‘Dünyalarını anlamak için neyi biriktirdiklerine bakın’

Gülay: Gizemcim, geçen hafta sonumuzun bir bölümü Bilge’nin istediği soğuk çayı aramakla geçti. Ama öyle sıradan bir soğuk çay değil; ABD’li bir markanınki, tasarım şişeleriyle ünlü.

Gizem: Ben bu aralar “Çocuklar kahve içemez” diye uyarılardayım Gülay. Lorin soğuk kahveye takmış durumda kafayı... Soğuk çayla kandırabilirim bak. Hiç haberim yok, şişesi mi önemliymiş?

Gülay: Öyleymiş meğer; ciddi sayıda koleksiyoncusu olan bir markaymış. Türkiye’de satılmaya başlayan seri dünya çapında aranan şişeler olmasa da
tasarımları çok güzel. İnan ki görünce ‘Ben de bir şişe deneyeyim’ dedim (gülüyor). Çok daha geniş bir ürün yelpazesi varmış yurtdışında. Şişelerdeki tasarımlardan çantalar, defterler üretilmiş. Neyse aldık birkaç şişe. Asıl şunu diyeceğim; Bilge yine bir şeyler biriktirmeye başladı. Sizde de var mı koleksiyon girişimleri?

Gizem: Ay sorma! Biz hâlâ deniz kenarından taş ve kabuk biriktiriyoruz. Her taşın ayrı bir özelliği var onun için. Çaktırmadan atarak azaltıyorum mecburen. Son bir-iki aydır da oyun kartı biriktiriyor. Pokemon’lar yeniden revaçta...

Gülay: Ne güzel! Kendi çocukluğumuza değen bir şeyler yeniden moda olunca çok seviniyorum. Ne dersin, peçete koleksiyonu da yeniden moda olur mu acaba? Toplantıda bu konuyu konuşurken bizim ekibin büyük çoğunluğunun da bir zamanlar peçete biriktirdiği ortaya çıktı.

‘Ne büyük hevesti’

Gizem: Ay tabii ki ben de biriktirdim. Halam o sektörün en büyüklerinden birinde çalışıyordu. Bana özel klasörler, özel peçeteler getirirdi. Ne büyük hevesti cidden. Sonra 20’lerimde eskicilerden teneke kutu toplamaya başladım. Yurtdışından bile neler taşıdım sayısız. Takip etmenin, arayıp bulmanın ve koleksiyona eklemenin keyfi büyük. Fakat bunun için bir alanın yoksa pul biriktirmek en mantıklısı (gülüyor).

Gülay: Ne kadar şanslıymışsın... Ben annem güne gitsin de farklı bir peçeteyle dönsün diye beklerdim. Gerçi benimki daha çok moda gibiydi, herkes yapıyor diye yapılan bir tür biriktirme. Diğer türlü araştırmak, peşine düşmek, tarihine-kültürüne hâkim olarak koleksiyon yapmak çok sofistike gelir bana. Senin teneke kutular ne durumda? Devam ediyor musun?

Gizem: Yok canım, evlenirken kendi evime bile götürmedim. Birkaç tane aldım, birazını hediye ettim, gerisi ne oldu hiçbir fikrim yok... Toplayıcılık zevkli ama problem onları bir yerde muhafaza etmek. Yıllar önce Rahmi Koç’un bir röportajını okumuştum, Boğaz’da bir yalıda sadece koleksiyonlarını tuttuğundan bahsediyordu. Yalıda koleksiyon oturuyor yani... O günden sonra bıraktım bu işi (gülüyor).

Gülay: Bilge çok küçükken marketteki meyve etiketlerini toplardı. Dolabının üzerinde onlarca değişik etiket vardı. Şimdi dergileri var. Tarih ya da bilim gibi alanlarda yaşına uygun dergileri takip ediyor. Her ne kadar aylık olanlar üç ayda bir çıkmaya başlasa da... Yeni çıkan olursa 1’inci sayıya sahip olmak önemli diye mutlaka alıyor. Bunlar ilgi alanlarını farklılaştırmayı, çeşitlendirmeyi sevdirecek diye düşünüyorum.

Gizem: Elbette çocuklar için başka anlamları var biriktirmenin. Ufacık şeylerle koleksiyon yapmanın mümkün olduğunu en iyi bizim nesil biliyor, duygusunu da. Psikolog Gülay Paralı’ya konuyu danıştım. Çok güzel bilgiler verdi, okurlarımızla paylaşıyorum...

‘Sabretmeyi ve sorumluluk almayı öğrenir, zihinsel organizasyon becerileri gelişir, merak ve öğrenme motivasyonu beslenir’

Psikolog Gülay Paralı

◊ Çocukların taşlar, kartlar, figürler, yapraklar, deniz kabukları ya da küçük nesneler biriktirmesi çoğu zaman yetişkinlere masum bir uğraş gibi görünür. Oysa çocuklar yalnızca nesne biriktirmezler; deneyimlerini, meraklarını, hayranlıklarını, dünyayla kurdukları ilişkiyi de
biriktirirler. Bir çocuğun koleksiyonuna baktığımızda onun iç dünyasına açılan küçük bir pencereye de bakmış oluruz.

◊ Koleksiyon yapmak, çocukların gelişim yolculuğunda düşündüğümüzden daha fazla işleve sahip olabilir. Biriktirme süreci, çocuğun öncelikle kendini tanımasına ve ilgi alanlarını keşfetmesine alan açar. Hangi nesneleri seçtiği, hangilerini saklamaya değer bulduğu ve hangilerinin peşinden heyecanla koştuğu, onun kimlik gelişiminin küçük ama önemli ipuçlarını taşır. Aynı zamanda çocuk, kendi emeğiyle oluşturduğu bu dünyaya sahip çıktıkça özgüven ve yeterlilik hissi gelişir.

◊ Bir koleksiyonun zaman içinde oluşması, çocuklara sabretmeyi, beklemeyi ve hedeflerine adım adım ilerlemeyi öğretir. Topladığı nesneleri korumak ve düzenlemek sorumluluk alma becerisini destekler. Nesneleri kategorilere ayırırken dikkat, sınıflandırma ve zihinsel organizasyon becerileri gelişir; yeni parçalar ararken merak duygusu canlı kalır ve öğrenme motivasyonu beslenir.

◊ Koleksiyonlar çocuklar arasında bir sosyal paylaşım alanı yaratabilir. Çocuklar biriktirdiklerini anlatır, gösterir, takas eder ve ortak ilgi alanları üzerinden ilişkiler kurarlar. Belki de en önemlisi, koleksiyonlar çocuklara duygusal bir süreklilik hissi sunabilir. Özenle saklanan bu küçük nesneler çocuğun dünyasında güven, aidiyet ve tanıdıklık duygularını destekleyen sessiz eşlikçilere dönüşebilir.

◊ Koleksiyon yapmak; merak etme, keşfetme, düzen kurma, ait hissetme, başarma ve kendini ifade etme gibi son derece insani ihtiyaçlara hizmet edebilir. Bu nedenle çocukların biriktirdiklerine yalnızca eşya olarak bakmak yerine, onların dünyasını anlamaya yardımcı olan sessiz mesajlar olarak yaklaşmak kıymetlidir.