Ofis sohbetleri online’a taşındı

OFİSTEKİ tesadüfi sohbetler, kahve molası muhabbetleri, koridor sohbetleri, öğle yemeğinde yapılan ve işle ilgili olmayan paylaşımlar... Uzaktan ve hibrit çalışma modellerinin kalıcı hale gelmesiyle birlikte bu etkileşimler artık eskisi kadar sık yaşanamıyor. Bu durum, aynı ekipte çalışıp fiziksel olarak uzak olan çalışanlar arasında derin sosyal bağların kurulamamasına; ekip ruhunun zayıflamasına yol açabiliyor. Bu durumun en büyük bedelini ise ekibe yeni katılan çalışanlar ödüyor. Bir zamanlar ofis koridorlarında, ortak alanlarda veya öğle yemeğinde kurulan güçlü iş arkadaşlığı bağları, bugün çoğunlukla Teams, Zoom gibi platformlar üzerinden ilerliyor.

Pandemi sonrası dönemde pek çok şirket, çalışan memnuniyeti ve maliyet tasarrufu gibi nedenlerle uzaktan veya hibrit çalışma modelini kalıcı hale getirdi. Ancak bu dönüşüm, işyerindeki spontane etkileşimlerin azalmasına neden oldu. Artık çalışanların büyük bölümü gün içinde yalnızca toplantı odalarında buluşuyor; spontane “Bir kahve içelim, şunu konuşalım” diyalogları neredeyse kayboldu. İnsan kaynakları profesyonelleri bu değişimin özellikle ekip içi uyum, güven inşası ve işbirliği kültürünü etkilediğini belirtiyor. Peki, şirketler bu sorunu nasıl ele alıyor ve nasıl çözümler geliştiriyor? Yeni dönem ekip iletişiminin detaylarını uzmanlarına sorduk.

Cenk Akıncılar

EKİP ARKADAŞINI HİÇ GÖRMEYEN VAR

PERYÖN (Türkiye İnsan Yönetimi Derneği) Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Cenk Akıncılar, pandemiyle birlikte zorunluluktan başlayan uzaktan ve hibrit çalışma modellerinin dönüşümünün yalnızca fiziksel mekânları değil, işyerinin ‘sosyal dokusunu’ da yeniden şekillendirdiği görüşünde. Akıncılar, bu durumu “Uzaktan çalışma modelini sahiplenen kurumlarda çalışma arkadaşlığı, ofis koridorlarında ya da kahve molalarında kurulabilen doğal bağlardan çok, artık ekranlar üzerinden yürütülen planlı etkileşimlere dönüştü. Bu da kurum kültürünün ve ekip bağlılığının yeniden tanımlanmasını zorunlu kılıyor elbette” sözleriyle anlattı. Bugün birçok kurumda aynı ekipte çalışıp birbirini hiç görmemiş ekip arkadaşları bulunduğuna değinen Akıncılar, dijital işbirliği araçlarının iletişimi kolaylaştırsa da, spontane etkileşimlerin yerini tam olarak dolduramadığına vurgu yaparak, “Çevrim içi toplantılar bilgi akışını sağlıyor ancak ‘duygusal bağ’ inşa etmekte yetersiz kalabiliyor. Güven, aidiyet ve samimiyetin temelinde ortak deneyimler, paylaşılan anlar, yani insan teması yatıyor” diye devam etti.

KURUMLAR ÇÖZÜM ARAYIŞINDA

Akıncılar’a göre uzaktan çalışanlarda yalnızlık, görünmezlik hissi ya da kuruma yabancılaşma gibi belirtiler giderek daha sık gözlemleniyor. Ve bu durum çalışan verimliliğinden yaratıcılığa, hatta işten ayrılma oranlarına kadar geniş bir etki alanına sahip. Kültürel bağların zayıflaması, şirketin kolektif öğrenme ve dayanıklılık kapasitesini de azaltabiliyor. “Bu nedenle şirketler artık yalnızca ‘performans’ değil, ‘bağlılık ve etkileşim’ tasarlamak zorunda” diyen Akıncılar, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Kurumlar, hibrit modellerde sosyal dokuyu canlı tutmak için yaratıcı uygulamalara yöneliyor. Farklı birimlerden kişileri bir araya getiren mentörlük veya proje bazlı ekipler oluşturmak, gönüllülük projeleri ya da gelişim topluluklarıyla kurum içi sosyal ekosistemler kurmak bunlardan sadece birkaçı. Önümüzdeki yıllarda işyerindeki sosyal ilişkiler, fiziksel yakınlıktan çok değer ve amaç yakınlığı üzerine inşa edilecek. Çalışanlar, aynı ofiste olmasalar da aynı anlam etrafında buluşan, birbirinin başarısına katkı sunan ‘kolektif topluluklara’ dönüşecek. Kurum kültürünün geleceğini belirleyecek olan, birlikte üretme, birlikte öğrenme ve birlikte var olma kapasitemiz olacak. Sonuç olarak, geleceğin işyerleri duvarlarla değil, ortak değerlerle; mesafelerle değil, kurulan işbirliği köprüleriyle ayakta kalacak.

UZAKTAN ÇALIŞMA İZİNLERİ ARTIYOR

MARKETİNG Türkiye’de yer alan Kolay İK’nın verilerine göre 2019 yılında yani pandemiden önce çalışanların talep ettiği izinler arasında uzaktan izin talebinin oranı yalnızca yüzde 0.62 iken bu oran 2020’de yüzde 1.76, 2021’de yüzde 2.2, 2022’de yüzde 3.29, 2023’te yüzde 4.4 olarak gerçekleşti. Ofise dönüşlerin artmaya başladığı 2024 yılında ise bu oran yüzde 9.6’ya ulaştı. Bu yılın ilk yarısında da bu yükselme trendi değişmedi ve izinlerin yüzde 10.51’i uzaktan çalışmak için alındı. Bu oran yaklaşık her 10 izin talebinden birinin şirket dışında çalışmak için istendiğini gösteriyor.

EKİP RUHU DİJİTALDE DE SÜRDÜRÜLEBİLİR

Wellbees İnsan ve Kültür Müdürü Tansu Apaydın da aynı ekipte çalışıp birbirini hiç tanımayan ya da çok sınırlı tanıyan çalışan profilinin bugün geçmişe kıyasla daha yaygın olduğu görüşünde. Apaydın’a göre yüz yüze iletişimin spontane yarattığı güven, tanışıklık ve aidiyet duygusunu çevrim içi ortamlarda bire bir yakalamak her zaman kolay olmuyor. Bu da özellikle uzaktan çalışanlarda zaman zaman yalnızlık, kopukluk ya da ekipten ‘uzakta kalma’ hissine yol açabiliyor. Doğru tasarlanmış dijital araçlar ve iyi yapılandırılmış sosyal etkileşim programlarının bu eksikliği önemli ölçüde telafi edebildiğini aktaran Apaydın, “Örneğin biz Wellbees olarak 2021 yılında yani pandemi döneminde Wellbees Challenge adını verdiğimiz şirketler arası global adım meydan okuması başlattık. Bu etkinlik kapsamında çalışanlar hem diğer şirketlere hem de ekip arkadaşlarına meydan okurken dünyanın farklı noktalarındaki çalışma arkadaşlarıyla da bir araya geliyor. Verilerimize göre bu tür bir etkileşim deneyimi sırasında çalışanlar arasında yüzde 45’e varan oranda daha güçlü sosyal bağlar oluşuyor. Üstelik etkileşim bittiğinde dahi bu bağların yüzde 28’inin kalıcı olduğunu ölçümlüyoruz. Bu aslında şunu gösteriyor: Artık çalışanların aynı fiziksel ortamda bulunması sosyal bağın ön koşulu olmaktan çıktı; doğru bir teknolojik deneyimle ekip ruhu dijitalde de sürdürülebilir.”

Tansu Apaydın

‘SOSYALLİK ARTIK MEKANDAN BAĞIMSIZ’

Şirketlerin, hibrit ve uzaktan modellerde sosyal etkileşimi artırmak için çalışanların bir araya gelmesini tek bir kanala indirmek zorunda olmadığını söyleyen Apaydın, aksine yüz yüze buluşmalar, dijital topluluk deneyimleri, ortak hedefler içeren aktiviteler ve çalışanların birbirini daha yakından tanımasını sağlayan mikro etkileşimler bir arada kurgulandığında çok daha etkili sonuçlar doğurduğunu vurguladı. Apaydın, sözlerini şöyle noktaladı: “Önümüzdeki yıllarda işyerlerindeki sosyal ilişkiler, fiziksel yakınlıktan ziyade bağlantı kalitesini merkeze alan bir yapıya evrilecek gibi görünüyor. Bu da bize yeni bir gerçeklik sunuyor: Sosyallik artık mekândan bağımsız; sürdürülebilir olması ise şirketlerin bu alanı ne kadar stratejik yönettiğiyle doğrudan ilişkili.”