Virüs sezonu başladı: Çocukları kışa hazırlıyoruz!

Gülay: Gizemcim havalar soğumaya başladı, birtakım virüsler kol geziyor sınıflarda. Sizde durum nasıl? Lorin’in bağışıklığı için özel bir şey yapıyor musun?

Gizem: İşte benim konum (gülüyor). ‘Nazar değmesin’ denecek güçte bir bağışıklık sistemi var Lorin’in. Bu yaşına kadar bir kere antibiyotik kullandık, hem influenza hem betayı aynı anda kapmayı başarmıştı, inanır mısın onda bile yatak döşek yatmadı. Ben bunu bebekliğinden beri taviz vermediğim uykusuna borçlu olduğumuzu düşünüyorum. Bir çocuğun beslenmesi ne kadar önemliyse uykusu da
o kadar önemli çünkü benim gözümde.

Gülay: Uyku meselesi yetişkinliğe kadar önemli hatta yetişkinlikte de... Ben Bilge’yi hâlâ ‘Boyunun uzaması durabilir’ diyerek uyumaya ikna edebiliyorum.

Gizem: Boşuna dememişler “Uyusun da büyüsün” diye... Biliyorsun gece vücut uykuda melatonin ve seratonin salgılıyor, melatonin salgılanması
için de çocukların yaşlarına uygun saatte uykuya geçmeleri ve kesinlikle ışıksız bir ortamda, karanlıkta uyumaları gerekiyor. Karanlık olmadan vücut gerekli melatonini salgılayamıyor ama sadece bununla da bitmiyor, salgılanan melatonin ve seratoninin sürekliliği için vücudun triptofan içeren besinlerle desteklenmesi gerekiyor.

Gülay: Anne olunca otomatik yüklenen meziyetlerden biri de bu: Şifacılık. Fakat bu triptofan konusuna biraz çalışmalıyım.

Gizem: Çalışılacak bir şey yok inan, hepsi bildiğimiz besinler. Sadece bağışıklık sisteminin nasıl çalıştığını anlamak lazım. O zaman daha kolay oluyor hazırlanmak. Triptofan aslında seratonin öncüsü. Protein yapımında kullanıyor vücut. Triptofan açısından zengin besinler çok fazla. Hindi, tavuk, dana, fındık, yumurta, balık, kahverengi pirinç, meyveler, sebzeler, saymakla bitmez. Birini yemese diğerini yiyordur çocuk. Özetle, sağlam bir bağışıklık sistemi için uyku ve beslenme ayrı ayrı düşünülemez, biri olmadan diğeri çalışmıyor.

Gülay: Evet, beslenmesinde bu saydıkların var ama bazen ergen inadı tutabiliyor. Bu mevsimde hastalıkla mücadele etmek, çocuğu sürekli sakınmak değil de biraz üzerine gitmek gerektiğini düşünenlerdenim. “Hava soğuk, yağmurlu, bugün de spora gitme” demiyorum örneğin. Anneannesiyle en çok tartıştığımız konulardan biri bu. “Üşütüyorsun çocuğu” diye azarlanıyorum. Sen de ‘üşütüyor musun’ Lorin’i?

Gizem: Tabii, “Üşür annesi” lafını ben de
kaç bin kez duydum! Bilge’nin ergen inadı var da diğer çocukların yok mu? Lorin’in de yemediği, canının istemediği, mızmızlandığı çok oluyor. Fakat diğer savunma mekanizmaları ayakta tutuyor bu durumda. En temel olanlardan biri konuştuğumuz uyku. Diğeri de egzersiz yani spor. O yüzden yağmur çamur demeden spora göndermen bence çok doğru bir karar. Eğer bir çocuk egzersiz, spor yapıyorsa, ter atması onu hastalıklara karşı süper koruyor. Ancak teri üstünde kurumadan duş alması şart.

Gülay: Açık ve temiz havada vakit geçirmek çok önemli, çocukları okulda zaten uzun saatler kapatıyorlar bir sınıfa. Maalesef sınıflar çoğu zaman yeterince havalandırılmıyor. Bahçeye çıkarmayan öğretmenler de var. Kızamıyorum çünkü “Montunu-kabanını giydirmediniz, çocuğum üşüttü” diyecek çok ebeveyn var. Kapalı ve kalabalık sınıflar virüslerin birikme alanları...

Gizem: Bana sorarsan üşümek kötü bir şey değil. Vücutta kan dolaşımını hızlandırıyor,
o da işte yine bağışıklık sistemini kuvvetlendiriyor. Lahana gibi kat kat giydirilen çocuklar hep daha çok hastalanıyor. Bir defa çocukların nabzı bizden daha yüksek olduğu için zaten bizim kadar üşümüyorlar. Havalandırılmayan sınıflarda içeride biriken karbondioksit yüzünden çocukların uykusu bile geliyor. Lorin’e hep bahçeye çıkmasını söylüyorum. İnsanı hasta eden soğuk değil ki, virüs.

Gülay: Hijyen de önemli rol oynuyor. Elleri devamlı ağızlarında, burunlarında; aksırıyorlar, tıksırıyorlar.

Gizem: İstediğin kadar el yıkamasını hatırlat, teneffüsü kaçırmamak için bahçeye koşuyorlar. Bence çocuk kendini virüsten koruyamaz ama bağışıklık sistemi onu korur. Uyku, beslenme ve egzersizin yanına bir de stres azaltma eklerim ben. Uygun şekilde giydirdikten sonra her havada çocuk sokağa çıkabilir. Açık ve temiz havada kısa da olsa vakit geçirmeleri gerekiyor. Dışarıda olmak stresi azaltıyor. Stres vücutta kortizol seviyesini arttırıyor ve bağışıklık sistemini direkt etkiliyor. Hep önemli sınavlar ve olaylar öncesi hastalanır çocuklar, işte aslında stresten. Bu dördünü en üst seviyede sağlamak hayal ama hepsinden biraz olursa çocuk virüsle karşılaştığında bu savunma mekanizmalarından birinin sayesinde ayakta kalmayı başarıyor. Kan değerlerine baktırıp doktorun önerdiği vitaminleri kullanmak da bir seçenek.

‘Vücut savaşmayı öğrenmeli’

Gülay: Sen kullanıyor musun vitamin?

Gizem: Genelde besinle takviye etmeye çalışıyorum. Pekmez, bal ve yumurtayı eksik etmiyorum. Akşamları da dut çayı... Lorin sarımsak ve soğanı çok sever, onun da katkısı oluyor. Bir de ilaç meselesi var dikkat ettiğim.

Gülay: Nedir o, ne yapıyorsun?

Gizem: Hemen ilaca başlamam, ateş kaça kadar gidiyor bakarım. 38’in üstüne çıkmadan parasetamol vermem. Ilık duşa sokarım, dinlenmesini sağlarım, bitki çayı, çorba derken hâlâ yükseliyorsa ağrı kesici-ateş düşürücülerden veririm. Vücut biraz savaşmayı da öğrenmeli. 

Gülay: Dünyada en yaygın kullanılan ateş düşürücü; önerilen şekilde alındığında güvenli bir ilaç olarak kabul edilir.

Gizem: Öyle ama birçok araştırma sık kullanılan ateş düşürücülerin astım, egzama hatta karaciğer hasarına kadar pek çok sağlık sorununa yol açtığını söylüyor. Mesele, vücuttaki en önemli antioksidanlardan glutatyonu tüketmesi. Bağışıklık sistemini düzenlemesi için kritik olduğunu söyler doktorlar. E, bir yeri düzelteyim derken onca uğraş verdiğimiz bağışıklık sistemini parasetamolle yok etmek istemeyiz. Tabii arada parasetamol veren anneler korkmasın, araştırmalar her durumda ilk bu ağrı kesiciye başvurulan durumlardan bahsediyor.

Gülay: Tüm çocuklara, hastalıksız, güzel bir kış diliyorum Gizem, annelere de kolaylık...