GeriGündem "Mozaiği kırılmasın diye böldük"
MENÜ
  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
    • Yazdır
    • A
      Yazı Tipi

"Mozaiği kırılmasın diye böldük"

Zeugma antik kentinden geçen yıl çıkarılan Okeanos mozaiğinin, "kapıdan geçmediği" için değil, büyüklüğü ve "gerektiği" nedeniyle 3'e bölünerek yerinden çıkarıldığı belirtildi.

Gaziantep Arkeoloji Müzesi Müdür Vekili ve Zeugma Kazıları Koordinatörü Kemal Sertok, "Kapıdan geçmiyor" diye bugüne kadar Zeugma'dan çıkarılan hiçbir mozaiğin kesilmediğini söyledi.

Mozaiklerin çoğunun bölünerek çıkarıldığını kaydeden Sertok, "Ayrıca bu yıl bulunan ve işin uzmanları olan resteratörler gözetiminde çıkarılan mozaikler arasında 5'e, 10'a bölünenler de var. Mozaikler, değil 3'e, gerekirse 13'e de bölünerek yerinden alınır" dedi.

Bulunan mozaiğin bir bütün halinde yerinden alınmasının tamamen teknik bir konu olduğunu ifade eden Sertok, "Teknoloji, kaynak ve kalifiye eleman birarada olmadıktan sonra, mozaik bir bütün halinde çıkarılamaz" diye konuştu.

Katledilmedi kurtarıldı

Zeugma antik kentinde bulunan mozaiklerin hiçbirinin katledilmediğini, aksine ulaşılanların kurtarıldığını vurgulayan Sertok, şöyle devam etti:

"Tahrip edildiği iddia edilen mozaikte, yalnız çizgiler görülüyor. Bu çizgiler de yeniden onarılarak, tamamen görünmez hale getirilir. Katledilen ya da kaybolan bir mozaik yoktur. Mozaiğin yerinden kaldırılmasının, tek ya da birkaç parça halinde blok ve rulo olmak üzere 2 tekniği var.

Okeanos mozaiği, buluntu yeri olarak rulo haline getirilemezdi. Kaldı ki, bu yıl içinde Packard Vakfı'nın desteğiyle yürütülen kazılarda da mozaikler parçalı söküldü. Monte edilirken kullanılan malzemeden dolayı, çizgiler görülüyor. O gün, mevcut malzeme ne ise onunla monte edilmiş. Ama o çizgiler, bugünkü malzemeler sayesinde görünmez hale gelir. Bu şansımız var.

Ayrıca Antakya Müzesi'nde bulunan mozaikler de dahil olmak üzere, Türkiye'de çıkarılan mozaiklerin yüzde 99.5'inde bu yöntem uygulanmıştır. Okeanos mozaiğinin rulo halinde çıkarılması teknik olarak mümkün değildi. Yapanlar yaparken söküleceğini düşünmemiş ki! O mozaik çıkarılırken teknoloji vardı da kullanılmadı mı?"

Sertok, Okeanos mozaiğinin tahrip edildiği yönündeki haber ve görüşlere katılmadığını, böylesi yaklaşımın, Zeugma'daki çalışmalara gösterilen iç ve dış ilgi ve desteği olumsuz etkileyeceğini de sözlerine ekledi.

Türkiye'nin yüz akı

Arkeolog Nezih Başgelen ise Gaziantep Müzesi'nde sergilenen mozaiklerin, "Türkiye'nin yüz akı" olduğunu ifade etti.

Yerli ve yabancı ziyaretçilerin hayranlığını kazanan mozaiklerin, yıllardır bu işe emek veren müze görevlilerinin özverili çabaları sayesinde bulunup sergilendiğini anlatan Başgelen, "Mozaikler parça parça çıkırılır ve birleştirilir. Bu dün de böyleydi, bugün de" diyerek, "Mozaik katledildi" görüşlerine katılmadığını bildirdi.

Arkeolog Mehmet Önal da mozaik çıkarılırken, mozaiğin bulunduğu yer ve o dönemdeki koşulların dikkate alınması gerektiğini belirtti.

En az zayiatla kaldırıldı

Mozaiğin bulunduğu dönemde müze müdürü olan Gaziantep Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Rifat Ergeç ise "408x224 santimetre ebadındaki Okeanos mozaiği, en az zaiyatla çıkarılan mozaiklerden biridir" dedi.

Mozaiğin bulunduğu yerin kısmen yamaç altı, kısmen yol üzerinde, bir bölümünün uçurum kenarında olduğunu ve önünden içmesuyu borusu geçtiğini anlatan Yrd. Doç. Dr. Ergeç, "Üzerinde çatlama ve tahribat vardı. Yatak harcı gereği kadar yumuşak olmadığı için, rulo olarak çıkarılamazdı ve 2 ayda kaldırılan Akratos mozaiği gibi büyük iş makineleri kullanılarak çıkarılması da mümkün değildi" diye konuştu.

Okeanos mozaiğinin, tahribat ve çalınma riski bulunduğu için bir an önce çıkarılması gerektiğini vurgulayan Yrd. Doç. Dr. Ergeç, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bir bütün halinde kaldırılması, esnemelere bağlı kırılmalara neden olabilirdi. Bundan dolayı, en uygun yerlerinden, figürlere zarar vermeden ve yalnız 0,5 santimetre kayıpla, yerinden 3 parça halinde çıkarıldı. Kesme yerleri belirlenirken dahi, müze kapısından geçip geçmeyeceği gözetilmedi.

Ayrıca bu mozaik, 1999 yılı Haziran ayında çıkarıldı ve kamuoyunda Zeugma konusunda destek bulunması için, hemen müzede sergiye açıldı. Bu mozaik, 1,5 yıldır sergileniyor. Daha önceki benzer mozaik kaldırmaları ve buna ilişkin tüm bilgiler, bilim adamları ve müzecilerin bilgisine sunuldu ve bugüne kadar herhangi bir olumsuz tepki gelmedi.

Aradan 1,5 yıl geçtikten sonra böyle bir görüşün ortaya çıkması, müzeye ve şahsıma yöneliktir. Çünkü Türkiye'nin neresinde bulunursa bulunsun, mozaikler yine aynı yöntemle kaldırılıyor. Mozaiklerin böyle kaldırılacağı, bu işin okullarında, bilim adamlarınca bizlere bu şekilde öğretildi. Zaten, başka yöntem de yoktur."

False