Direnen sütdişlerinden ortodontik tedaviye diş sağlığı

Gizem: Yepyeni bir havadisle geldim Gülay. Lorin’in yaklaşık 6 aydır sallanan ama bir türlü düşmeyen üst sütdişlerini sonunda çektirdik. Artık evde bir ‘Miki Fare’ var. Tipini görsen öyle komik ki...

Gülay: Geçmiş olsun, ne tatlıdır o şimdi. Biz düşen dişleri yastık altına koyuyorduk. Çok heyecanla uyuyordu Bilge dişi düştüğünde. Lorin de bekledi mi diş perisini?

Gizem: Beklemez mi? Sağ diş için sağ ayağına paten, sol diş için sol ayağına paten istedi mesela.

Gülay: Yastığın altına sığabilen bir hediye getirebiliyordu bizim diş perisi. Sizinki bonkör çıkmış. Düşen dişleri ne yaptınız, sakladınız mı?

Gizem: Diş kolyesi verdi doktor. İçine koydu, dişleri boynunda geziyor. Sonra ne olur bilmem.

Gülay: Biz de sakladık ama belli bir süre sonra eriyerek yok oluyor o minik ‘pirinçler’. Asıl merak ettiğim; neden kendi düşmüyor bu sütdişleri? Artık diş doktorları mı alıyor?

Gizem: Diş hekimimize aynı şeyi sordum. Acaba hamileyken çok takviye, folik asit vs. kullandık, onun etkisi mi diye bir senaryo bile kurguladım kafamda ama ilgisi yokmuş. Daha doğrusu fazla kalsiyum vs. kullanımının kanıtlanmış bir etkisi tespit edilmemiş. Ancak evet, artık diş hekimleri bu durumlarla sıkça karşılaşıyormuş. Bunun altında genetik faktörler, yanlış ya da yetersiz beslenme olduğunu söyledi. Bilge’nin dişleri ne durumda? Artık ortodonti tedavisi görmeyen çocuk yok sanırım.

Gülay: Her ne yanlış gidiyorsa altında bu beslenme konusu var. Bilge’nin ağız-diş sağlığı iyi. Artık bizim diş doktorumuza muayene olabiliyor. Herhangi bir müdahaleye gerek yok ama 6 ayda bir götürüyoruz. Genetik olarak dişlerim dıştan pırıl pırıl olsa da içten sinsice çürüyebiliyor. Bunu Bilge’nin yaşamasını istemiyorum, düzenli muayeneye götürüyorum.

Gizem: Görüştüğüm çocuk diş hekimliği uzmanı Dt. Nurgül Demir kesinlikle 6 ayda bir muayeneyi önerdi. Kendisine çocukların diş çıkarma meselesini de sordum. Maalesef artık kendiliğinden inci gibi diş pek mümkün değil. Çenede sorun varsa 8 yaş, eğer sadece çarpık dişler gibi bir problemse ortodonti tedavisi için 12-13 yaşın beklenmesini tavsiye ediyor. Çocukların dişlerinin farklı zamanlarda farklı sıralamalarda düşmesini normal kabul ediyor. Çok faydalı bilgiler edindim kendisinden, herkesle paylaşmak isterim.

‘YETERSİZ BESLENME DE ETKİLİYOR’

Çocuk diş hekimliği uzmanı Dt. Nurgül Demir

◊ Sütdişi sallanıp düşmediğinde ya da arka dişlerin çıkmasına engel olduğunda çekim önerilir. Özellikle üst dişlerde risk daha büyüktür; çok sallanmasına rağmen düşmezse uyurken boğaza kaçma tehlikesi olabilir.

◊ Sütdişlerinin düşmemesi çoğunlukla genetik faktörlerden ve dişlerin konumlanmasından kaynaklanır. Özellikle alt kesici dişler çoğu zaman sütdişleri düşmeden içeriden çıkmaya başlar. Eğer risk oluşturmuyorsa birkaç ay beklenebilir; ancak yerleşim problemine yol açıyorsa çekim yapılır.

◊ Normalde diş değişimi 5,5-6 yaş civarında alt keserlerin sallanmasıyla başlar. Bu süreç 6 ay erken ya da 6 ay geç olabilir ve hâlâ normal kabul edilir. Ancak 7 yaşına gelmiş ve hâlâ hiç hareket yoksa mutlaka röntgenle kontrol edilmelidir. Çünkü bazen altta daimi diş tomurcuğu olmayabilir ya da kist, tümör gibi gelişimsel anomaliler çıkışa engel olabilir. Beslenme yetersizlikleri, kalsiyum ve vitamin eksiklikleri gecikmeye sebep olabilir.

◊ Diş muayenesine gelince... İlk muayene, bebek 6 aylıkken ilk dişleri çıktığında yapılmalı. Bu doğru fırçalama ve beslenme alışkanlıklarının aileye kazandırılması için önemli. Herhangi bir sistemik hastalık yoksa kontroller 6 ayda bir önerilir. İlk ortodonti muayenesiyse genellikle 8 yaş civarında yapılır.

◊ Sütdişlerinin tamamının düşüp yerine daimi dişlerin gelmesi ortalama 12 yaşına kadar tamamlanır. Ortodontik tedavi gerekliliğiyse farklıdır. Eğer çeneler arasında ciddi uyumsuzluk varsa (örneğin alt çenenin önde kapanması) müdahale 8 yaşında yapılmalıdır. Sadece dişlerde çapraşıklık varsa 11-12 yaşa kadar beklenebilir.

◊ Genetik faktörlerin yanı sıra diş çapraşıklıklarının artmasında yaşam tarzı da etkili. Misal internet ve tablet bağımlılığı nedeniyle ağız açık izleme alışkanlığı, tırnak yeme veya parmak emme gibi stres kaynaklı davranışlar da çene ve diş gelişimini olumsuz etkiliyor.

◊ Çocuklara verilen demir ilaçları dişlerde çürüme yapmaz. Sadece siyah renklenmeye sebep olur. Bu renklenme çürüğün öncüsü değildir. Ancak diş minesini biraz pürüzlü hale getirdiği için dolaylı yoldan çürük riskini düşük ihtimalle arttırabilir. Çürük riskini gerçekten arttıran ilaç gruplarıysa astım tedavisinde kullanılan bazı asidik yapılı ilaçlardır.