Çalışana zam için kritik yıl

YENİ yıla sayılı günler kala çalışanların gözü ücret zamlarına çevrildi. Yüksek enflasyon nedeniyle 2022’de yeniden başlayan ve 2023’te de devam eden ara zam dönemi geçen yıl sona ermiş; milyonlarca çalışan için umutlar sadece ocak ayına kalmıştı. Bu yıl ise dezenflasyon sürecine girilse de hayat pahalılığı devam ediyor. Bu nedenle çalışanların beklentisi ‘tek seferde, hissettikleri enflasyon kadar zam alabilmek.’ Ancak konuştuğumuz uzmanlar, ‘bu yıl ücretlerde yüksek beklenti değil, gerçekçi yaklaşımların yılı’ olduğunu vurguluyor. Gerçekçi yaklaşımdan kasıtları ise şirketlerin karşı karşıya kaldığı zorluklar. Bu yıl hem artmaya devam eden maliyetler hem iç ve dış pazarda yaşanan daralma ve kârlılık baskısı hem de küresel ticaretteki belirsizliklerle mücadele eden şirketlerin, 2026 zammında ‘temkinli’ olacağı belirtiliyor. Genel beklenti ise ara zam devrinin artık kapandığı ve 2026 Ocak zamlarının 2025 Ocak ayındaki artışa kıyasla 5-10 puan düşük kalacağı yönünde.

‘YÜZDE 40’TAN30-35’E DÜŞECEK’

Küresel insan kaynakları ve yönetim danışmanlığı firması Mercer’in Doğu Akdeniz CEO’su Dinçer Güleyin’in Hürriyet İK’ya verdiği bilgilere göre, geçen yıl yüzde 40 olan ücret artışları, 2026’da yüzde 30-35 aralığına gerileyecek. Mercer Türkiye’nin Temmuz 2025 Ücret Artış ve Yan Haklar Trendleri anket sonuçlarına atıf yapan Güleyin, “2026 ücret artışlarına ilişkin önceki yıllarla karşılaştırıldığında öne çıkan en belirgin değişim ‘artış sıklığı’ olarak karşımıza çıkıyor. 2025’te medyanda yüzde 40 olarak raporladığımız ücret artış oranlarının, 2026 yılı planlamalarında yüzde 30-35 aralığına gerilediğini gözlemliyoruz. Bu aşamada küresel sermayeli şirketlerin, yerel şirketlere kıyasla birkaç puan daha yüksek bütçeler ayırdığını görüyoruz” dedi.

Dinçer Güleyin

EN YÜKSEK ZAM İKİ SEKTÖRDE

Güleyin’in verdiği bilgilere göre, en yüksek ücret zammı ihtimali, tüketici ürünleri ve ilaç sektörlerine ait. “Sektörel olarak değerlendirildiğinde en yüksek artış oranının yüzde 35 ile tüketici ürünleri ve ilaç sektörlerinde planlanıyor. Diğer sektörlerde ise ücret artışları genellikle yüzde 30-32 bandında seyrediyor” diyen Güleyin, ancak bir noktaya şerh düşüyor: “Bu planlamaların ve belirtilen rakamların 2025 yılı ortasında yapılan projeksiyonlara dayandığını göz önünde bulunduralım...” Yani 2026’daki gerçekleşmeler, bu seviyelerin bir miktar altında kalabilir. Ancak bu gerilemenin boyutunun; önceki yıllarla karşılaştırmalar, yıl sonu enflasyon gerçekleşmeleri ve sektör dinamikleri gibi birçok parametreye bağlı olarak değişiklik göstereceğine de dikkat çeken Güleyin, özetle şu değerlendirmeyi yaptı: “Son 2-3 yıllık döneme kıyasla 2026’nın daha yönetilebilir ve öngörülebilir bir ücret artışı yılı olacağını söyleyebiliriz. Ayrıca, 2026 bütçe planlamalarında şirketlerin enflasyon verilerini, ücret araştırmalarını ve asgari ücret artış oranlarını en önemli göstergeler olarak baz aldığını görüyoruz. Bu nedenle Ocak 2026’da belirlenecek asgari ücret artış oranı, şirketlerin bütçe kararlarında kritik bir belirleyici olmaya devam edecek.”

ARA ZAM DEVRİ BİTTİ

Güleyin’in açıklamalarında öne çıkan detaylardan bir diğeri de şirketlerin gelecek sene de tek zam yapacağına ilişkin gözlemler. 2023’te organizasyonların yüzde 97’sinin, 2024’te ise yüzde 83’ünün iki veya daha fazla ücret artışı yaptığını; bu oranın bu yıl yüzde 40’a gerilediğini belirten Güleyin, “2026 yılına baktığımızda ise şirketlerin neredeyse yüzde 80’inin yılda tek bir artış planladığını raporladık” diye konuştu. “2023-2025 arasında şirketlerin ortalama yüzde 80’i ocak ayında artış yaptığını belirtmişti; 2026’da da benzer şekilde, organizasyonların büyük çoğunluğunun artışı ocak ayında gerçekleştireceğini öngörüyoruz” diyen Güleyin, “Bu nedenle ocak ayının Türkiye’de ücret artışlarının ‘efektif ayı’ olma konumunu koruduğunu söyleyebiliriz. Diğer yandan, önceki yıllarda ikinci artışların yoğunlaştığı temmuz ayının, 2026’da daha sakin bir dönem olarak geçmesi bekleniyor” değerlendirmesinde bulundu.

2026 ASGARİ ÜCRETİ NE OLUR?

TÜRKİYE’de enflasyonun hızlanması nedeniyle 2022 ve 2023’te asgari ücretlilere temmuz ayından geçerli olacak şekilde ara zamlar yapılmış; 2022 Ocak’ta 4 bin 253 TL olan asgari ücret temmuzdaki yüzde 29.3’lük ara zamla birlikte 5 bin 500 TL’ye çıkartılmıştı. 2023 Ocak’ta asgari ücret yüzde 54.5 artışla 8 bin 506 TL olarak belirlenmiş, 2023 Temmuz’da ise yüzde 34’lük artışla 11 bin 402 TL olmuştu. 2024 yılından itibaren ise asgari ücret zammı senede bir kere yapılmaya başlandı. 2024 Ocak ayında ise asgari ücret yüzde 49 artışla 17 bin 2 TL’ye; 2025 Ocak’ta ise yüzde 30 artışla 22 bin 104 TL’ye çıkarıldı. 2026 için belirlenecek asgari ücrete ilişkin ise çeşitli tahminler öne çıkıyor. Buna göre, yüzde 20 zam yapılması durumunda, brüt asgari ücret 31 bin 206,60 TL’ye çıkacak; işçinin eline geçecek net asgari ücret ise bu durumda 26 bin 525 TL olacak. Yüzde 25 zam yapılması durumunda ise brüt asgari ücret 32 bin 506 TL’ye; net asgari ücret ise 27 bin 630 TL’ye yükselecek. Asgari ücrete yüzde 30 zam yapılması durumunda ise brütte 33 bin 807 TL’ye, nette ise 28 bin 736 TL’ye çıkacak.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, son yaptığı açıklamalardan birinde, aralık başlarında Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nu toplayarak işçi ve işveren temsilcileriyle yeniden bir araya geleceklerini belirtti ve şöyle dedi: “Komisyondan hem çalışanlarımızın refahını koruyan hem de işverenlerimizin üretim ve istihdam gücünü gözeten optimal bir seviyenin ortaya çıkacağına inanıyorum.”

Dr. Eylem Derya Özgür

‘YÜKSEK BEKLENTİ YERİNİ GERÇEKÇİLİĞE BIRAKTI’

TÜRKİYE İnsan Yönetimi Derneği (PERYÖN) Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Eylem Derya Özgür, son yıllarda yaşanan yüksek oranlı zamların ve ara zam güncellemelerinin yerini artık daha kontrollü adımların aldığına dikkat çekti.

Konuyla ilgili sorularımızı yanıtlayan Özgür, “2026 yılı zam dönemi yaklaşırken hem çalışanlarda hem işverenlerde ortak bir yaklaşımın öne çıktığını söyleyebiliriz: Temkin. Bu yıl şirketler daha kontrollü, daha sürdürülebilir adımlar atmaya odaklanıyor” dedi. İşveren tarafında ana hedefin, ücret politikalarını daha öngörülebilir bir zemine oturtmak olduğunu söyleyen Özgür, “Şirketler, artış oranlarını belirlerken yalnızca mali planlamalarını değil; yetenek elde tutma risklerini, işgücü verimliliğini ve çalışan motivasyonunu da aynı anda değerlendirmek zorunda. Bu nedenle 2026’da ücret artışlarının daha rasyonel, segment bazlı ve dengeli olmasını bekliyoruz” dedi ve şu vurguyu yaptı: “2026, hem çalışan hem işveren için yüksek beklentilerin değil, gerçekçi yaklaşımların yılı olacak.”

İŞİNİ KORUMA GÜDÜSÜ

Dr. Özgür’ün dikkat çektiği noktalardan biri de bu durumu çalışanların da farketmesine yönelik oldu. “Çalışanlar da içinde bulunduğumuz ekonomik konjonktürün bu ihtiyacı doğurduğunun farkında” diyen Özgür, bu farkındalığın çalışanları iş değiştirmemeye ve mevcut işlerinde kalmaya ittiğine işaret etti. Özgür, şu ifadelere yer verdi: “2026’ya yaklaşırken çalışan davranışlarında belirginleşen bir olgu bu: İş değiştirme daha çok risk, mevcut kurumda kalmak ise daha güvenli bir seçenek olarak görülüyor. Bu yıl yetenek piyasasında ‘daha iyi maaş için hızlı transfer’ yaklaşımının yerini, istikrar arayışı ve ‘mevcut işini koruma’ içgüdüsü aldı. Çalışanlar artık yalnızca ücret artışına değil; kurumun sürdürülebilirliğine, iş güvencesine, ekip kültürüne ve yöneticisiyle kurduğu ilişkiye çok daha fazla önem veriyor.”