GeriKelebek İnternet ve eser korsanlığı
MENÜ
  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
  • Yorumlar
    0
    • Yazdır
    • A
      Yazı Tipi

İnternet ve eser korsanlığı

Abone Olgoogle-news

Teknolojinin ve İnternet’in gelişmesiyle yazı, resim, grafik, tasarım, müzik ve film gibi ‘eser’ler İnternet yoluyla hem daha çok kitleye ulaştırılmaya başlanmış, hem de bu ulaştırma kolay ve hızlı hale gelmiştir. Yaratıcı fikirlerin ürünü olan bu eserlere erişimin ve çoğaltmanın kolay olması, telif haklarının aynı oranda kolayca ihlal edilmesi sonucunu doğurmaktadır.

Ülkemizde fikri hakların korunması, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile sağlanmaktadır. Kanun, fikri ürünleri genel anlamda ‘eser’ olarak kabul etmektedir. Fikri bir ürünün eser sayılabilmesi için, sahibinin hususiyetini taşıması, fikir ve sanat ürünü olması gerekir. Bu anlamda, filmler, müzikler, heykeller, romanlar, resimler, fotoğraflar eser sayılmaktadır. İnternet siteleri, veritabanları, grafikler, çizimler, bilgisayar programları, ses (örn. MP3 dosyaları) ve video dosyaları, animasyonlar da sahibinin hususiyetini taşıması ve fikri bir çaba sonucu meydana getirilmesi kaydıyla ‘eser’ sayılarak fikri haklara konu olabilmektedir.

Eser sahibi, kendisine maddi menfaat sağlaması açısından eser veya eserlerini işleme, çoğaltma, yayma ve iletme hakları gibi mali haklara sahiptir. İşleme hakkından kasıt, eser üzerinde istenen değişikliğin ya da geliştirmenin yapılabilmesi hakkıdır. Çoğaltma hakkı denince, eserin kopyalarından dilediği kadar oluşturabilme ve bu kopyalardan dilediği şekilde yararlanma hakkı akla gelmelidir. Doğal olarak, eser sahibi eserini veya kopyalarını satma, kiralama, ödünç verme ve dağıtma gibi faaliyetler içeren yayma hakkına da sahip olacaktır. Ayrıca, eser sahibi eserini sayısal ya da analog yolla TV, radyo, İnternet ve benzeri araçlarla kamuya iletme hakkına da sahiptir. Eser sahibi bu haklarını, birkaç kişiyle paylaşabileceği gibi bu haklarını başkalarına da devredebilecektir.

Eser sahibinin, ayrıca manevi hakları da mevcuttur. Bu haklar: Bir eserin kamuya sunulmasının yerini ve zamanını tayin etme, eserde adını belirtme ya da belirtmeme, eserde değişiklik yapılmasını yasaklamadır. Mali hakların aksine, manevi hakların kullanılması başka bir kişiye devredilemez.

İnternet ortamında işleme, çoğaltma, yayma ve iletme faaliyetleri, veri transferinin çok kolay yapılabilmesi, Kazaa, Napster gibi programların bu konuda elverişli araçlar sağlaması sebebiyle çok yaygın hale gelmiştir. Sahibinin izni olmadan resimler, yazılar, animasyonlar, tasarımlar, web sayfaları kopya edilerek kullanılmakta ve değiştirilmekte, büyük prodüksiyonlarla meydana getirilmiş müzik ve film yapımları herhangi bir bedel ödenmeden izlenebilmekte, yazılımların ve programların şifresi kırılmış kopyaları binlerce siteden yüklenebilmektedir. İşin daha da vahim tarafı, tüm bu eserler ticarete konu yapılarak korsanlara haksız kazançlar sağlamaktadır.

Kuşkusuz, bu ihlallerin önlenebilmesi için dünyada ve Türkiye’de sıkı mücadeleler yapılmaktadır. Ülkemizde, sadece korsan yazılım ve müzik CD’si üretenlere ağır cezalar verilebiliyorken, son yapılan yasa değişikliğiyle artık program ve müzik CD’si satanlara da ağır cezalar verilebilmektedir.

Hak ihlallerini engellemek için, eser sahibine hukuki başvuru yolları tanınmıştır. Eser sahipleri, ihlali önleyebileceği gibi, haksız olarak çoğaltılan eserlerini toplatabilir, ihlalcinin hapis cezasına çarptırılmasını isteyebilir, ihlalciden maddi ve manevi zararlarını talep edebilir.
False
Haber Yorumlarını Göster
Haber Yorumlarını Gizle