Proje ile 3 yılda 3 milyon genç işgücüne katılacak... 2026 gençlerin istihdam yılı

2026, gençlerin istihdamını artıracak yıl olacak. Bu kapsamda Gençlerin Üretim Çağı (GÜÇ) adı altında Genç İstihdam Hamlesi başlatıldı. Yeni programı Cumhurbaşkanı Erdoğan açıkladı. Gençlerin Üretim Çağı projesinin tanıtımında konuşan Erdoğan, eğitim ve istihdam arasındaki kopukluğu giderecek, sistemin aksayan yanlarını tamir edecek adımlar atacaklarını belirterek, her gencin yeteneklerini geliştirebildiği, kabiliyetlerini işgücü piyasasına aktarabildiği, meslek hayatına başlarken devletini yanında hissettiği bir sistem kurmayı hedeflediklerini vurguladı.

Peki, Genç İstihdam Hamlesi sayesinde neler yapılacak, gençlere yönelik hangi projeler geliştirilecek, programın istihdama katkısı ne olacak? Konunun detaylarına girmeden önce, gençlerin istihdama katılması yönündeki sorunları kısaca özetleyeyim.

HER 4 GENÇTEN 1’İ İŞSİZ

Son açıklanan verilere göre, 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı yüzde 14’lerde. Bu yaş grubunda toplam nüfus 12.7 milyon, istihdam edilenlerin sayısı ise 4.6 milyon. 6 milyondan fazla genç ise işgücüne dahil olmuyor. Bir başka çarpıcı veri ise ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin oranı ki, bu da yüzde 23’lerde. Genç istihdamı konusunda yapılan birçok araştırma var. BETAM’ın yaptığı son araştırmaya göre, eğitim düzeyi açısından eğitimde ve istihdam olmayanların en yüksek olduğu kesim, yüzde 26 ile lise üste eğitimi olanlar. Ancak bunların yarısından fazlası aktif iş aramıyor. Bu kesim içindekilerin yüzde 70’i ise ya iş bulamıyor ya da vasıflarına göre iş bulamıyor. Bu da gösteriyor ki, her 4 gençten 1’i işsiz.

445 MİLYAR TL KAYNAK AYRILDI

Bu durum, gençlerin istihdama katılması için adımlar atılması gerçeğini ortaya koydu ve 2026 yılı bu alanda gençlerin istihdamını artıracak projelerin hayata geçirileceği yıl olarak belirlendi. Bu kapsamda da Gençlerin Üretim Çağı adı altında Genç İstihdam Hamlesi başlatıldı. Hedef, 3 yılda 3 milyon gencin istihdamını sağlamak. Bunun için de 445 milyar TL kaynak ayrıldı. İŞKUR üzerinden yürütülecek olan proje, 5 ayrı programdan oluşuyor.

Bunlardan biri, Ulusal Staj Programı. Program ile 10’dan fazla çalışanı olan kamu ve özel sektör işletmelerinde stajyer çalıştırma yükümlülüğü takip edilirken; aktif işgücü programlarından yararlanan işletmelere en az yüzde 10 oranında stajyer alma zorunluluğu getirildi. Staj döneminde, gençlerin ücret ve prim maliyetlerini devlet destekleyecek. Yine program kapsamında iş ve meslek danışmanlığı hizmeti verilecek. Bu alanda 3 yıl için toplam 27 milyar liralık bütçe ayırıldı.

Programın bir başka ayağı ise mesleki ve teknik liselere yönelik. Liselerdeki son sınıf öğrencilerinin bilgileri İŞKUR’a aktarılacak ve her öğrenciye iş ve meslek danışmanı atanacak. Bu kapsamda, her sene 250 bin meslek lisesi ve meslek yüksekokulu öğrencisi meslek danışmanı ile buluşacak ve 3 yılın sonunda 750 bin genç iş hayatına hazır hale gelecek.

İŞE BAŞLAYANIN MAAŞI DEVLETTEN

Gençlerin istihdam piyasasında etkin olması için başlatılan bir başka çalışma ise İşgücü Uyum Programı. Bununla gençler yeni beceriler kazanarak, farklı alanlarda görev alacak. Programa katılan her gence günlük 1.375 lira harçlık ödenecek. 108 milyar lira kaynak ayrılan bu program ile 3 yılın sonunda 450 bin gence eğitim verilecek.  

Benzer şekilde İlk Adım Programı ile özel sektörde 18-25 yaş arası gençlerin işe başlaması halinde ilk 6 ay maaşlarını devlet karşılayacak, sigorta primlerini de devlet ödeyecek. Projeden, küçük ölçekli esnaf yararlandırılacak. 216 milyar lira kaynak ayrılan program sayesinde de 3 yılda toplam 750 bin genç istihdam piyasasına kazandırılacak.

800 BİN ÖĞRENCİYE STAJ DESTEĞİ

İŞKUR, gençlerin işgücü piyasasına erken yaşta temas etmelerini sağlamak, mezuniyet sonrası istihdama geçişlerini kolaylaştırmak ve işgücü piyasasının nitelikli ara eleman ihtiyacını karşılamak amacıyla staj desteğini güçlendirme kararı aldı. Bu kapsamda; lise öğrencileri için Staj Portalı ile üniversite öğrencileri için Ulusal Staj Programı’nın tek çatı altında yürütülmesiyle, öğrencilerin staj imkânlarına erişimi kolaylaştırılacak; kamu ve özel sektör işverenlerinin stajyer kontenjanları etkin biçimde takip edilecek. Aktif işgücü programlarından yararlanan işverenlerin, katılımcı sayılarının en az yüzde 10’u kadar stajyer istihdam etmeleri sağlanacak. Bu süreçte gençlerin staj döneminde ücret ve sigorta primlerini İŞKUR karşılayacak. Proje için 26.2 milyar TL kaynak ayrılırken, 3 yıl içinde programdan 800 bin öğrencinin stajı hedefleniyor.

GELECEĞİM MESLEKTE

MESLEKİ ve teknik ortaöğretim mezunlarının ve yükseköğretim kurumuna bağlı meslek yüksekokulu mezunlarının önemli bir bölümü, eğitim aldıkları alanlarda istihdama yeterince katılamıyor. Bu sorunu gidermek için Geleceğim Meslekte Programı başlatılıyor. Program kapsamında, meslek lisesi ve meslek yüksekokulu son sınıf öğrencileri işgücü piyasasıyla buluşacak. Öğrenciler, iş ve meslek danışmanları tarafından bire bir görüşmelerle desteklenecek, kariyer planlamaları yapacak ve imalat sektörü başta olmak üzere ihtiyaç duyulan alanlara yönlendirilecek. Geleceğim Meslekte ile meslek lisesi ve meslek yüksekokullarına özel kariyer fuarları ve toplu iş görüşmeleri düzenlenerek gençlerin doğrudan işverenlerle bir araya gelmesi desteklenecek. Bu sayede işverenlerin nitelikli eleman ihtiyacı karşılanacak. Bu program kapsamında, her yıl 250 bin, 3 yıl içinde 750 bin öğrencinin istihdama geçiş sürecine bireysel danışmanlıkla eşlik edilmesi hedefleniyor.

NEET İŞGÜCÜ UYUM PROGRAMI (NİUP)

PROGRAM kapsamında, katılımcılar, kamu kurumlarıyla işbirliği içinde sosyal hizmetler, bakım-onarım ve yeşil dönüşüm gibi alanlarda uygulamalı görevler üstlenecek. Eğitim ve uygulamayı birlikte içeren esnek bir yapı sunacak olan programa katılan gençlere, süreç boyunca günlük harçlık verilecek ve prim desteği sunulacak. Amaç, gençlerin sosyal ve ekonomik hayata katılımlarını teşvik etmek. Programdan, her yıl 150 genç, 3 yılda da 450 bin gencin yararlanması hedefleniyor. Ayrılan kaynak ise 3 yıl için 107.3 milyar TL.

İŞE İLK ADIM PROGRAMI

PROGRAM ile gençlerin ilk iş deneyimine erişimi kolaylaştırılacak, istihdama kalıcı biçimde katılımları desteklenecek. 18-25 yaş aralığındaki gençlerin ilk işe girişlerinde ücret ve sigorta primlerinin net asgari ücrete karşılık gelen kısmı İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılanacak. Destek süresi 6 ay olacak. Programla, gençler erken yaşta işgücü piyasasına girebilecek. Programdan her yıl 250 bin, 3 yıl içinde de 750 bin gencin yararlanması hedefleniyor. İşe İlk Adım Programı için ayrılan kaynak ise 2415.8 milyar TL.

ESNEK ÇALIŞMA FIRSATI SUNULACAK

GENÇLİK Programı ile üniversite öğrencilerinin çalışma hayatına deneyim kazanarak geçmeleri amaçlanıyor. Program kapsamında öğrenciler, ders dışı zamanlarını kişisel ve mesleki gelişimlerine katkı sunan alanlarda değerlendirecek. Bu sayede gelir elde etme imkanı da elde edecekler. Program, özellikle kadın işsizliğine katkı sağlayacak. Öğrenciler, haftada 1 ila 3 gün esnek çalışma modeliyle programdan yararlanacak, yaklaşık 30 farklı alanda görev alarak hem deneyim kazanacak hem de düzenli gelir elde edecek. Öğrenciler temizlik işleri ile tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde görevlendirilmeyecek. Program kapsamında 2028 sonuna kadar 1 milyon üniversite öğrencisine 95.8 milyar TL kaynak ayrıldı. Bu da öğrenci başına 9.5 milyon kaynak anlamına geliyor.