Yasemin SALİH

Nereden çıktı bu serbest kıyafet

Aslında bir moda markasının fikriydi şirketlerde ‘serbest cuma’ uygulaması. Dockers markasının 1986’da San Francisco’da 25 bin İK müdürüne gönderdiği teklif ile başladı. Bugün özellikle genç kuşağın iş-sosyal hayat dengesine gösterdiği hassasiyet nedeniyle takım elbiseden uzaklaşılıyor. Şirketlerin halen kıyafet yönetmeliği hakkı bulunsa da ‘dress code’ kavramı giderek terk ediliyor...

Gençlik için ‘hareket’ zamanı

Birçok kültürde; bütün canlı türlerinde yeni olan, genç olan bereketi, geleceği temsil eder. Biz de yıllardır genç nüfusumuzun en büyük bereketimiz, gücümüz olduğunu söylemedik mi... Şimdi o bereketli gençlik için harekete geçme zamanı. Çünkü global anlamda ciddi bir tehlike var. 18-29 yaş arasındaki gençler giderek daha fazla hayatın dışına itiliyor. İş yoksa sosyal yaşam da yok. Tehlike, alarm seviyesinde. Çünkü araştırmalar global literatürde ‘NEET’ olarak tanımlanan, Türkiye’de ise ‘ev genci’ diye tabir edilen grupta ciddi bir ‘vazgeçiş’ yaşandığını gösteriyor. Eğitimden, iş aramaktan, hayata katılmaktan vazgeçiyorlar. Alarma kulak vermek, çözüme başkoymak en büyük ev ödevi. Hürriyet İK olarak bu konuyla ilgili farkındalık yaratmayı, her türlü katkıyı görünür kılmayı kısacası sayıları milyonlarla ifade edilen bu gençleri kazanmayı ödev belledik. Bir seferberlik ruhuyla kalıcı, sürdürülebilir adımlar için herkes kolları sıvamalı.

İşte 2026’nın ücret kılavuzu

2026’da şirketlerin ücret politikalarına yakın mercek tuttuk. PERYÖN yeni yıl öncesinde tüm çalışanların ve işverenlerin gündeminde olan ücret trendlerini irdeledi. PERYÖN Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Eylem Derya Özgür, “Ücret hâlâ, yeteneği çekmenin ve elde tutmanın hijyen faktörlerinden biri” derken öne çıkan en belirgin trend ‘ücret artışının bir kez’ yapılacak olması. Şirketlerin yüzde 80’e yakını bu yıl tek artış yapmaktan yana. Boyden Türkiye Yönetici Ortağı Murat Ergene ise, bu yıl ücret artışı oranının ortalama yüzde 20-25 seviyelerinde planlandığını belirtti. Ergene, “Elbette iyi adamları kaçırmamak için her zaman ortalama 5 puan fazla verilir” dedi.

Hepsi en az 20 yıl deneyimli, hepsi birkaç kriz yönetti: Liderler pazara çıktı

Zirveden sonraki hedef ne olmalı? Hayatları boyunca bir hedefi tutturmak için savaşmış ya da bu savaşa liderlik etmiş kişiler tutturacak hedef kalmayınca ne yapabilir? İşte bir grup üst düzey yönetici bu soruya, ‘Değişim yaratabilir’ diye yanıt veriyor ve Platin Yaka platformunu kuruyor. ‘Tükenmişlik’ ya da ‘anlam arama’ adına ne derseniz deyin C level yöneticiler artık çalışma hayatında yeni modellerin peşine düşmüş durumda. Deyim yerindeyse ‘ikinci kariyer’ planı olarak ‘Platin Yaka’ hareketine gittikçe daha fazlası katılıyor. Platforma en az 20 yıl üst düzey yöneticilik yapmış, en az üç sektör deneyimi olan isimler girebiliyor. Bu kişiler şirketlere proje bazlı liderlik yapabiliyorlar. Yeni sistemin detaylarını anlatıyoruz.

Mevzuatın dijital devrimi ne zaman?

Haftada beş günlük çalışma modelini içeren iş hukukunun, 1593 yılında İspanya’nın uyguladığı bir kurala dayandığını biliyor muydunuz? Örneğin 14. yüzyılda Aztek İmparatorluğu’nda bir işçi günde dokuz saat, haftada dört gün çalışıyormuş. 17. yüzyılda Avrupa’daki işçi ise günde 10 saat, haftada 6 gün ücretli olarak mesai harcıyormuş. Bugünkü başdöndürücü hızda değişen iş hayatının kuralları 1926’da Henry Ford’un beş günlük çalışmanın verimliliğe katkısını keşfetmesinden sonra getirdiği iki günlük tatil kararının yaygınlaşmasıyla oturdu. Aradan geçti 100 yıl. Pandemiyle birlikte gaza basan değişim iş kanunu ya da mevzuatlara ne kadar yansıyor? Dijital devrim, yeni jenerasyonun adaptasyonu vs diyoruz ama hukuk bu dönüşümü yakalayabiliyor mu?

Yeni mezun sezonu

Mezuniyet furyasının tam ortasındayız. Kepler atılacak, hiç de kolay olmayan uzun öğrencilik döneminden sağ çıkmanın hak edilmiş başarısı kutlanacak. Yaklaşık 1 milyon yeni mezun iş hayatında kendine yeni kapılar açmaya çalışacak. Bu yüzden iş dünyasında ‘yeni mezun’ sezonu yaşanıyor. Yeni mezun programları artık daha şeffaf. Şirketler mezunları, mezunlar da şirketleri seçecekler. Okyanustaki dev balık sürüsünün içinde nasıl fark edilecekler? Tek bir doğru var mı? Yanlışlar doğruları götürüyor mu? CV’den mülakata, deneme süresine kadar yeni mezunlara iş ararken yol gösterecek ipuçları bu yazıda...

Milyonların istihdam edildiği perakendeye yeni nesil İK yaklaşımı lazım: Taşıma kariyerle perakende çarkı döner mi?

Sadece e-ticaret değil mağazaların giderek dijitalleşmesi de perakende sektöründe çalışan olmayı zorlaştırıyor. Mesele bu sektörü geçici bir can kurtaran mı yoksa gerçek bir kariyer alanı olarak mı gördüğünüzde... Eğer kariyeriniz daha şekillenmemişse size bu kararı verdirtecek olan çalıştığınız şirket aslında. Çünkü iyi satışın arkasında iyi bir müşteri deneyimi yatıyor artık. Ve cirosunu artıran şirketler biliyorlar ki; müşteriye yansıyan da iyi bir çalışan deneyiminden ibaret. Bu nedenle perakendede çalışanlara ister yarı isterse tam zamanlı olsun iyi deneyim yaşatmak birçok sektörden daha elzem. Bu süreç daha işe alım aşamasında başlıyor...

Ne maaş ne yan haklar bu kaygıyı giderebiliyor: Yetenek güvenmek istiyor

İşte o gençlik iş hayatında. Pandemide üniversitede olanlar. Yarın her şeyin değişebileceğini, kaderci olmayacak kadar bilimsel bir global laboratuvarda deneyimlediler. Onların ayakları yere sağlam basıyor ama zemin sağlam mı emin değiller. Kaygılılar, anksiyete seviyesinde korkuları var. Güvenmek istiyorlar. Ailelerine, arkadaşlarına, okullarına, ülkelerine ve şimdi de çalıştıkları şirketlere, liderlere... Araştırmalar da gösteriyor ki bu yeteneklerin ‘geleceğe güven’le ilgili soru işaretlerini azaltacak insan kaynakları uygulamaları onları kazanmanın formülü niteliğinde...

Medeniyet dediğin...

Sabancı Holding İnsan Kaynakları ve Sürdürülebilirlik Grup Başkanı Yeşim Özlale Önen, Los Angeles’taki SHRM (Society for Human Resource Management) Konferansı’nda öne çıkan üç trendi saydı. İlk sırada ‘medeniyet’ olması şaşırtıcıydı. Dönüşen iş dünyası, küçülen küresel ekonomide sürdürülebilir yeteneğin şifresini ‘medeniyet’ ile kırmaya odaklanmış görünüyor. Vahşi rekabette ‘esnetilen’ eşitlik, kapsayıcılık gibi etik değerlerin yeteneklerde güven sorunu yarattığı anlaşıldı. Şimdi ‘medeni şirketler’in çağı mı başlıyor?

Sahne yetenek mühendislerinin

OECD’ye göre halen 2 milyar insanı temsil eden Z kuşağı, yakın zamanda işgücünün yaklaşık yüzde 30’unu oluşturacak. Bu gerçek şirket yönetimlerine ezber bozan kararlar aldırsa da iş dünyasının içinde bulunduğu yetenek sorununun tek muhatabı Z kuşağı değil. Dört kuşağın bir arada çalıştığı bir dönemden geçilirken tek bir formülle bu çıkmazı aşmanın bir yolu yok. Uzmanlar artık terzi işi insan kaynakları yönetiminden bahsediyor. Şirketlerin sürdürülebilirliği için yetenek mühendisliğinin şart olduğunu anlatıyorlar. Kilit kelimeler ise esneklik, sürekli yenilenme, güven, anlayış, kapsayıcılık, samimiyet.

Z kuşağını elde tutmak zor, yetenek gelişimi riski öne çıktı: Lider krizi yaklaşıyor

Ağır sanayiden hizmet sektörüne, eğlenceden sağlığa hangi alandaki şirketin tepe yöneticisine sorarsanız sorun; bir ‘genç çalışanı elinde tutamama’ şikâyetidir gidiyor. Global araştırmalar da gösteriyor ki Z kuşağı çalışanların yüzde 50’si işinden kısa sürede ayrılıyor. Yetenek yönetimi şirketi Korn Ferry’nin raporuna göre 35 yaş altı çalışanlar işten ayrılmaya daha duyarlı. Uzmanlara göre bu durum, sıradan bir ‘eleman’ sorunu değil. Lider yetiştirilemiyor. Yani 10 yıl sonra iş dünyasında genel müdür, CEO krizi kapıda...