Modern ofisin hayalet çalışanları

Elinizde dizüstü bilgisayarınız, o gün planladığınız birçok toplantıdan ilkine gidiyorsunuz. Masanıza geri döndüğünüzde üst üste yığılmış dosyalar ve kalemlerle klavyenin tıkırtısı arasında ekranın üzerine eğilip başlıyorsunuz yazmaya. Öyle bir başlıyorsunuz ki; kaşlarınızı çatmanız, yerini yüksek bir iç çekişe bırakıyor. Dışarıdan bakıldığında o denli meşgul görünüyorsunuz ki yöneticiniz ya da ekip arkadaşınız sizden yardım istemeye bile çekinebilir. Bu tür davranışlar, son teslim tarihine yetişmek için baskı altında olan genç bir çalışanın davranışlarına benzeyebilir ancak bunlar aynı zamanda çalışma hayatındaki ‘yeni başa çıkma taktikleri’. Hatta uluslararası yayınlarda adı geçer oldu: Görev maskeleme. Yani hiç çalışmadan, çok çalışıyormuş gibi davranmak. Fakat bu, tembellik değil de korkuyla ilintili...

‘KAYTARMAK DEĞİL BASKIYA KARŞI TEPKİ’

Dünya genelinde yayımlanan pek çok makalede, bu kavramın temelinde ‘kaytarmaktan’ ziyade, ‘işini kaybetme korkusu’ yatıyor. İngiliz gazete Financial Times’ta yayımlanan bir makaleye göre, kavram yeni olsa da konsept yeni değil. Eski yıllarda nasıl ki günde on kez su sebili ziyaret eden çalışanlar vardı; şimdi de bu tür davranışların dijital çağa uyarlanmış haliyle karşı karşıyayız. İletişim şirketi Edelman’s Gen Z Lab’ın Operasyon Direktörü Amanda Edelman’ın görüşlerine yer verilen FT haberinde, görev maskelemenin, ‘işten kaytarmanın yeni bir yolu olmaktan ziyade, modern işyerinin baskılarına karşı, korkuya dayalı bir tepki’ olduğu belirtiliyor. Mercer danışmanlık grubunun ortağı David Wreford da “Gençlerin tembel olduğunu söylemek klişe olur” diyor ve ekliyor: “Bugünkü gençler ile iş vaadi arasındaki sözleşmenin ne ölçüde bozulduğunu düşünmemiz gerekiyor.”

TEMELİNDE ‘İŞSİZLİK KORKUSU’ VAR

Görev maskelemenin, ‘esnek çalışmanın yaygınlaşmasına rağmen ofise çağıran patronlara karşı bir duruş olduğunun’ vurgulanması da konuyla ilgili dikkat çeken bir diğer nokta. New York merkezli bir iş dünyası dergisi olan Fortune’da yayımlanan bir makalede, konuyla ilgili şu ifadelere yer verildi: “Ofislerdeki masa yetersizliğine ve çalışanlardan gelen ‘karşı dilekçelere’ rağmen patronlar genel olarak ofiste daha fazla bulunmanın verimliliği artıracağı görüşünü savunuyor. Hayal kırıklığına uğramış genç işçiler ise zorlu işe alım piyasasında işlerini kaybetme riskini göze alıp ‘gürültülü bir şekilde istifa etmeyi’ artık göze alamıyorlar. Bunun yerine görev maskelemeye yöneliyorlar.” Görev maskelemeye giden çalışanların neredeyse hiç çalışmazken çok çalışıyormuş gibi görünmek için fazladan çaba harcadıklarına vurgu yapılan makalede, bu taktiğin bir amacının da ‘çalışanın verimliliğini ofisteki varlığıyla bir tutan patrona karşı bir ispat’, yani ‘meşgul görünmenin daha üretken olmak anlamına gelmediğini kanıtlamak’ olduğuna dikkat çekildi.

‘VERİMLİLİK TAKLİDİ’

İnsan kaynakları yönetimi platformu Workhuman’ın yaptığı bir araştırma, görev maskelemenin bir çeşit ‘verimlilik taklidi’ olduğunu raporladı. Araştırmaya göre, çalışanların yüzde 36’sının geçen yaz ‘verimliliklerini taklit ettiklerini’ itiraf etmesi dikkat çekti. Burada iş yine dönüp dolaşıp ‘daha iyi bir iş-yaşam dengesi arayışına’ geliyor. Araştırmada, söz konusu taklidin nedeninin bu arayış olduğu vurgulandı ve “Dahası, çalışanların neredeyse yüzde 70’i, bunun verimliliklerinde hiçbir etkisi olmadığını belirtti” denildi.

‘KARİYER SAATLE DEĞİL İTİBARLA İLGİLİ’ VURGUSU

Görev maskelemenin bir diğer olumsuzluğu da bu taktiği uygulayan çalışanın kendisine yönelik… Konunun detaylıca işlendiği uluslararası bir dergide görüşlerine yer verilen yaşam koçu, iş danışmanı Lee Broders, görev maskesi takan işçilerin aslında kendilerini ‘zarara uğrattıklarını’ vuruluyor. Bu kapsamda, çalışanlara “Enerjinizi meşgul görünmeye harcamak yerine, iş yükünüzü veya koşullarınızı iyileştirmek için yöneticilerinizle görüşmeye ayırmak daha faydalı olacaktır” tavsiyesinde bulunan Broders, şöyle devam etti: “Kariyeriniz masa başında geçirilen saatlerle değil, sonuçlarla, ilişkilerle ve itibarla kurulur. Ofiste olmanın değerini görmüyorsanız, işvereninizle açık bir şekilde konuşun. Eğer hâlâ ‘gerçek katkıdan ziyade gösterişe dayalı çalışmaya’ değer veriliyorsa, bunun sizin gelişiminiz için doğru ortam olup olmadığını yeniden değerlendirin.”