Güncelleme Tarihi:

Pek çok insanın çok sevdiği ancak nedense pişirmediği bir yiyecek aşure. Ya ‘Aşure günü gelse de komşulardan bir kâse bize de düşse’ diye beklerler ya da ‘Hangi pastanenin aşuresi daha güzel’ diye denemeler yaparlar. Ben de aşureyi çok sevenlerdenim ve aile evinden ayrıldığımdan beri aşuremi yaparım. İtiraf etmeliyim o günden beri hep “A sen aşure yapıyor musun” cümlesini duydum. Sanıyorum ki genelde çok zahmetli ve yapılmasının zor olduğu düşünülüyor. Halbuki birçok tatlıdan farklı olarak hassas tartı gerektirmez. Ölçülerine sadık kalmadan, göz kararı ve ağız tadınıza göre eklemeler yapabilirsiniz ve aslında kesinlikle basittir.
Temelini buğday ve bakliyat çeşitleri oluşturur. Hepsi birlikte kaynatılır, içine çeşitli baharat, kuruyemiş ve yemişler ilave edilir, finalde bol şekerle tatlandırılır. Püf noktaları yok mu; elbette var. Ben benimkileri size anlatayım; siz de bulunduğunuz sosyal çevrenin-kültürün etkilerini de üzerine ilave edin ve yarın mis gibi aşurenizi yapın.
Aşure Ortadoğu ve Balkan coğrafyasında birçok ülkede pişirilir. Ülkemizde şehirden şehre bile farklılıklar olur; kimi sütle yapar; kimi bembeyaz ister; kimi çorba gibi yapıp yemiş ve meyvelerini üzerine dizer. Özellikle İstanbul usulü diyeceğim bu beyaz aşurenin üzerine resim yapar gibi saatlerce uğraştıracak, çeşitli şekillerde avuç avuç meyve ve kuruyemiş yerleştirme işi son dönemde epey moda oldu. İnsanlar saatler harcayarak onlarca tabak süslüyor, elbette çok şık görünüyor ama kallavi bir aşurenin tüm harcı hep birlikte birkaç taşım kaynamış olacak. Üzerine süs niyetine en fazla nar/ceviz ve bolca tarçın yeterli.
Buğdayı iyi pişirmenin yolu
İlk ve en önemli püf noktası yarma da denen aşurelik buğdayın iyice haşlanması. Finalde aşure yerken hafif çıtırtıyla dişlerinizin arasında dağılırken kesinlikle az pişmiş hissi vermemeli. Peki, hem o çıtırtı hem iyice yumuşamış buğdayı nasıl yapıyoruz? Buğdayı yoğun aşure sevdiğim için 3 ölçü buğdaya 1’er ölçü bakliyat kullanıyorum. Örneğin büyük bir tencereniz varsa 3 su bardağı buğday kullanabilirsiniz. Bakliyatı da bu durumda
1’er su bardağı kullanırsınız.
Buğdayı geceden temizleyip iyice yıkayın. Ardından üzerine birkaç parmak çıkacak kadar soğuk su ekleyip ocağın üzerine alın, önce harlı, kaynamaya başlayınca kısık ateşte 10-15 dakika kaynatın. Tencerenin kapağını kapatıp bir kenara alın ve sabaha kadar kendi halinde bekletin. Arada ağzını açmayın! Demlenerek bütün suyu içine çeksin ve şişsin.
Buğday kaynarken kullanacağınız bakliyatı yıkayıp ayrı ayrı ıslatın. Benim mutlaka kullandıklarım: Nohut, kuru fasulye, kuru börülce, kuru bakla içi.
Sabah bakliyat çeşitlerini ayrı ayrı tencerelerde haşlayın, yumuşadıklarında süzün ve buğday tenceresinin içine ekleyin. Üzerlerine çıkacak kadar ılık su ilave edip kısık ateşte birbirleriyle hemhal olmaları için ara ara karıştırarak pişirmeye başlayın. Bir yandan da kuru incir, kuru kayısı, kuru üzüm, kuşüzümü, 1 su bardağı pirinci yıkayıp ayrı ayrı ıslatın. İncir ve kayısıyı bol sıcak suyla yıkayıp minik küp küp doğrayın. Kuru üzüm ve kuşüzümünü kaynar suda birkaç dakika bekleterek birkaç su yıkayın, hem tozu hem kara suyu gitsin.
Pirinci bir taşım kaynatın; süzmeden nişastalı suyuyla beraber tencereye ekleyin. 2-3 yemek kaşığı irmik de katın. Taze meyvelerden elma ve armut soyun, minik küp küp doğrayın ve kuru meyvelerle beraber tencereye ekleyin. Ara ara ezmeden karıştırın. Portakal kabuğu ya da pasta malzemeleri satan yerlerden bulacağınız narenciye kabuğu şekerlemesini de küp küp ekleyin.
1 yemek kaşığı nişasta ve 1 yemek kaşığı unu 1 su bardağı sütle iyice ezip azar azar ilave edin. 1 cezvede 1 avuç karanfil kaynatın, demlensin.
Aşure tenceresindeki taneler zaten pişmiş konduğu için birbiriyle özleşmesine bakın, gözünüze artık pişmeye yakın geliyorsa şekerini ekleyebiliriz. Unutmayın, en son şeker eklenir. Bu ölçüde aşureye 1 kilo kadar toz şeker konur ama siz emin değilseniz 3 su bardağı ekleyin, karıştırıp tadına bakın ve ağız tadınıza göre yavaş yavaş arttırın. Kimi çok tatlı sever, elinizi tutan yok, istediğiniz kadar katın. Suyu azaldıkça azar azar kaynar su ilave edebilirsiniz.
İçindekileri 41’e tamamlarım
Gıdaya eklenebilir gülsuyunuz varsa yarım çay bardağı gülsuyu ve demlenmiş karanfil suyunu katın. Bir fiske tuz, birkaç kaşık pekmez-bal, 1’er tatlı kaşığı susam-çörekotu da koyarım ben. Maksat 41 çeşide tamamlamak. En son kuruyemişler eklenir, tuzsuz-kabuksuz fıstığını bol severim, dilerseniz kabuksuz badem ve fındık da bu aşamada konur.
Kısık ateşte ağzı yarı kapalı fokurdarken bir bereket duası edip tencerenin kapağında biriken buharı eliyle alır, gözlerimize sürerdi annem. Parlak ve keskin olsunlar diye... Bunun bir inanç değil kültürel bir gelenek olduğuna inandığım için ben de yapıyorum kızıma ve eşime; annemin âdetlerini yaşatmayı seviyorum. En güzel kısmı, altını kapatıp henüz koyulaşmadan sıcak sıcak bir kâse yemek...
Yerken aklımdan kimler geçmez ki, annem, annesi ve onların anneleri... Yüzlerce yıldır bu tatlıyı benim gibi içinde 41 çeşit ‘şey’le yapan ve mis kokulu buharını gözlerine süren, komşularının da ağızlarını tatlandırmak için herkese dağıtan kadim bir kültürün parçası olarak hissetmek de aşurenin tadı kadar özel gelir bana. Bu yüzden belki de pişirmesi hiç yük olmaz, zevkle yaparım. Umarım bu yazıyı okuduktan sonra siz de cesaret eder ve denersiniz.