5 soruda kedilerde aromaterapi: Onlara da iyi gelebilir

Bir seyahat, ev değişikliği ya da eve katılan yeni birey kediler için stres kaynağı olabiliyor. Böyle zamanlarda aromaterapi, destekleyici bir yöntem olarak tercih edilebiliyor. Ama kedilerin fizyolojisindeki farklılıkları unutmamak gerek. Zoom Veteriner Kliniği’nden veteriner hekim Derya Görgün ve Ondokuz Mayıs Üniversitesi Veteriner Fakültesi Farmakoloji ve Toksikoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi
Prof. Dr. Dilek Güvenç dikkat edilmesi gerekenleri anlattı.

◊ Aromaterapi nedir?

Prof. Dr. Dilek Güvenç: Veteriner aromaterapi, bitkilerin yaprak, çiçek, dal, kök gibi farklı yerlerinden elde edilen uçucu yağların hayvanlarda soluma, deriye uygulama gibi çeşitli şekillerde kullanılmasıdır. Aromaterapi kedi, köpek, at, koyun, keçi, kuş, kaplumbağa, hamster gibi birçok hayvanda kullanılabilir. Önemli olan veteriner hekim gözetimi altında, doğru yağlarla uygulama yapmaktır.

Derya Görgün: Aromaterapi tıbbi tedavinin yerine geçmez, ancak uygun şekilde uygulandığında veteriner tedaviyi destekleyebilir. Uygulama öncesi hayvanın yaşı, türü, sağlık durumu, kullanılan ilaçlar mutlaka değerlendirilmeli.

◊ Hangi durumlarda destekle-
yici olabilir?

Prof. Dr. Dilek Güvenç: Davranış değişikliği başta olmak üzere dermatolojik, gastrointestinal sistem (mide, bağırsak) problemleri, solunum sistemi hastalıkları, tüy dökülmeleri, otitler (kulak hastalıkları) ve dış parazit mücadelesi benzeri pek çok problemde uygulanabilir. Onları endişelendiren, huzursuz eden seyahat, yeni ortama alışma, yabancılarla karşılaşma, gök gürültüsü, havai fişek gibi korkuların sebep olduğu stres durumlarında, streslerini azaltarak ruhsal dengeye ulaşmaları ve ortama adapte olmalarını kolaylaştırmak amacıyla kullanılabilir.

◊ Hangi yağlar kullanılmalı, hangileri kullanılmamalı?

Prof. Dr. Dilek Güvenç: Çay ağacı, karanfil, tarçın, kekik, biberiye gibi sıcak yağlar olarak adlandırılan yağ grubu kediler için riskli kabul edilir ve kullanılması önerilmez. Bazı kaynaklara göre limon, portakal gibi turunçgillerin yağı da kedilerde pek tavsiye edilmez. Lavanta, günlük, ıtır, niouli, palmarosa, vetiver, neem gibi çoğu yağ uygun dozajda ve doğru uygulamayla kullanılabilir.

◊ Nelere dikkat edilmeli?

Derya Görgün: Kedilerde aromaterapi, insanlar ve diğer hayvan türleriyle kıyaslandığında belirgin farklılıklar gösterir ve bu farkların çoğu kedilerin fizyolojisiyle ilgilidir. Bu farklar, metabolizma farklılıkları, yüksek koku duyarlılığı, deri geçirgenliği ve stres tepkilerinin farklı olması nedeniyle insanlar ve diğer hayvanlara kıyasla çok daha sınırlı ve dikkatli uygulanmalı. Kullanılacak yağların seçimi, seyreltme oranı, uygulama süresi ve yöntemi mutlaka veteriner hekimler tarafından belirlenmeli.

Kedilerin derisi daha ince ve geçirgendir; uçucu yağlar topikal uygulamada daha hızlı absorbe olur. Solunum yolları çok hassastır; difüzör kullanımında yağ buharlarının fazla konsantrasyonda olması bronkospazm ve solunum sıkıntısına yol açabilir. Hoş olmayan veya yoğun aromalar, feromonlar üzerinden ilerleyen iletişimlerini bozabilir ve stres yaratabilir.

◊ Dozaj nasıl ayarlanmalı?

Prof. Dr. Dilek Güvenç: Doğal veya bitkisel bir ürün de olsa Paracelsus’un yüzyıllar önce söylediği ‘Her şey zehirdir. Mühim olan dozdur’ sözü unutulmamalı. Farmakalite olmayan yağlar kullanıldığında veya farmakalite olsa bile doğru dozaj yapılmadığında zehirlenmeler olabilir. Akut zehirlenme durumunda uygulama yoluna ve maruz kalınan miktara bağlı olarak deride kızarıklık, alerjik reaksiyonlar, sık soluma, gözlerde yanma, aşırı salya akması belirtileri olabilir. Kronik yani uzun sürede ortaya çıkan zehirlenmelerdeyse (çoğu zaman kedi sahiplerinin gözünden kaçar)kan tablosunda değişimler, karaciğer ve böbrek fonksiyonlarında bozulmalar olabilir. Zehirlenme durumlarında uygulama kesilmeli, hayvan temiz havalı bir yere çıkarılmalı, deride kızarık yerler bol temiz suyla yıkanmalıdır. Hemen  kullanılan yağın kutusuyla birlikte veteriner hekime başvurulmalı.