‘Bir derdim var’
Güncelleme Tarihi:
Kediniz ya da köpeğiniz belki bir cisim yuttu, belki depresyonda ya da bir diş problemi yaşıyor… Bir sıkıntısı var ama anlatamıyor. Böyle durumlarda davranışlarını takip etmek ve sinyallerini okumak onların sağlığını korumak için son derece önemli.
Yapay zekâ evcil hayvanlarımızın dilini belki bir gün çözecek ve bu sayede onların bize ne anlatmaya çalıştıklarını öğreneceğiz. Ama o zamana kadar bir sıkıntıları olup olmadığını ancak bize verdikleri sinyallerle anlayabiliriz.
Kedim Cesur’un idrar kesesinde kocaman bir taş olduğunu uzunca bir süre anlayamamıştım. Çişini yaparken tuvaletinde yüksek sesle miyavlamasını kumu kirlendiği için şikâyet etmesine yormuştum. Poposunu halıya sürtmesiniyse oyun sandım. Sürekli kendini yalamasını da ‘Ay, benim oğlum çok temiz’ diye algıladım. Oysa böbreklerine zarar verebilecek ciddi bir sağlık sorunu varmış. Tuvaletinde kan görene kadar bir sorun olduğunu fark edemedim. Bir ameliyatla eski sağlığına kavuştu ama bu durum ciddi sorunlar yaşamamak için evcil hayvanlarımızın davranışlarını takip etmemiz gerektiğini bir kez daha hatırlattı. Green Line Veteriner Kliniği’nden veteriner hekim Beril Günşen Dedecanoğlu ve VetAmerikan’dan veteriner hekim Aysu Altun bize bu sinyallerin neler olduğunu anlattılar.
‘Sık kusması normal değil’
Veteriner hekim Beril Günşen Dedecanoğlu
◊ Kusma: Kedilerde sindirim sistemindeki tüy yumakları ve bunun oluşturduğu gastrit durumu sık kusmalarına sebep olabilir. Bu normal değildir, tedavi veya destek gerektirir. Kusmanın kedilerde ve köpeklerde böbrek ve karaciğer yetmezliği, yabancı cisim yutmaları, bakteriyel veya viral enfeksiyonlar gibi sebepleri de olabilir.
◊ İştah kaybı: Köpekler hastalık semptomu gösterme ve dertlerini anlatma konusunda kedilerden çok daha iyidir. Hem kedilerde hem de köpeklerde takip etmeniz gereken en önemli durumsa iştahlarıdır. Yemeğini koyduğunuzda her zamanki gibi gelip yemeye hevesli değilse sindirim sistemi, ağız veya metabolik hastalıklarla ilgili bir problemi olabilir.
◊ Dışkılama: Her gün mutlaka en az bir defa dışkı çıkışı olmasını bekleriz. Bazı hayvanlar kendi rutinlerine göre günde iki veya üç defa yapabilir. İki günden uzun süren dışkı çıkışı kabızlık başlangıcı kabul edilir ve kontrol edilmelidir. İshal dışkının sıklığı ve kıvamıyla değerlendirilir. Katıdan püreye veya sıvıya doğru ilerleyen değişim ishal kabul edilir.
◊ Dişler ve gözler: Yemek yemede isteksizlik, mama kabının başına gidip yiyememe, ağızda salya artışı (bazen kanlı salya), özellikle kedilerde yemek yerken çığlık atma ve tepki gösterme diş problemlerinin işaretidir. Göz problemleri hastalığa göre çeşitlilik gösterse de akıntı, kızarıklık, çapaklanma, kısıklık gibi belirtiler sorun olduğu anlamına gelir.
◊ Tüyler: Tüylerin mat veya parlak olmasını, bazı ırk özelliklerinden dolayı hastaya göre değerlendirmek gerekir. Fakat buradaki en temel kriter kedinin veya köpeğin beslenme alışkanlığıdır. Tek yönlü beslenme; ev yemeği yemesi veya proteinden zengin beslenmesi deri sağlığını bozduğu gibi tüy yapısını da etkiler. Bunların yanında, dış etkenler, alerjik kaynaklar ve parazitler de tüy sağlığıyla yakından ilişkilidir.
◊ Depresyon: Kedi ve köpekler stresten fazlasıyla etkilenirler ve depresyona girebilirler. Özellikle kedilerdeki en büyük depresyon belirtisi iştahın kesilmesi, evin sessiz ve karanlık yerlerinde saklanmalarıdır. Bu davranışlarının devamında bir hastalık da alevlenebilir.
‘İştahsızlığa ve halsizliğe dikkat!’
Veteriner hekim Aysu Altun
◊ İdrar yolu enfeksiyonu: Kedi ve köpeklerin popolarını yere sürtmeleri genellikle anal kesenin doluluğunun ve idrar yolu enfeksiyonunun belirtisidir. Enfeksiyonda genellikle halsizlik, iştahsızlık, bulantı, kusma, sık ve az idrar yapma, kedilerde kum kabına sık sık gitme fakat idrar yapmama, idrar renginin kanlı olması gibi belirtiler vardır.
◊ Ateş: Ateş yükseldiğinde kulak ve patilerin sıcaklığı normalden fazla hissedilir. Karın altı gibi tüy miktarının az olduğu bölgeleri de kontrol edebilirsiniz. Aynı zamanda evcil hayvanınızın iştah durumunu gözlemlemelisiniz. Çünkü ateşle beraber genellikle iştahsızlık ve halsizlik olur.
◊ Kalp rahatsızlığı: Egzersiz sonrası eskiye nazaran daha çok yoruluyorsa ve isteksizse; geceleri artan öksürük ve hırıltılı solunum (özellikle kedinizde ağzı açık solunum) gözlemliyorsanız; ön ve arka bacakları normalden daha şişse veteriner hekiminize başvurun.
◊ Parazitler: Dışkı veya kusmukta makarna ve susam benzeri partiküller, karında şişlik, ishal, iştahsızlık endoparaziter (iç parazit) belirtisidir. Aşırı kaşınma, tüyler arasında siyah, yakalamaya çalıştığınızda kaybolan oluşumlar pireye; bölgesel tüy dökülmesiyse ektoparaziter (dış parazit) enfeksiyonuna işaret eder.
◊ Normal dışı şişlik: Popo kenarında şişlik, anal kese yangısı, perineal herni (bir tür fıtık) veya bir kitle nedeniyle oluşmuş olabilir. Derisinde veya vücudunun herhangi bir yerinde normalde görmediğiniz bir şişlik fark ettiyseniz, doğru teşhis için vakit kaybetmeden veteriner hekiminizle iletişime geçin.