Sıfır atık tabağımızdan başlıyor

Yaklaşık 1 yıldır her cumartesi ‘Atıksız Mutfak’ mini köşesinde kendi mutfağımda kullandığım yeniden değerlendirme ve gıdamızı koruma yöntemlerini paylaşıyorum. Ezilmiş ya da kararmış diye çöpe gidecek meyvelerden reçeller, kekler, meyve çayları yaptık; sebzeleri buzlu suda canlandırmayı, dondurmayı, konservelemeyi konuştuk; kabuk-sap deyip geçmeden yemek haline dönüştürmenin yollarını bulup paylaştık.

Dünyamızın en önemli sorunlarından biri gıda kaynaklarının tükenmesi ve oluşan devasa evsel atık sorunu. Atıklar iklim değişikliği, doğa-biyoçeşitlilik kaybı ve kirlilikten oluşan üçlü gezegen krizini hızlandırıyor.
Bu da gıda kaynaklarını tüketiyor. Yani bir kısırdöngü; kırabilmek için hem gıdamızı israf etmeden yemeğimize hem de çöpümüze sahip çıkmalıyız.

Dört yıl önce Türkiye’nin önerisiyle 30 Mart’ı her yıl kutlanacak Uluslararası Sıfır Atık Günü kabul eden Birleşmiş Milletler, bu yıl ‘Sıfır Atığa Doğru 20 Şehir’ listesine Türkiye’den Gaziantep’i aldı. Listede Akra (Gana), Bolonya (İtalya), Şefşauen (Fas), Florianópolis (Brezilya), Hangzhou (Çin), Iloilo (Filipinler), San Francisco (ABD), Yokohama (Japonya) gibi çevresel dönüşüme öncülük eden kentler var.

30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü için siz de bugünden itibaren tabağınıza iyi bakın. Gıda satın alırken ihtiyacınız kadar almaya özen gösterin. Özellikle hızlı bozulan sebzeleri birkaç gün içinde pişirmeyecekseniz satın almayın. Elbette her zaman planlı olamıyoruz, bu durumda buzluk en iyi yardımcınız olsun. Et, sebze, meyve hatta fazla ekmeği dondurucuda saklayın. Kimi sebzeler hızlı bir turşu, kimi meyveler kurabiye için marmelat olur. Bu bir yaşam biçimi haline geldikten sonra eskiden çöp olarak attığınız ürünlerle de değerlendirme yemekleri yapmaya başlayabilirsiniz. Pazardan aldığınız turp, pancar, karnabahar gibi sebzelerin fazla yapraklarından öyle güzel zeytinyağlılar yapılıyor ki...

Ayrıca bayat ekmeğin bir ziyafet yemeğine dönüştüğü ‘tirit’in onlarca farklı çeşidinin doğduğu Anadolu mutfağının tam ortasında ‘ziyan etmeme’ fikri var. Bu nedenle atıksız mutfak bizim için hiç de yeni bir kavram değil. Türkiye’nin hem en çok yediği hem de en çok çöpe attığı gıda ekmek; bu nedenle daha önce birkaç kez konu etsem de ekmeği ekmek olarak kullanmanın şu basit yöntemi yeni başlayanlar için ilham verici olabilir.

Ekmeğiniz çok sertleşti, belki güzel de bir köy ekmeği ama kesilmiyor bile... Zaman zaman başımıza geliyor. Atmayın. Kabuksuz-kesilmiş yeri varsa sadece o kısımları daha hafif olmak üzere kabuklu kısımlarını soğuk suyla güzelce ıslatın. 150 derecede ısıtılmış fırında 6 dakika tutun. Çıkardığınızda yumuşacık bir ekmeğiniz olacak

SOĞANLI ÇEŞNİ

NE LAZIM?

◊Yeterince soğan kabuğu (Yemek yaparken kullandığınız soğanların ince, renkli, kuru kabuklarını saklayın)

◊Tütsülenmiş kırmızı biber

◊Sarımsak tozu

◊1-2 yemek kaşığı tuz

NASIL YAPARIM?

◊Soğan kabuklarını sebze yıkar gibi yıkayıp fazla suyunu güzelce kuruladıktan sonra (gerekirse kalorifer üzerinde bekleterek) fırın tepsisine yayın.

◊150 derecede 10-15 dakika kontrollü olarak ve arada karıştırarak kurutun (Fırında herhangi bir yemek pişirip kapattığınızda arkasından hemen atıp fırının mevcut sıcağında da kurutabilirsiniz).

◊Rondoda çekip toz haline getirin. Tuz, sarımsak tozu, tütsülenmiş kırmızı biber gibi dilediğiniz baharatla karıştırın. Tadına bakarak lezzet profilini kendiniz ayarlayın.

◊Patates kızartmaları başta olmak üzere tüm yemeklerinize tat katmak için çeşni olarak kullanın.

BAYAT EKMEK PUDİNGİ

NE LAZIM?

◊500 gram kadar bayat ekmek

◊Toplam 1 su bardağı kadar kuru meyve (kuru üzüm, kayısı, incir gibi, karışık da olur)

◊1 meyve (kararmış muz ya da yumuşamış elma)

◊1,5 tatlı kaşığı tarçın

◊1’er çay kaşığı yenibahar, muskat rendesi (baharat çeşitlerini ağız tadınıza göre ayarlayın)

◊2 yumurta

◊4 yemek kaşığı toz şeker

◊2,5-3 su bardağı süt

◊2-3 yemek kaşığı tereyağı

NASIL YAPARIM?

◊Kuru meyveleri yıkayıp doğrayın, küp doğranmış taze meyveyle ve baharatla karıştırın.

◊Üzerine doğranmış ekmek parçalarını da katıp harmanlayın.

◊Sütle 2 yumurtayı ve 2 yemek kaşığı toz şekeri çırpıp ekmeklerin üzerine dökün. Kenarda biraz bekletin, iyice içine çeksin.

◊Uygun boyutta bir pişirme kabına alın, üzerine 2-3 yemek kaşığı eritilmiş tereyağı ve 2 yemek kaşığı toz şeker gezdirin.

◊180 derece önceden ısıtılmış fırında üzeri kızarıp altın sarısı olana kadar 45-50 dakika pişirin. Erken kızarırsa üzerini örtün.