GeriKitap Sanat 19. yüzyıldan 21. yüzyıla açılan pencere
MENÜ
  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
  • Yorumlar
    0
    • Yazdır
    • A
      Yazı Tipi

19. yüzyıldan 21. yüzyıla açılan pencere

19. yüzyıldan 21. yüzyıla açılan pencere
Abone Olgoogle-news

Edebiyat ve teori arasında dolaşan bir metin ‘Geriye Bakış’. Yazdığı bu roman dışında pek de tanınmayan ve toplumsal meselelerle ilgilenen edebiyatçı Edward Bellamy’nin başyapıtı. Bellamy, 1887’de yazdığı romanında zekice icatlarıyla etkileyici denebilecek vizyoner bir kurgu sunuyor.

Edward Bellamy ismi bugün pek çokları için büyük bir anlam ifade etmese de 1800’lerin sonlarına doğru tüm dünyada yankı uyandırıyor ve herkesçe biliniyordu. Nedeni ise yakın zaman önce Fadime Kahya tarafından Türkçeye ‘Geriye Bakış’ adıyla çevrilen romanıydı. Bellamy, 1887’de tamamladığı romanını bir yıl sonra, 1888’de yayımlamış, kitap yayımlandıktan sonra da okur katında büyük bir ilgi görmüştü. Öyle ki, yazar fütüristik hikâyesinin devamını kaleme almak zorunda kalmış, o bile ABD’de 400 bini aşan satış rakamlarını yakalamıştı. Bellamy’nin romanı, yayımlandığı günden bugüne dek Türkçede okunma fırsatı bulamamıştı. Devrinin çok önem atfedilen bu romanı, işte şimdi okur karşısına çıktı.Edward Bellamy ismi bugün pek çokları için büyük bir anlam ifade etmese de 1800’lerin sonlarına doğru tüm dünyada yankı uyandırıyor ve herkesçe biliniyordu. Nedeni ise yakın zaman önce Fadime Kahya tarafından Türkçeye ‘Geriye Bakış’ adıyla çevrilen romanıydı. Bellamy, 1887’de tamamladığı romanını bir yıl sonra, 1888’de yayımlamış, kitap yayımlandıktan sonra da okur katında büyük bir ilgi görmüştü. Öyle ki, yazar fütüristik hikâyesinin devamını kaleme almak zorunda kalmış, o bile ABD’de 400 bini aşan satış rakamlarını yakalamıştı. Bellamy’nin romanı, yayımlandığı günden bugüne dek Türkçede okunma fırsatı bulamamıştı. Devrinin çok önem atfedilen bu romanı, işte şimdi okur karşısına çıktı.

Bellamy’nin romanının önemi, dönemin dünyasını kaynatan fikirlerin başında gelen sosyalizmin, bir ütopya olarak resmedilmesinden kaynaklanıyor. Dolayısıyla yazar, sosyalizm hayallerini gerçekleştirebilmenin, onları insanların gündemine sokabilmenin yollarını bir anlamda edebiyatta buluyor ve ‘Geriye Bakış’ ile bunu gerçekleştiriyor. Bunu da kahramanı Julian West’i derin mi derin bir uykuya yatırarak yapıyor.
‘Geriye Bakış’ın altbaşlığı ‘2000’den 1887’ye’. Julian West ise 19. yüzyılın sonlarına doğru derin, hipnoza bağlı bir uykuya dalan ve 113 yıl sonra uyanan genç bir Amerikalı olan kahramanımızdır. Bellamy, kahramanı West üzerinden kurar ütopyasını ve 113 yıl sonrasının sosyalist dünyasını edebiyat düzleminde 19. yüzyıl dünyasına böylelikle aktarır.

West, 113 yıl sonra uyandığında kendisini aynı yerde, Boston’da fakat tamamıyla değişmiş bir dünyanın içinde bulur. 2000 yılıdır ve o uyurken Amerika Birleşik Devletleri sosyalist bir ütopya halini almıştır. West’in ilk işi bu dünyada kendine bu dünyayı anlatacak birini bulmaktır. Bu kişi ise Doktor Leete olacaktır. Leete ona bu yeni çağın tüm yeniliklerini açıklayacaktır. Bunlar arasında 45 yaşında emeklilik, azaltılmış çalışma saatleri, bugünün sanal siparişine benzer de diyebileceğimiz alışveriş sistemleri gibi uygulamalar vardır. Kitabın büyük kısmını da kaplayan West ve Leete arasındaki diyaloglar, geçmiş ve ütopya arasındaki bağı sağlamada çok önemli görevler üstleniyor. Kitabın önemli bir kısmı, Leete ve West arasındaki diyaloglar zaten. West, gelecekteki toplumun nasıl çalıştığına dair sorularını iletir; Leete ise yanıtları metaforlar veya 19. yüzyıl toplumuyla doğrudan karşılaştırmalarla açıklar. Bu diyaloglar romanda aynı zamanda yazarın ortaya attığı fikirlerin altyapısını meydana getiriyor.
Edebiyat ve teori arasında dolaşan bir metin ‘Geriye Bakış’. Yazdığı bu roman dışında pek de tanınmayan ve toplumsal meselelerle ilgilenen bir romancı olan Edward Bellamy’nin başyapıtı diyebiliriz bu bağlamda. Zekice icatlarıyla, bugüne yakın kimi kullanışlarıyla Bellamy etkileyici denebilecek vizyoner bir kurgu sunuyor. 19. yüzyıldan 21. yüzyıla açtığı hayali pencerede, kendi döneminin de toplumsal ve ekonomik anlamda çarpıcı yansımalarını gösteriyor.

19. yüzyıldan 21. yüzyıla açılan pencereGERİYE BAKIŞ -
2000’DEN 1887’YE
Edward Bellamy
Çeviren: Fadime Kahya
İş Bankası Kültür Yayınları, 2020
272 sayfa, 16 TL.

False
Haber Yorumlarını Göster
Haber Yorumlarını Gizle