Yeni mezun sezonu

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Gelişmelerden anında haberdar olun.

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

Hayatın eşikleri var. Örneğin kimilerine göre bir çocuğun değişen her bir dişi yeni bir eşik. Bu yüzden çıkan diş dama atılırsa diş perisinin onun yerine daha iyisini, güçlüsünü getireceğine inanılıyor bazı kültürlerde. Her dişle daha iyiye... Göklere at ki sana yenisi gelsin. Üniversiteden mezun olurken havaya fırlattığım kepimin bana daha iyi bir hayat getireceğine inandırdım kendimi. Belki de kep perisi de vardır, kim bilir...

Bilemeyiz elbette. Havaya atılan; uzun (Türkiye’de bir üniversite öğrencisi için ortalama 13 yıl) öğrencilik yıllarının, gelişim sancılarının, bilinmeze hazırlanmanın omuzlara oturttuğu yüktür belki de... Bir eşik daha atlandı. Başardın. Özelsin. Farkında ya da değilsin ama kıymetlisin de. Ne yapacağına karar verdin mi? Nerede değer üreteceksin? Bu kadar çabanın bir anlamı olmalı. Girişimci olacaksan ayrı bir yolun var. Peki diğer yol? 2023 verilerine göre üniversite mezunlarının yüzde 71’i iş dünyasında kendine bir yer buluyor. Yine aynı yılın verileri 12 milyonun üzerinde kişinin özel şirketlerde çalıştığını gösteriyor. Peki her yıl üniversiteden senin gibi kaç kişi mezun oluyor? 900 binin üzerinde yeni mezunu olan bir ülkedesin. Okyanustaki balık sürüsünün içinde nasıl fark edileceksin? Pullarını yeterince parlattın mı? Yüzgeçlerin yeterince güçlü mü? Öyleyse bile bunu nasıl anlatacaksın?

Korkma, durum o kadar da vahim değil. Çünkü sen iş dünyasının tabiriyle artık bir ‘yetenek’sin. Güçlü yönlerini keşfetmek sadece senin derdin değil; büyümek hatta hayatta kalmak için senin gibi yeteneklere ihtiyacı olan şirketlerin de görevi. Sana düşen buna değdiğini göstermek.

İşte bu döneme ‘yeni mezun süreci’ diyorlar. Üniversiteden sonraki 0-3 yıl arasındaki dönem. İş aramak, bulmak, deneme sürecini yaşamak, yolunu çizmek... Hepsi bu süreci kapsıyor.

‘Yeni mezun süreci’nde hayatını kolaylaştıracak ipuçlarını araştırdık.

‘BİLİNÇLİ ADAY’ İSTİYORUZ

Öncelikle bugünün yeni mezunlarının birçok avantajı var. Şirketler bundan 10 yıl öncesine göre daha kurumsal ve işe alım süreçleri daha esnek, araştırmaya dayalı yöntemlerle tasarlanmış durumda. İkinci şanslı oldukları konu ise bilgiye ulaşma imkânları çok fazla.

Dünyada insan kaynakları sistemleri model alınan pek çok şirket var. Başarılı örnekler izleniyor. Unilever bunlardan biri. Ve bu şirketin Türkiye’den Bangladeş’e insan kaynakları yönetiminin başında bir Türk kadını var. Biz de yeni mezun döneminin olmazsa olmazlarını Unilever Türkiye & UNICA İK Başkanı ve Ev Bakım Türkiye, Pakistan, Bangladeş & Orta Doğu İK Lideri Burcu Cantekinler Koç’a sorduk.

Koç’un dikkat çektiği önemli noktalar var. Kısa soru-cevapla öğrenelim...

İş dünyası yeni mezundan neler istiyor?

Dolu dolu bir eğitim öğretim hayatı olmuş mu, aktif sosyal görevler almış mı, öğrenim hayatını zenginleştirmiş mi, kulüplere katılmış mı, yurtdışı programlarına katılmış mı bunların yanıtlarını istiyor. Yani sadece üniversite eğitimini değil onu nasıl zenginleştirdiğini öğrenmek istiyoruz. Dört beş yıllık öğrencilik hayatı boyunca ne yapmak istediğine karar vermiş olmasını bekliyoruz. Başvuru yaptığı sektörü bilecek, şirketi bilecek. Neye adaysa bununla ilgili bilinçli gelmesini bekliyoruz. Temelde bilinçli yeni mezun adaylar bekliyor iş dünyası.

Nasıl bir CV olmalı?

Artık her şirket CV (özgeçmiş) üzerinden alım yapmıyor. Kendi formatı olan şirketler var. CV olacaksa da kesin kurallar yok. Resim olmalı ya da olmamalı diye bir kural yok. CV net olmalı. Sizin şimdiye kadar yaptığınız neyse, emeklerinizi net ifade etmesi yeterli. Bu yüzden şirketlerin birçoğu artık iş başvurularını kendi sistemlerine yönlendiriyor. Bu yüzden hangi şirketlerle ilgileniyorsanız, onların başvuru dönemlerini ve sistemlerini takip edin. Kariyer sitelerinde bu bilgiler var. Nasıl bir format izleniyor, buna aşina olmalısınız. Bu zor ama zaten bu emeği de vermesini bekliyoruz. Çünkü adaylarda bilinç arıyoruz.

Yeni mezunlara neler soruyorsunuz?

Kendi başınıza yönettiğiniz ya da bir süreci iyileştirdiğiniz örnek olaylar anlatır mısınız. Bunu stajında da yapmış olabilir sporda da yapmış olabilir. Yani kişinin liderlik özelliklerini arıyoruz. Beş yıllık eğitim hayatınızı düşünün; buralarda iyileştirdiğiniz, liderlik ettiğiniz, sorumluluk aldığınız, yanlışı gördüğünüz ve aksiyon aldığınız örnekleri mülakata gitmeden önce hazırlayın.

Örneğin basketbol oynamışsanız ille de kaptan olmanıza gerek yok. Bir şey görmüşsünüzdür ve ekibi belki motive etmişsinizdir. Yani ekip çalışmasına uyumlu olacak birini arıyoruz.”

Mülakatta kıyafet öemli mi?

Elbette. Günlük şık giyim yerinde olacaktır. Özenli gelmesi önemli. Resmi bir beklenti yok. Kendini rahat ve özgüvenli hissetmesi önemli. Ama benim önerim; lütfen o şirketin kültürünü öğrenin, araştırın. Çünkü her şirketin kendi kodları oluyor. Ona uygun giyinmek yerinde olur.

Yeni mezun ile yapılan mülakatlarda önemli adımlar neler?

“Bunun beş adımı var. Birincisi ‘yetkinlik bazlı’ yaklaşım. Her şirketin yetkinlikleri değişiyor. Yeni mezunun öncelikleri, neleri önemli gördüğü, nelere odaklandığını ortaya koyan örnekler önemli. Deneyimlerinizi düşünün, yaşadığınız basit olaylarda bu örnekleri bulabilirsiniz.

İkincisi gelecekle ilgili trendlerin takibi. Mülakata gitmeden önce trendlere kesinlikle çalışmaları lazım. O şirket hangi sektörde ne işler yapıyor, hedefleri nedir bunları araştırmaları gerekiyor. Örneğin şirketin bir sürdürülebilirlik ajandası var mı, burada ne yazıyor? Yıllar içinde nasıl gelişmiş, öncelikleri neler, hangi pazarlarda büyümek istiyor, bunları araştırarak gitmeli.

Üçüncüsü teknoloji nereye gidiyor meselesi. Yapay zekâ ve teknolojinin geleceğiyle ilgili fikir sahibi olmaları gerekiyor.

Dördüncü olarak, ‘Lütfen kendin gibi ol’ diyoruz. Başka biri gibi davranamazsın. Otantik olana önem veriyoruz. Farklı bakış açıları, farklı yöntemler, farklı deneyimler bizim için önemli. Lütfen kendiniz olun. Başkası olmaya gerek yok.

Beşinci önemli konu, öğrenmeye açıklık. Bunu göstermek için aday mülakat sırasında doğru sorular sormalı, doğru fikirler yürütmeli. Sorduğunuz soru sizin hakkınızda çok şey söyler.

Ücret konusunda nasıl davranmalı?

Kurumsal şirketler zaten yeni mezunların giriş paketleriyle ilgili pazar araştırması yapıyor. Yeni mezunun ücret konusundaki tavrı biraz da kendi içinde bulunduğu finansal, sosyal durumla ilgili. Benim önerim mümkün olduğunca ilgi alanları doğrultusunda çok sayıda başvuruda bulunsunlar. Alternatifler çoğalsın, en doğru teklifi değerlendirsinler.

Deneme süresinde neler tavsiye edersiniz?

Deneme süresi ile ilgili şirketlerin yaklaşımı değişebiliyor. Yasal deneme süresi zaten iki ay. Benim en önemli tavsiyem, süreden bağımsız ne iş yapıyorsanız ona dört elle sarılın. Adaptasyon sürecinde sorun yaşıyorsanız ekip lideri ya da arkadaşlarınızla bunu paylaşıp yardım istemenizi tavsiye ediyorum. Yardım talebinde bulunmak yeni mezun için doğru yaklaşım olur. Çünkü yetiştirilmek üzere işe alınıyorsunuz. Soru sormak, yardım istemek bunun bir parçası.

İLK İŞİMİ NASIL BULURUM

Hollanda merkezli insan kaynakları danışmanlık şirketi Randstad, 39 ülkede faaliyet gösteriyor. Randstad’ın hazırladığı ‘Yeni mezunlar için iş arama rehberi’nde önemli bilgiler yer alıyor. Rehber beş adımda ‘İlk işimi nasıl bulurum’ sorusunun yanıtlarını araştırıyor...

Teknik uzmanlığınızın yanı sıra sosyal becerilerinizi de geliştirin.

İşverenler yalnızca teknik uzmanlığa bakmazlar; ayrıca bir ekip içinde etkili bir şekilde işbirliği yapabilen güçlü iletişim becerilerine sahip çalışanları da ararlar. Peki işte öne çıkmanıza yardımcı olacak temel sosyal beceriler neler: Uyum sağlama, bağımsızlık (inisiyatif alabilmek), problem çözme yeteneği, organizasyon becerileri, takım çalışmasında iyi olmak, gönüllü projelerde çalışmış olmak, spor ve sanatsal aktivitelerde bulunmuş olmak.

Daha az işe başvurun, ancak yaklaşımınızda daha stratejik olun.

Birçok mezun her iş ilanına başvurmanın şansını artırdığına inanır ancak gerçekte bu yaklaşım etkisizdir. İşverenler alakasız başvuruları hızla eler. Bunun yerine daha akıllı bir strateji yürütün. Bunun için de şu adımları izleyin: Becerilerinize ve niteliklerinize gerçekten uyan iş ilanlarını seçin, başvurduğunuz şirketleri araştırın ve kültürlerini değerlendirin, çok sayıda düşük kaliteli başvuru göndermek yerine, iyi hazırlanmış ve hedeflenmiş birkaç başvuru çok daha iyi sonuçlar verecektir.

Özgeçmişinizi özelleştirin ve doğru anahtar kelimeleri kullanın.

Özgeçmişiniz genellikle işe alım sürecindeki ilk filtredir. Birçok şirket artık yapay zekâ tabanlı tarama sistemleri kullandığından, özgeçmişinizi aşağıdaki ipuçlarıyla optimize etmek çok önemli:

İş ilanındaki anahtar kelimeleri kullanın: İlgili iş unvanlarını ve beceriyle ilgili terimleri ekleyin.

Açık ve öz tutun: Uzun, gereksiz açıklamalardan kaçının.

Dürüst olun: Mülakatta kanıtlayamayacağınız becerilerinizi listelemeyin.

İlgi çekici bir ön yazı yazmak, işverenlerin sizi daha iyi anlamasına yardımcı olur. Genel bir şablon kullanmak yerine, işe özel, şirketin ihtiyaçlarını ele alan ve neden doğru aday olduğunuzu açıklayan bir ön yazı oluşturun.

LinkedIn profilinizi güçlendirin.

İK profesyonelleri ve işe alım yöneticileri giderek artan bir şekilde LinkedIn gibi platformlarda adayları araştırıyor. Dijital varlığınızı güçlendirmek kariyeriniz için çok önemli.

Kendinizi daha iyi anlamak için farklı deneyimler edinin.

Farklı iş deneyimlerine sahip olmak kariyer yolculuğunuzda büyük bir avantaj olabilir. Günümüzde birçok profesyonel tam zamanlı rollerinin yanı sıra serbest projelerde veya yan işlerde yer alıyor. Bu da hem deneyimlerinizi artırır hem de farklı yönlerinizi keşfetmenizi kolaylaştırır. Esnek ve çok yönlü olduğunuzu gösterir.