GeriSağlık Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne?
MENÜ
  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
    • Yazdır
    • A
      Yazı Tipi

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne?

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne?
refid:29703192 ilişkili resim dosyası

Dünyada ortalama yaşam süresinin en uzun olduğu beş bölgeye ‘Mavi Bölgeler’ deniyor. National Geographic uzmanlarından, ‘sağlıklı yaşam’ üzerine kitapları bestseller listelerinde zirveye tırmanmış Dan Buettner, dünyanın dört bir tarafını dolaştı; tıp ve demografi konusunda alanının önemli isimleriyle beraber araştırmalar yaptı; yaşları 100 civarında onlarca kişiyle görüştü. Yeni yayımladığı ‘Blue Zones Solution’ isimli kitabında, onların yaşamlarını zenginleştiren ayrıntıları okurlarla paylaşıyor. Buettner’le ‘100 yaşın sırlarını’ konuştuk

Ikaria Adası

YUNANİSTAN

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Ikaria Adası’nın yaşlıları üzerinde yapılan araştırmalar, adalıların sebze, meyve, tam tahıllı ekmekler, balık, zeytinyağı, keçi sütü, peynir ve şaraptan ibaret ekstrem bir Akdeniz rejimi uyguladığını gösterdi. Sebze ve meyveleri sadece mevsiminde yedikleri gözlendi.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Adada biten otları tanıyıp yiyorlar. Hindiba, karahindiba ve rezeneyi özellikle tüketiyorlar (Bunlar A, C, ve K vitamini deposu; ayrıca adalılara folik asit, potasyum, magnezyum ve demir sağlıyorlar).
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
İkaryalılar Akdeniz’deki herkesten çok bakliyat, patates ve kahve tüketiyor.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Günde en az dört yemek kaşığı sızma zeytinyağı rejimlerinin parçası.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Ikaria’daki keçi sütü ve peynirinin sırrı, sütü keçilerin midelerinden aldıkları ‘rennin’ enzimiyle mayalamalarında.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
65 ile 85 yaş arası adalıların yüzde 80’i seks yapıyor.

Okinawa Adası

JAPONYA

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Okinawa, egzotik ve dertsiz tasasız haliyle Hawaii’ye benziyor. Ama esas önemli özelliği, bin yıldır dünyanın en uzun yaşayan insanlarının yuvası olması.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Bugün Okinawa erkeklerinde ortalama ömür 80, kadınlarında 88. İnsanların geçirdiği hastalık/rahatsızlık sayısı Batı ülkelerinin neredeyse beşte biri.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Okinawalıların savaş dönemi yokluğunda tükettikleri üç besinin yaşlanmayı geciktirici özellikleri yeni keşfediliyor. Tatlı patates, zerdeçal ve yosun...
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Okinawa rejiminin temelinde yöreye özgü, bizim ‘acı kavun’ diye adlandırdığımız ‘goya’ bitkisi var. Araştırmalar, goyanın kan şekerini düzenleyici ve yaşlılığı geciktirici özelliğini gösterdi.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Et yerine genellikle tofu yiyorlar. Baş içecekleri yeşil çay. Şitake mantarı, esmer prinç, sarımsak vazgeçilmezleri.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Kombu ve wakame isimli denizyosunlarını tüketiyorlar. Besleyici özellikleri bir yana, yaşlanmayı geciktirici unsurlar da bu yosunlarda mevcut.

Sardinya Adası

İTALYA

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Dünyanın ortalama yaşam süresi en uzun erkekleri 42 bin nüfuslu bu adada.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Burada yapılan araştırmalar, uzun yaşamı, adanın pastoral koşullarına tam uyuma bağladı. Bir önemli faktör de yürümek. Adanın yokuşlu yolları her yere yürümek zorunda olan adalılara hayat boyu egzersiz yapma imkânı veriyor.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Sardinyalıların en çok tükettiği ekmek, yüksek proteinli, düşük glutenli durum buğdayından yapılan bir tür lavaş ekmeği. İsmi ‘Carta di musica’ (bir nota kâğıdı gibi ince göründüğünden). Tam tahıldan imal ettikleri ekşi mayalı ekmek de bir başka favorileri.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Sardinya rejimini diğer mavi bölgelerden ayıran esas unsur bakla ve nohut tüketimindeki yüksek oran. Bunlardan lif ve protein alıyorlar.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Gözde otları rezene. Domatesi, Grenache cinsi üzümden yaptıkları Cannonau şarabını, bademi, keçi ve koyun sütünü, özellikle çorbaya kattıkları arpayı bol tüketiyorlar.

Loma Linda

ABD

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
ABD’de yaşam beklentisi Mavi Bölgeler’e göre çok düşük; kalp hastalıkları ve obezite yaygın. Ancak California eyaletindeki Loma Linda kasabası ülke içinde tek başına farklılık gösteriyor. Sebebi şehirde yoğun yaşayan, Hıristiyan Yedinci Gün Adventist Kilisesi mensuplarının benimsediği alışkanlıklar.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Bu grubun üzerinde yapılan araştırmalar, ortalama ömürleri ABD’nin geri kalanından yüksek Adventistlerin yaşamlarına dair ayrıntıları ortaya çıkardı: Rejimleri bitki tabanlı; balık ve süt ürünlerini az tüketiyorlar; sigara içmiyorlar; kilolarını muhafaza ediyorlar; haftada dört beş defa bir avuç dolusu yemiş yiyorlar; düzenli idman yapıyorlar.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
En özel besinleri potasyum oranı yüksek, tuz oranı düşük olan avokado. Günde altı-sekiz bardak arası su içiyorlar. Fasulye, nohut, mercimek gözdeleri.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Kahvaltıda, tahıl gevrekleriyle soya sütü içiyorlar. Ama bu sütün tatlandırılmış versiyonlarından kaçıyorlar.

Nicoya Yarımadası

KOSTA RİKA

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Diğer Mavi Bölge insanları gibi düşük kalorili, düşük yağlı ve bakliyat açısından zengin bir diyeti var Nicoyalıların.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Geleneksel olarak en çok fasulye yiyorlar. Mısırdan yaptıkları tortilla ve tropikal meyveler de rejimin içinde. En çok bulunan meyveler tatlı limon, portakal, ‘cuadrado’ cinsi muz.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Nicoya rejiminin temel sırrı Mezoamerikan tarımının üç kızkardeşi: Fasulye, mısır ve balkabağı.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Nicoyalıların uzun yaşamlarının en önemli besinleri mısır hamurunu (maize nixquezado) hazırlama biçimiyle ilgisi var. Mısır tanelerini, misket limonu ve suyla yıkıyorlar; bu, mısıra kalsiyum yüklüyor. İleriki yaşlarda kemik rahatsızlığı bu şekilde önleniyor.
Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Buettner, gelişmiş ülkelere oranla sağlık hizmetlerine az para harcayan Nicoyalıların uzun yaşamlarının ardında düşük yoğunluklu fiziksel aktivite, bol güneş ışığı ve birbirleriyle kurduğu güçlü bağlar olduğunu söylüyor.

UZUN YAŞAYANLARIN 9 ALIŞKANLIĞI

Dan Buettner, bize beş ‘Mavi Bölge’de saptadığı dokuz temel özelliği sıraladı: “Bunları siz de hayatlarınıza kolayca uygulayabilirsiniz”.

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
ŞARAP
Bu bölgelerdeki insanlar içiyor ama abartmıyor. Dan Buettner, günde bir-iki kadehi her zaman arkadaşlarla ve yemek yerken içtiklerini söylüyor.

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
AMAÇ
Okinawalılar buna ‘ikigai’ diyor, Nicoyalılar ise ‘plan de vida’. Türkçesi: Bugüne neden uyandım? Mavi Bölge’lerin hepsinde insanların işten güçten başka amaçları da var ve bu yaşam kalitesini arttırıyor.

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
VİTES KÜÇÜLTME
‘Mavi Bölge’lerdeki insanlar da stresten azade değil. Ama kendilerini rahatlatma, ritmi yavaşlatma yolları var. Okinawa halkı, atalarını anmak için birkaç dakika ayırıyor. Ikarialılar şekerleme yapıyor.

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
YÜZDE 80 KURALI
2500 yıllık Konfüçyanist bir ifade: Hara hachi bu... Bu sözler, Okinawalılara sofradan midelerinin yüzde 80’i dolunca kalkmalarını hatırlatıyor. En basit öğünlerini öğleden sonra ya da akşamüstü yiyorlar; sonra da hiçbir şey yemiyorlar.

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
BİTKİYE DÖN!
Fasulye ve mercimek gibi besinlere ağırlık vermek 100 yaşına ulaşanların ortak noktası. Et ayda en fazla beş defa yeniyor; yendiğinde de büyüklüğü bir iskambil kartı destesini geçmiyor.

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
HAREKET
Dünyanın en uzun yaşayan insanları halter çalışmıyor, maraton koşmuyor ya da hayatlarını spor salonlarında geçirmiyor. Bunun yerine bahçeleriyle uğraşıyorlar. İşe, pazara, arkadaşlarının evine, her fırsat bulduklarında yürüyorlar.

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
DOĞRU ARKADAŞ
Dünyanın en uzun yaşayan insanlarının arkadaş çevreleri ve aileleri iyi alışkanlıklarını destekliyor. Buettner, araştırmaların sigara içme alışkanlığı, obezite, mutluluk hatta yalnızlığın bile ‘bulaşıcı’ olduğunu gösterdiğini söylüyor.

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
ÖNCE AİLE
Her şeyden önce aileleri geliyor. Bu ailelerde yaşlılar evden ayrılmıyor (araştırmalar bunun çocuklardaki hastalık oranlarını düşürdüğüne işaret ediyor). Hayat boyu aynı eşle beraber oluyorlar (Bu da ömre yaklaşık üç yıl ekliyor).

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
İNANÇ
Kitap için görüşülen 100 yaşına ulaşmış 263 insanın 258’i inançlı ve bunu bir cemaat içinde yaşıyor. Hangi inanç olduğu fark etmiyor.

SİZ DE KENDİ 'MAVİ BÖLGE'NİZİ

KURABİLİRSİNİZ

Neyi yiyeceğini bilmek, uzun ve sağlıklı bir yaşam sürmek açısından önemli. Ama Buettner, ‘Mavi Bölgeler’de yaşayanların hayatlarına bakarak, bu işin ‘nasıl’ını da öğrenebileceğimizi söylüyor,

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Mavi Bölgeler’in halkları işe gitmeden evvel çok sıkı bir kahvaltı yapıyor. Öğle yemeği mütevazı, en geç akşamüstü yenilen akşam yemeği çok hafif. Arada bir meyve ve yemiş var ama atıştırma bir alışkanlık değil. Çoğu yemek öğleden evvel tüketiliyor. Örneğin Nicoyalıların iki kahvaltısı bir de akşamüstü yemeği var. Ikarialılar ve Sardinyalılar öğle yemeğini zengin tutuyor. Okinawa’da akşam yemeği hiç yok.

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Yemekler evde yapılıyor, evde yeniyor. Dışarıda yemek ancak kutlamalarda geçerli.

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Tek başına yemeyi sağlıksız görüyorlar. Arkadaşlarla ve aileyle yemeye özen gösteriyorlar.

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
“En önemli nokta nedir?” diye sorduğumuzda, Buettner bize esas olanın bitki tabanlı bir rejim olduğunu anlatıyor: “Fasulye, bakla, soya fasulyesi ve mercimek 100 yaşına kadar yaşayan toplumların beslenmesinin temel direği. Hepsi günde yaklaşık bir tabak fasulye yiyor. Ekibimdeki uzmanların araştırması, bunun insan ömrüne yaklaşık dört yıl kattığını gösterdi. Her gün bir avuç yemişin de ortalama ömrü birkaç yıl uzatıyor olduğunu gördük.”

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Buettner’in bize anlattığı önemli noktalardan biri de ‘yavaş yemek’: “Stresli ve hızlı yediğinizde, kortizol gibi stres hormonları sindirim sürecinde devreye girer; sindirim kötüleşir; enerjiye gidecek kaloriler vücudunuza yerleşir.”

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Haftada iki defadan fazla et, üç adetten fazla yumurta tüketilmiyor. Günde yaklaşık 100 gram balık yeniyor. İnek sütü ve bu sütten yapılan peynir, tereyağı çok çok az tercih ediliyor. Ekmek yenirse, ekşi mayalı ve tam tahıllı olanı bulunduruluyor. Mutfağa sadece işlenmemiş, sade, ne olduğu belli gıdalar alınıyor.

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Kahve tüketimi 100’e kadar yaşayan toplumların çoğunda yaygın. Basit bir kural: Kahveyi sabahları, çayı öğlen, şarabı akşamüstü, suyu günün her anı içiyorlar. Çay tercihi yeşil çay (Okinawa’da) ve diğer bitki çayları (Akdeniz adalarında).

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Herkesin mutfakta bulundurması gereken ‘Mavi Bölge’ besinleri: Her tür fasulye, bezelye, bakla, mercimek; ıspanak, lahana, pazı, pancar ve rezene; tatlı patates; her tür yemiş; sızma zeytinyağı.

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Dört ‘hep’: Fasulye, en sevdiğiniz meyve, tam tahıllı ekmek, yemiş.

Dünyanın en sağlıklı insanlarının sırrı ne
Dört ‘hiç’: Gazlı-şekerli içecekler, işlenmiş et, tuzlu atıştırmalıklar, ambalajlı şekerlemeler.

False