Güncelleme Tarihi:

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünya nüfusunun yüzde 22,3’ü tütün ürünü kullanıyor. Her yıl 8 milyondan fazla kişi tütün ürünlerine bağlı nedenlerle hayatını kaybediyor. Üstelik bu ölümlerin 1,3 milyonu ikinci el dumana maruz kalan kişiler.
9 Şubat Dünya Sigara Bırakma Günü’nde kendiniz için bir iyilik yapabilir, sigarayı hayatınızdan çıkarabilirsiniz. Yeşilay Genel Başkanı Doç. Dr. Mehmet Dinç ve Türk Toraks Derneği Tütün Kontrolü Çalışma Grubu Sekreteri, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fatma Arslan’dan sigarayı bırakmak için öneriler aldık.
Zararları saymakla bitmiyor
Prof. Dr. Fatma Arslan
Türk Toraks Derneği Tütün Kontrolü Çalışma Grubu Sekreteri
◊ Sigara dumanında nem ve nikotin ayrıldıktan sonra geride kalan kahverengi yapışkan madde katran olarak adlandırılır. Katran kurşun, arsenik ve diğer ağır metalleri içerir. Sigara dumanı grup 1 karsinojen olarak kabul ediliyor. Katran, solunum yollarında ve akciğer dokusunda birikerek hava yollarını daraltır ve inflamasyona neden olur. Havayolu hasarı yapar, balgam üretimini arttırır ve kronik bronşit gibi hastalıklara zemin hazırlar. Akciğer kapasitesini azaltarak nefes darlığı ve kronik öksürüğe yol açar.
‘Önlenebilir ölümlerin nedenidir’
◊ Damar sertliğini hızlandırır, kalp-damar hastalıkları riskini arttırır.
◊ Sigara önlenebilir ölümlerin önde gelen nedenidir. Sigaraya bağlı ölümlerin üç ana nedeni aterosklerotik kardiyovasküler hastalıklar, kanserler ve kronik obstrüktif akciğer hastalığıdır.
◊ Deri hücrelerine zarar vererek erken yaşlanmaya ve ciltte kırışıklıklara yol açar.
◊ Diş ve dişetlerini etkileyerek diş kaybına ve ağız kokusuna neden olur. Nasıl bırakabilirim?
Nasıl bırakabilirim?
◊ Sigarayı bırakmak çoğu kişi için zorlayıcı olabilir. İlk adım, bu sürece başlamadan önce bazı hazırlıklar yapmaktır. Kullanım takvimi tutabilir, tütün içmeyi bırakmak isteme nedenlerinizin ve tütün içmeyi bırakınca sağlayacağınız yararların listesini yapabilirsiniz.
◊ Çevrenize bırakmayı planladığınızı söylemeniz ve onların desteğini istemeniz faydalı olabilir.
◊ Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) 12 yaş üzeri tütün bağımlısı (sigara, nargile, e-sigara, IQOS) olan kişilere ücretsiz, ayaktan rehabilitasyon desteği veriyor. YEDAM’dan ücretsiz hizmet alabilmek için danışma hattımız 115’i arayabilirsiniz.
◊ Tütün kullanımını bıraktıktan sonra ilk 1 ay kişiler fiziksel ve psikolojik yoksunluk yaşar. Bu dönemde ya da öncesinde kişilerin tıbbi veya psikolojik destek ihtiyacı değerlendirilip müdahaleye başlanması sürecin daha sağlıklı ve hızlı ilerlemesine destek olur.
◊ 1-3 ay arasında kişilerin istekleri azalır, depresyon, halsizlik gibi etkileri gözlemlenebilir. 3-6 ay arasında boşluk, bıraktıkları ürünün yerini doldurma hissi yaşanabilir. Bu dönemde tekrar kullanmayı önleme çalışmaları çok önemli.
(Doç. Dr. Mehmet Dinç)
◊ Yemek sonrası bir parça meyve, tatlı, çikolata ya da sakız gibi bir şeyler tüketin.
◊ Sigara içmenin yasak olduğu yerlerde vakit geçirin.
◊ Sigarayı hatırlatan objeleri ortadan kaldırın.
◊ Aktif olun, yürüyüşe gidin, kendinizi meşgul edin.
◊ Duygusal faktörlere maruz kaldığınızda, kısa süreli ortam değiştirme, su içme ve nefes egzersizleri uygulayın.
◊ Ellerinizi, parmakları oyalamak için tespih, kalem, stres çarkı kullanmanız tensel uyarılma ihtiyacını karşılayabilir.
◊ Boyama, mandala, elişi, küçük tamirat ve bakım işleri yaparak elinizi meşgul edin.
◊ Sigara yoksunluğunda ağzınıza sert şeker veya sakız alın.
(Prof. Dr. Fatma Arslan)
Elektronik sigara en az sigara kadar zararlı
Doç. Dr. Mehmet Dinç, Yeşilay Genel Başkanı
◊ Son verilere göre AB ülkelerinde 15 yaş üstündeki kişilerin yüzde 3,4’ü düzenli olarak e-sigara kullanıyor. Bulgular ergenlerin yüzde 18’inin hayatında en az bir kez e-sigara kullandığını ve yüzde 10’unun bunu son 30 gün içinde kullandığını söylüyor.
◊ Elektronik sigara deneyen gençlerin, denemeyenlere göre düzenli olarak geleneksel sigara kullanımına geçme olasılığı iki ila üç kat daha fazla. Sigaraya alternatif olarak pazarlaan elektronik sigaranın içeriğindeki bazı kimyasallar en az sigaradakiler kadar zararlı. Elektronik sigara, nikotin nedeniyle damar sertliğine yol açarak, kriz oluşumunu kolaylaştırıp kalp hastalığı riskini yükseltiyor.
BIRAKTIKTAN SONRA NELER OLACAK?
İlk saatler
20 dakika: Kan basıncı ve kalp atış hızı normale döner.
8 saat sonra: Kanınızdaki oksijen seviyesi artar, karbonmonoksit seviyesi düşer.
24 saat sonra: Kalp krizi riski azalmaya başlar.
48 saat sonra: Nikotin vücuttan tamamen atılır, tat ve koku duyuları belirgin şekilde iyileşir.
İlk haftalar
2-12 hafta: Kan dolaşımı düzelir, akciğer fonksiyonu artar, nefes darlığı azalır.
1-9 ay: Akciğerler kendini temizlemeye başlar, öksürük ve balgam azalır, solunum yolları enfeksiyonlarına karşı direnç artar.
Uzun vadede
1 yıl sonra: Koroner kalp hastalığı riski, sigara içen birine göre yüzde 50 azalır.
5 yıl sonra: İnme riski sigara içmeyen biriyle neredeyse eşitlenir.
10 yıl sonra: Akciğer kanseri riski, sigara içen birine göre yarı yarıya azalır.
15 yıl sonra: Kalp hastalığı riski, sigara içmeyen biriyle aynı seviyeye gelir. (Prof. Dr. Fatma Arslan)