Selin Irmak Kaçmaz
ikacmaz@hurriyet.com.trTeknoloji çağında yaşıyoruz ama hâlâ her yıl 10 milyon kişiyi kanser yüzünden kaybediyoruz
Bugün 4 Şubat Dünya Kanser Günü. İlerleyen teknolojiye ve tıp devrimlerine rağmen kanser, dünya çapında hala en yaygın ve ölümcül hastalıklardan biri olmaya devam ediyor. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 20 milyon insan kansere yakalanırken, 10 milyon insan ise kanser nedeniyle hayatını kaybediyor. Türkiye’de ise her 5 kişiden biri yaşamı boyunca kansere yakalanıyor ve her 12 kadından biri ile her 9 erkekten biri kanser nedeniyle vefat ediyor. Peki ama neden kanser hala korkulması gereken bir hastalık olarak görülüyor?
Kanser, hepimiz için dünyanın en kokutucu hastalıklarından biri. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre her yıl yaklaşık 20 milyon yeni kanser vakası ve 10 milyon kanser kaynaklı ölüm yaşanıyor.
Türkiye’de son yıllara ait güncel rakamlar henüz paylaşılmadı ancak Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Leyla Tuncer, 2022 yılında yapılan bazı araştırmalara göre ülkemizde her iki cinsiyette de kanserli kişi sayısının yaklaşık 700 bin kişi olduğunu söyledi.
En yüksek ölüm oranı akciğer kanserinde
“Sigara kullanımı, alkol kullanımı, sağlıksız ve işlenmiş gıdalarla beslenme, aşırı kilo ve hareketsiz yaşam gibi birçok faktör nedeniyle kanser sıklığı son yıllarda arttı. Vakaların çoğunu 40 yaş üstü hastalar oluşturuyor” diyen Tuncer, Türkiye’deki en sık görülen kanserleri anlattı:
“Türkiye’de erkeklerde en sık görülen kanser türleri akciğer ve prostat kanseridir. Kadınlarda ise en sık meme kanseri görülüyor. Türkiye de en yüksek ölüm akciğer kanserinde yaşanıyor. Bunun yanı sıra kolon kanseri, mide kanseri ve prostat kanserinde de ciddi oranlar var.”
Kanser söz konusu olduğunda her zaman erken tanıdan bahsediliyor ancak bazen kanser belirti vermeden ilerleyebiliyor.
Öte yandan aile öyküsü olanlar için düzenli kontroller öneriliyor. Peki ya ailesinde kanser öyküsü olmayanlar... Onlar erken tanı için neler yapmalı?
Aile öyküsü olsun olmasın herkesin yapması gerekenler
Uzman Dr. Leyla Tuncer, “Eğer belirti yoksa yaşa ve cinsiyete göre düzenli kontroller sağlanmalıdır” dedi ve yapılması gerekenleri detaylandırdı:
-- Kadınlar meme kanserinde öncelikle kendilerini elle muayene etmeyi öğrenmelilerdir. 40 yaşından sonra 2 yılda bir mamografi yaptırılması çok önemlidir.
-- Rahim ağzı kanserinden korunmak için de 30 yaştan sonra 3 yılda bir smear testi öneriliyor. Hatta senede bir yaptırmak daha korunaklı olur.
-- Erkeklerde 45 yaş sonrası şikâyet olsun olmasın muayene ve PSA testi öneriliyor.
-- Kolon kanseri için de 2 yılda bir dışkıda gizli kan testi yaptırılmalıdır. Nedensiz kilo kaybı, geçmeyen ağrılar, halsizlik, yorgunluk ve iyileşmeyen yaralara dikkat etmek gerekiyor.
-- Sigara içenlerin senede bir defa iki yönlü akciğer filmi çektirmesi gerekiyor.
-- Batın ultrasonu, organ tümörlerinin erken tanısında (karaciğer, pankreas böbrek gibi organlardaki kanser türleri) çok önemlidir.
Dr. Tuncer, bu testlerin düzenli olarak uygulanmasının erken tanıyı mümkün kıldığını söyledi ve ekledi:
“Kanserde tedavi başarı oranı her organ, her tümör ve tümörün yakalandığı evreye göre değişiyor. Tedavi başarısı erken tanıya bağlıdır. Geç evrede başarı şansı düşüktür. En başarılı sonucu meme ve prostat kanseri veriyor.”