‘Mutabakat’ta çember daralıyor
Güncelleme Tarihi:
Suriye’de 10 Mart Mutabakatı’nın uygulanması için son tarih olan 31 Aralık’a günler kala Dışişleri Bakanı Fidan, Milli Savunma Bakanı Güler ve MİT Başkanı Kalın, Şam’a gitti. Şara ve diğer yetkililerle görüşmelerde SDG’nin Suriye ordusuna katılmasını öngören mutabakat en önemli gündem maddesiydi. Dünya basını, Türk heyetinin Şam ziyaretine geniş yer verdiği haberlerinde, Türkiye'nin SDG'ye mutabakata uyması gerektiği hatırlatmasına dikkat çekti.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve MİT Başkanı İbrahim Kalın, Suriye’nin başkenti Şam’ı ziyaret etti. Fidan, Güler ve Kalın, Şam temaslarında Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ve Suriyeli yetkililerle görüştü. Görüşmelerde, Beşar Esad rejiminin devrildiği 8 Aralık 2024’ün birinci yıldönümü olması açısında da önem taşıyor. Edinilen bilgiye göre ziyaret kapsamında siyasi, ekonomik ve güvenlik boyutlarıyla Türkiye-Suriye ilişkilerinin son bir yıllık seyri kapsamlı biçimde değerlendirildi. Türkiye’nin ulusal güvenlik önceliklerini yakından ilgilendiren 10 Mart Mutabakatı’nın uygulanması sürecinin gidişatı da ele alındı.
İSRAİL’İN SALDIRILARI
Ziyarette ayrıca, İsrail’in saldırganlığı nedeniyle Suriye’nin güneyinde beliren güvenlik riskleri üzerinde de duruldu.
DEAŞ’A KARŞI ORTAKLIK
Suriye’nin DEAŞ’la Mücadele Uluslararası Koalisyonu’na (DMUK) katılımı bağlamında, Suriye sahasında oluşabilecek kırılganlıktan istifade etmeye çalışan terör örgütü DEAŞ’ın yeniden canlanmasının önüne geçilmesine yönelik işbirliği de görüşüldü.
YILMAZ DA HEYETTE YER ALDI
Suriye’nin yeniden inşası için ikili düzeyde yürütülen projelerin ele alındığı görüşmelerde, Suriye Hükümeti’nin kapasite inşası çabalarının desteklenmesine yönelik çalışmaların da değerlendirildiği öğrenildi.Türkiye’nin Şam Büyükelçisi olarak atanan Dışişleri Bakan Yardımcısı Nuh Yılmaz da ziyarette yer aldı.
10 MART DÜĞÜMÜ
Esad rejiminin devrilmesinin hemen ardından Ahmed Şara yönetimi ile SDG arasında Şam’ın egemenliğini esas alan bir mutabakat imzalanmıştı. 10 Mart 2025 tarihli anlaşma, SDG’nin Suriye ordusuna katılmasını, bölgedeki havalimanları ve petrol sahaları ile Irak ve Türkiye’ye açılan sınır kapıları dahil tüm idari yapıların merkezi hükümete devredilmesini öngörüyordu. Uygulanması için son tarih 31 Aralık 2025 olarak belirlenmişti. Taraflar, müzakerelerin yıl sonuna kadar tamamlanmasını hedeflese de gelinen noktada mutabakata ilişkin somut bir ilerleme sağlanamadığı belirtiliyor. Aradan geçen dokuz aylık sürede, 8 maddelik anlaşmanın hiçbir başlığında uygulamaya geçilmedi. Mutabakatın Ankara açısından en dikkat çekici maddelerinden biri, SDG’nin Suriye ordusuna entegrasyonu oldu. Bu başlıktaki tıkanma, son günlerde Ankara’nın tepkisine yol açarken, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ile Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da SDG konusunda peş peşe uyarılarda bulundu. Ankara’ya göre SDG’nin Suriye ordusuna “birlik” halinde değil, “ferdi” olarak entegre edilmesi gerekiyor. Aksi halde bunun bir entegrasyon olarak değerlendirilemeyeceği vurgulanıyor.
FİDAN: İLERLEME NİYETLERİ YOK
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, SDG’nin Şam yönetimiyle entegrasyon görüşmelerinde çok fazla ilerleme kaydetmeye niyeti olmadığını belirterek, “SDG’nin belli faaliyetlerini İsrail ile koordinasyon içerisinde götürüyor olması gerçeği aslında Şam ile yürütülen görüşmelerde de şu anda büyük bir engel teşkil etmekte” dedi. Fidan, Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile Şam’daki görüşmesinin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında şunları söyledi:
“Suriye’nin istikrarı Türkiye’nin istikrarı demek, bu Türkiye için fevkalâde önemli bir konu. Suriye’de SDG adını kullanan terör örgütü PKK/YPG ile ilgili konuyu da masaya yatırdık. Maalesef, değerli meslektaşımın da ifade ettiği gibi orada kendi izlenimleri, (SDG’nin) çok fazla ilerleme kaydetmeye niyeti olmadıklarını görüyoruz. Burada tabii bunun sebepleri üzerinde de konuştuk. Orada SDG’nin belli faaliyetlerini İsrail ile koordinasyon içerisinde götürüyor olması gerçeği aslında Şam ile yürütülen görüşmelerde de şu anda büyük bir engel teşkil etmekte.”
ŞEYBANİ: SDG’DEN İRADE GÖREMEDİK
Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ise “Maalesef SDG’den herhangi bir irade görmedik. Cezire bölgesine (Suriye’nin kuzeydoğusu) daha fazla önem vereceğiz. Suriye devleti orada olacaktır” ifadelerini kullandı.
BİR YIL SONRA YENİDEN KASYUN’DA
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, bir yıl önceki Suriye devriminin ardından dün yeniden Kasyun Dağı’ndaydı. Bakan Fidan, Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile Kasyun Dağı’ndan Şam’ı seyretti. Fotoğrafı Şam Büyükelçisi olarak atanan Dışişleri Bakan Yardımcısı Nuh Yılmaz “Hey gidi Beşşar.Bir yıl sonra yine Kasyun” notuyla paylaştı. Başkent Şam’ın merkezinde kentin büyük bölümüne hâkim konumdaki Kasyun Dağı, Suriye’de 2011 yılında özgürlük talepleriyle başlayan halk hareketlerini rejimin şiddet yoluyla bastırmak istemesiyle patlak veren iç savaşta büyük önem kazanmıştı. Devrik rejim, sivil unsurların çıkmasını yasakladığı dağa, Esad’in kardeşi Mahir Esad’a bağlı 4. Tümen askerleri başta olmak üzere yoğun bir şekilde asker konuşlandırmıştı.
DIŞ BASINDA ŞAM ZİYARETİ
Türk heyetinin Şam'a gerçekleştirdiği ziyaret dünya basınında yakından takip edildi. Ziyaretteki resmi temaslar, bölgesel güvenlik ve istikrar açısından önemli bir gelişme olarak yorumlandı.
AL MONITOR: SDG'YE ENTEGRASYON ÇAĞRISI
Al Monitor'un haberinde, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın Suriye ziyaretinde yaptığı açıklamalar öne çıkarıldı. Fidan'ın SDG'ye merkezi yönetime entegre olması gerektiğini hatırlattığı bildirildi. Haberde Fidan'ın, bu güçlerin Suriye'nin toprak bütünlüğü için engel teşkil etmemesi gerektiğini savunduğu vurgulandı. Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani'nin ise konuya ilişkin SDG'den gelen cevabın incelendiği bilgisini verdiği kaydedildi.
COURT HOUSE NEWS SERVICE: ZAMANLAMA VE İŞ BİRLİĞİ VURGUSU
Court House News Service, Türk heyetinin ziyaretinin zamanlamasına dikkat çekti. Ziyarette, mart ayında varılan anlaşmanın uygulanmasına dair taraflar arasında görüş alışverişinde bulunulduğu belirtildi. Fidan'ın, konuşmalarında zamanlama ve iş birliği vurgusu yaparak, Suriyeli yetkililerle yaptığı görüşmelerin üç ana başlıkta şekillendiğini aktardığı ifade edildi.
SDG'nin entegrasyonu, İsrail'in müdahaleleri ve IŞİD ile mücadele konularının görüşmelerde öne çıkan başlıklar olduğu belirtildi. Court House News, Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani'nin SDG'nin anlaşmayı geciktirdiği sözlerinin altını çizdi. Haberde Şeybani'nin, SDG'den ciddi bir istek görmediklerine ilişkin ifadelerine de yer verildi.
XINHUA: GÖRÜŞMELERİN ANA GÜNDEMİ EKONOMİ VE GÜVENLİK
Çin merkezli Xinhua haber ajansı, ziyaretin ekonomi ve güvenlik boyutlarının ön planda olduğu yorumunda bulundu. Haberde, mültecilerin geri dönüşü ve ekonomik iş birliği konularının görüşüldüğü aktarıldı. Şeybani'nin, iki ülkenin güvenlik çıkarlarının örtüştüğünü ve Cezire bölgesinin Suriye'nin ayrılmaz bir parçası olduğunu dile getirdiği açıklandı.
AB Dönem Başkanı olacak Rumlardan Türkiye mesajıTürk tarafının ise Suriye'deki mevcut yönetimin bölgesel istikrara katkı sağladığı değerlendirmesine yer verildi. Fidan'ın, Sezar yaptırımlarının kaldırılmasının önemine işaret ettiği aktarıldı. Enerjide iş birliği gibi konuların da görüşülen konular arasında yer aldığı kaydedildi.
SYRIAN OBSERVER: STRATEJİK İLİŞKİLER VE ORTAK VİZYON
Syrian Observer, iki ülke arasındaki görüşmeleri stratejik önemde olduğunu söyledi. Şeybani'nin, Türkiye ile ilişkilerin birçok sektörde geliştiğini kaydettiği bildirildi. Şeybani'nin açıklamasında, temasların kapsamlı bir içeriğe sahip olduğunu vurguladığı belirtildi. Görüşmelerde, terörle mücadele ve ekonomik iş birliği konularının ele alındığı bilgisi verildi. Fidan'ın ise görüşmeleri verimli olarak nitelendirdiğini vurgulayan Syrian Observer, Ankara'nın, Suriye'nin istikrarına büyük önem verdiğini kaydetti. Fidan'ın, İsrail'in politikalarının bölgesel dengeyi bozduğu açıklamasının altı çizildi.
KİKAR HASHABBAT: 'SDG ZAMAN KAZANIYOR'
İsrailli Kikar HaShabbat sitesi, Türk heyetinin ziyaretini ele aldığı haberde, temasların ana amacının 10 Mart anlaşmasının uygulanmasını görüşmek olduğunu belirtti. Fidan'ın, SDG Lideri Mazlum Abdi'yi kasıtlı olarak zaman kazanmakla suçladığı bilgisi verildi. Haberde Fidan'ın, Abdi'nin örgüt içi baskılar nedeniyle gerilimi tırmandırma yolunu seçtiği ifadesine yer verildi. Abdi'nin SDG'yi "ortak askeri yapı" altında toplama önerisinin ise Şam tarafından kesinlikle reddedildiği vurgulandı. İsrail merkezli haber sitesi, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu’nun Suriye sınırındaki birlikleri denetlediği bilgisini verdi.
