazetesi bir adım ileri giderek, Türkiye’nin KKTC’yi Türkiye’nin yerli çok katmanlı hava savunma sistemi ‘Çelik Kubbe’ kapsamına alma çalışması yürüttüğünü savundu. Rum uluslararası ilişkiler uzmanı Yannis Haralambides, “Fransa’dan aldığımız HI45M model savaş helikopterleri 7 kilometre menzilli roketler taşıyor, ayrıca 16 kilometre menzilli ER2 füzeleri kullanabiliyor, ama Türklerin ‘Hisar O’ sistemi 40 kilometre menzildeki tüm hava unsurlarına etkili, Korkut ve Şahin sistemleriyle de çok katmanlı hava savunma sistemi oluşturuyor” değerlendirmesinde bulundu.
Güney Kıbrıs siyasetinde deprem etkisi yaratan skandal, Rum liderin Lefkoşa’da 6 aylığına AB dönem Başkanlığı’nı devraldığı törenin ertesinde, geçen cuma günü, Emily Thompson adında sahte bir sosyal medya hesabından yayınlanan video haberle patladı. İngiliz aksanıyla bir kadının montajlanmış çekimler üzerinden anlattığı haber tarzındaki videoda, Rum liderin sağ kolu diye bilinen eski Enerji Bakanı Yorgos Lakkotripis, bir grup işadamıyla konuşuyor ve Rum liderin seçim çalışmalarına “bağışın” bavullarla nakit halde Rum liderin özel kalem müdürü ve kayınbiraderi Haralambos Haralambu’ya ya da First Leydi Philippa Hristodulidis’in başkanı olduğu yardım kuruluşuna verilmesini istiyor. Gizli çekim görüşmelere, Hristodulidis’in özel kalem müdürü ve kayınbiraderi Haralambus Haralambou da telekonferansla katılıyor.
HAYALİ ŞİRKET
Skandalın ardından kayınbirader özel kalem müdürlüğü görevinden, First Leydi de yardım kuruluşundan istifa etti. Fileleftheros gazetesinin haberine göre, kayınbirader Haralambu ile eski bakan Laktotripis soruşturmayı yürüten polise ifade verdi. İkilinin ifadelerine göre, tuzağı hazırlayanlar 150 milyon Euro’luk enerji yatırımı vaadiyle önce eski bakanla irtibata geçti.
UÇAK OTEL ve MAAŞ
Markus Baumgartner ve Florin Georghiou adlarında sahte kimliklerle kendilerini Hollanda ve İngiltere merkezli Stratix Wealth adlı yatırım şirketinin yöneticileri diye tanıtan 2 kişi, eski bakan Lakkotripis’le Londra ve Amsterdam’da 3 kez bir araya geldi. Uçak biletleri, otel ücreti ve restoran harcamalarını bile sahte işinsanları ödedi. Hatta, Lakkotripis’le danışmanlık sözleşmesi imzaladı, skandal patlayana kadar 3 ay boyunca aylık 5 bin Euro maaş ödedi.
ARAŞTIRMADILAR
1 Ocak’ta AB dönem başkanlığını devralan Kıbrıs Rum Kesimi’nde peşpeşe Rusya bağlantılı esrarengiz olaylar yaşanıyor. Rum lider Nikos Hristodulidis’in ‘Rusya yaptı’ şüphesi yaşadığı rüşvet çarkı videosu skandalından hemen ardından Rus Büyükelçiliği çalışanlarından biri ölü olundu, ünlü bir Rus oligark da bir haftadır kayıp.
KAYINBİRADER İSTİFA ETTİ
İlk skandal geçen hafta sosyal medyadan yayınlanan, Rum lider Nikos Hristodulidis’e yakın isimlerden eski Enerji Bakanı Yorgos Lakkotripis’in gizli çekim videosu oldu. Lakkotripis, yabancı iş insanlarından Rum liderin 2028 seçim çalışmalarına bağış adı altında rüşvet talebinde bulunduğu videoda, rüşvet çarkının first lady Philippa Karsera ve Rum liderin kayınbiraderi ve özel kalem müdürü Haralambus Haralambu üzerinden yürüdüğünü iddia etti. Rum lider, iddiaları yalanlamaya çalışırken, suçlanan isimler kayınbirader Haralambu başkanlık sarayındaki görevinden, First lady Philippa da dolaylı rüşvet aldığı sosyal yardım kuruluşu başkanlığından istifa etti.
RUS ELÇİLİĞİNDEN CESET ÇIKTI
Rum lider Hristodulidis, ‘ABD ve Batı yanlısı olduğum için Rusya mı yaptı” şüphesi yaşarken dün Lefkoşa Rum kesimindeki Rus elçiliğinden esrarengiz bir ölüm haberi geldi. Rus elçiliği, üst düzey çalışanlarından Av Panov’un elçilikteki odasında geride bir mektubu bırakarak intihar ettiğini açıkladı ve naaşını Rum polisine teslim etti. Gizemli olayla ilgili herhangi bir detay vermeyen Rus elçiliği, intihar mektubunun Moskova’ya gönderildiğini belirtti.
OLİGARKA NE OLDU
Bu arada, Kıbrıs Rum polisi, 4 gündür Rusya merkezli dünyanın en büyük potasyum üreticisi Uralkali şirketinin eski CEO’su Vladislav Baumgartner’i arıyor. Limasol’da yaşayan Baumartner cuma günü evinden ayrıldı ve bir daha kendinden haber alınamadı. Rum polisi, arama çalışmalarını helikopter desteğinde araziye genişletirken, oligarkın suikasta kurban gittiği şüphesi üzerinde duruluyor. Rum medyası, Baumgartner’in Rusya’da Vladimir Putin’e yakınlığı ile bilinen Çeçenistan lideri Ramazan Kadirov ile ticari konularda büyük anlaşmazlık yaşadığını ve Çeçen liderin, öldürme tehdidinde bulunduğunu öne sürdü.
BİLGİ NOTU
Gazeteciler Zelenkski ile görüşen Rum Başpiskopos Yeorgios’a, “Ukrayna lideri temaslarında Türkiye işgalci demedi, ne diyorsunuz” diye sordu, Başpiskopos, “Yanında ben söyledim, ilgisizlik belirtisi de göstermedi” cevabı verdi. Lefkoşa Rum kesiminde önceki gün düzenlenen törene AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ve AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de katıldı.
Onur konuğu Zelenski, Hristodulidis ve Rum Başpiskopos ile baş başa görüştü, akşam düzenlenen resepsiyonda da konuşma yaptı. Zelenski, tören konuşmasında, “Kıbrıs maalesef bölünmüş bir ülke, ama çözüm ve birleşme istiyor” ifadelerini kullandı. Hristodulidis ise Zelenski ile görüşmesinin ardından yayınladığı açıklamasında “Ukrayna’nın egemenlik ve toprak bütünlüğünü savunuyoruz, Türkiye’nin Kıbrıs’a müdahale ve işgalinden dolayı tecrübemiz var” dedi.
Başkent Lefkoşa’daki BM denetimindeki ara bölgede gerçekleşen görüşmede, resmi müzakerelere başlamak için Türk tarafının talepte bulunduğu müzakere metodolojisindeki değişiklik talepleri ele alındı.
ÖZLÜ GÖRÜŞME DÖNEMİ
BM temsilcisi Holguin geçen hafta Türk ve Rum liderlerle ayrı ayrı görüşmüştü. Dün gerçekleşen 3’lü görüşmede, Erhürman’ın masaya koyduğu, 4 metodoloji değişikliği önerisi; Türk tarafının egemen eşitliğinin BM tarafından teyit edilmesi, müzakerelerde zaman sınırlaması bulunması, BM’nin geçmiş müzakerelerdeki uzlaşı noktalarını açıklaması ve Rumların yine masayı terk etmesi durumunda BM’nin Kıbrıs Türklere uygulanan izolasyonları kaldırması talepleri ele alındı. Liderler ayrıca, Türk ve Rumların günlük hayatlarını ilgilendiren, yeni sınır kapıları açılması ve mevcut kapıların da kapasitesinin artırılması konularını görüştü. Erhürman görüşme öncesinde yaptığı açıklamada, Kıbrıs’ta taraflar arasında yapılacak görüşmelerde ilerleme olmadıkça, garantör ülkelerin de yer alacağı 5’li bir zirveye gidilmeyeceğini belirtmişti. Erhürman ve Hristodulidis, dün ayrıca BM şemsiyesi altında çalışan ve Kıbrıs’ta 1963-74 yılları arasındaki kayıpları arayan, kazılarda bulunan naaşları da DNA testleriyle ailelerine teslim eden Kayıp Şahıslar Komitesi’nin Türk ve Rum üyeleriyle buluştu. BM, görüşmeler sonrasında liderler onuruna resepsiyon düzenledi.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in kişisel Kıbrıs temsilcisi Maria Angela Holguin, Erhürman ve Rum lider Nikos Hristodulidis’le ayrı ayrı görüştü, haftaya liderlerle 3’lü görüşme gerçekleştireceğini açıkladı. Kolombiyalı diplomat Holguin’in Lefkoşa’da Erhürman’la tanışma görüşmesi bir saatten uzun sürdü. Holguin, verimli bir görüşme gerçekleştirdiklerini belirterek, haftaya perşembe günü bu defa Rum lider Nikos Hristodulidis’in de olacağı 3’lü bir görüşme gerçekleştireceklerini belirtti.
Erhürman ise, Holguin ile görüşmenin birbirlerini anlama açısından verimli geçtiğine dikkat çekerek, Kıbrıs müzakerelerinde daha önce açıkladığı metodoloji önerileri ile Rum liderle tanışma görüşmesinde masaya koyduğu 10 maddelik güven arttırıcı önlemleri ele aldıklarını söyledi. KKTC Cumhurbaşkanı, BM Genel Sekreteri’nin de katılacağı, garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve İngiltere’nin de yer aldığı gayri resmi Kıbrıs zirve öncesinde Kıbrıs’ta karşılıklı adımlar atmaları gerektiğini ve ancak böyle bir süreçte çoklu zirvelerin faydalı olacağını kaydetti.