İşte işverenlerin refah planı

Bir taraftan enflasyondaki düşüş sürse de devam eden pahalılık; diğer yandan planlanan yeni yıl zamlarının hissedilen enflasyonun altında kalacak olması... Bu yıl da işverenler yetenek, çalışanlar enflasyona ezilmeyen ücret arayışında olacak. Uygulanan ekonomi politikası aracılığıyla dezenflasyon sürecine girilse de hayat pahalılığının sürüyor olması, ‘2026’da çalışan refahı nasıl sağlanmalı’ sorusunu akıllara getirdi. Küresel tarafta yayımlanan birkaç makalede, bu yıl ‘özelleştirilebilir yan hakların’ öne çıkacağı belirtiliyor. Yani dünya genelinde işverenlerin eğilimlerden biri, çalışanlarının ihtiyaçlarına uygun yan hakları seçmelerine olanak sağlamaları olacak. Belirtildiğine göre, bu seçeneklerin içerisinde ‘önemli sağlık sorunları için zamanında müdahale paketleri’ de var; ‘ruh sağlığı destekleri’ ya da ‘sağlıklı yaşam programları’ da... Türkiye’de ise bu yılın çalışan refahının daha çok ‘çalışana özel zam oranları’ ve ‘performansa dayalı ikramiye’ ile sağlanacağı belirtiliyor.

İşte, bu yıl çalışan refahının dünyada ve Türkiye’de nasıl sağlanacağına yönelik detaylar...

YAN HAKLAR SADELEŞİYOR

Türkiye’den başlamak gerekirse... Konuyla ilgili detayları dünya çapında kariyerleri ve iş stratejilerini iyileştirmeyi amaçlayan liderlik danışmanlık firması Egon Zehnder’in Kıdemli Ortağı Murat Yeşildere ile konuştuk. Yeşildere’nin aktardığına göre, bu yıl yurtiçinde yan haklar çeşitlenmeyecek; temel giderlerin karşılanmasında çalışana destek sağlamak amacıyla sadeleşecek. Örneğin, yılbaşı çikolatası, kozmetik hediyeler ya da spor kulübü üyeliği yerine kaynakların daha çok kira, eğitim, gıda gibi temel ihtiyaçlara destek sunacak şekilde planlanması düşünülüyor.

HER ÇALIŞANA FARKLI ZAM

“Ücret artışlarının geçmiş ve gelecek enflasyon arasında sıkıştığı bir dönemden geçiyoruz” diyen Yeşildere, birçok şirketin gelecek enflasyona odaklandığını; bu nedenle bazı şirketlerde yeni yıl zamlarının yüzde 20’nin de altında gerçekleşeceğine işaret etti. Bunun da o işyeri içerisinde yetkinliği yüksek olan çalışanlara zorluk yaratacağına vurgu yapan Yeşildere, “Çünkü onlar büyük bir yük taşıdıklarını düşündükleri için, bu yük karşılığında ekonomik şartlar altında ezilmemek istiyorlar. Dolayısıyla ben önümüzdeki 3-4 ay işyeri barışı açısından biraz daha sıkıntılı olabilir diye düşünüyorum” dedi. Şirketlerin bunu önlemek için ücret artışlarını kişiden kişiye göre değiştireceğini söyleyen Yeşildere, “İnsanların beklentileri, talepleri giderek yükseliyor. 2026 ücret artışları ortalamada yüzde 30 olabilir belki ama bu oran bazı kişiler için yüzde 10, bazıları için ise yüzde 60 şeklinde gerçekleşebilir” diye konuştu.

ÇİKOLATA YERİNE ERZAK SEPETİ

Yeşildere, 2026’da yan hakların çalışan mutsuzluğunu önleyecek şekilde çeşitlendirilmesinden ziyade, sadeleşeceğini düşünüyor. “Elde edilen kaynağın büyük kısmının maaşlara ya da ikramiyelere ekleneceği bir yıl olacak düşüncesindeyim” diyen Yeşildere, “Çünkü hemen hemen her seviyede çalışanlarda temel ihtiyaçlar noktasındaki zorluklar artmaya başladı. Bu yüzden de kozmetik hediyeler, spor salonu üyeliği gibi farklı harcama imkanları oluşturmak yerine; buralara ayrılan kaynakların kiraya vb ihtiyaçlara destek olmak için ücrete yansıtıldığı bir dönem... Pek çok şirket de yılbaşı çikolatası yerine erzak sepeti ya da satın alma çeklerine dönmeye başladı. Dolayısıyla ekonomik mücadelede çalışanlara destek olmak için menfaatlerin daha temele döndüğü, çeşitlenmeden çok toplandığı bir dönem yaşayacağımızı düşünüyorum. Zam oranındaki artış azaldıkça bu taraf güçlenecek” değerlendirmesinde bulundu.

Sahadaki gözlemlerini aktaran Yeşildere, hemen her yıl uygulanabilen performansa dayalı teşviklerin, bu yıl daha da öne çıkacağı kanaatinde. “Maliyet hassasiyeti nedeniyle sabit ikramiyeler yerine, belli kriterlerin üzerine çıkıldığında daha yüksek teşviklerin sunulduğu bir dönemi daha fazla göreceğiz” diyen Yeşildere, “Performansa dayalı olarak ödüllendirmenin arttığı düşüncesindeyim. Bunun bu yıl da devam edeceğini düşünüyorum” ifadelerine yer verdi.

SAĞLIK SİGORTASI ARTIK ZARURİ

Yeşildere ayrıca, özel sağlık sigortasının ve kapsamının da ‘menfaatten çıkıp zaruri hale geldiğine’ vurgu yaptı. “Bu konuda çok büyük bir şey beklemiyorum ama çikolataydı, meditasyondu, kozmetik hediyeydi... Bu menfaatlerin daha yalınlaşıp, çalışanların temel giderlerinde önemli bir kalem oluşturan sağlık konusuna ağırlık verileceği düşüncesindeyim” diyen Yeşildere, “Yan haklarla fırsat yaratmaya çalışan şirketler de olacaktır ama genele baktığımızda, daha büyük sayıda çalışana istihdam sağlayan şirketlerde yan haklarda çok renklilik olması beklentisi içinde değilim. Maddi, parasal teşviklere, ödüllere dayalı bir motivasyon var çalışanlarda. İşverenlerin de önümüzdeki dönemde bu yönde esnemesi işyeri barışı açısından pozitif olacaktır” diye konuştu.

ANNELİK VE BABALIK İZNİ ARTIYOR

Türkiye’de düşen doğurganlık hızını tersine çevirmek amacıyla atılacak adımlar, bu yıl doğum ve babalık izninin artmasını sağlayacak. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın doğum ve babalık izinlerinin süresini uzatan yeni düzenleme taslağı tamamlandı. Hâlihazırda kamu sektöründe çalışan babalar 10 gün babalık izni kullanabilirken, özel sektör çalışanları için bu süre 5 gün ile sınırlıydı. Yeni taslak ile özel sektörde çalışan babaların izin süresi de kamu çalışanlarıyla eşitlenerek 10 güne çıkarılacak. Mevcut uygulamada 16 hafta olarak belirlenen ücretli doğum izni süresi, 2026 yılında hayata geçmesi beklenen yeni düzenleme ile 24 haftaya çıkarılacak.

Dünyada öne çıkan konular şöyle:

KİŞİYE ÖZEL YAN HAK VE ‘FİNANSAL REFAH’

PEKİ, çalışan refahı konusunda bu yıl dünya genelinde öne çıkan uygulamalar neler? Çeşitli makalelerden ve güncel araştırmalardan derlediğimiz bilgiler şu şekilde:

Amerikan iş dünyası dergisi Forbes’da 2025 Kasım’da yayımlanan bir makaleye göre, yüzde 90’ı aşkın çalışan, refahlarına maaşları kadar değer veriyor. Çalışanların neredeyse yarısı ise daha fazla refah avantajı için yüzde 10’luk maaş artışından vazgeçmeye razı. Bu nedenle, işyeri refahının işverenlerin 2026’da yapabileceği en akıllı yatırım olacağı vurgulanan makalede, bu yılın öne çıkan refah unsurları ise şöyle sıralandı: Ruh sağlığı ve finansal refah. Makalede, “Çalışanlarını daha etkili bir şekilde desteklemeyi önceliklendiren kuruluşlar, daha güçlü bağlılık ve gelişmiş performans elde edecekler” vurgusu da dikkat çeken bir diğer uyarı oldu.

Business Group on Health’in araştırmasına göre de işverenlerin yüzde 47’si, ruh sağlığının işletmeleri için en önemli refah boyutu olduğunu belirtiyor.

İş liderleri için analizler ve kritik haberler sunan Corridor Business Journal’de yer alan bir makalede, işyerlerinde artık temel bir sağlık sigortasının ve emeklilik hesabının yeterli olduğu günlerin geride kaldığı; günümüzün işgücünün, çeşitli ihtiyaçlarına ve yaşam tarzlarına uygun yan haklar beklediği vurgulandı. İşverenlerin de rekabetçi kalmak için teknoloji, kişiselleştirme ve refah odaklı yenilikçi stratejilerle geleneksel tekliflerin ötesine geçerek bu talebe yanıt verdiğine dikkat çekildi. Bunlardan biri, işverenlerin artık farklı çalışanların farklı ihtiyaçlarına uygun yan hak seçenekleri sunması. Başka bir ifadeyle ‘özelleştirilebilir yan hak tekliflerini’ benimsemesi.

Makalede aynı zamanda, kronik hastalıkların önemine de dikkat çekildi ve işverenlere şu öneride bulunuldu: “Diyabet, kalp hastalığı ve obezite gibi maliyetli durumları hedefleyen sağlık programları yakından değerlendirilmesi akıllıca olacaktır.”