GeriGündem İklim sırları ağaçlarda saklı
MENÜ
  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
    • Yazdır
    • A
      Yazı Tipi

İklim sırları ağaçlarda saklı

Abone Olgoogle-news

Alman bilimadamları ağaç gövdelerindeki yaş halkalarını okuyarak, son 12 bin yıl içinde yıl yıl yaşanan iklim olaylarını deşifre ediyorlar.

1816 yazı, kıştan farksızdı. Kar bir türlü tepelere çekilmek bilmemiş, meyvalar hiç gelişmemiş, ekinler tarlada çürümüştü. Açlık yüzünden İrlandalılar ABD'ye göç etmek zorunda kalmış, İsviçre'nin bazı bölgelerinde çocuklar tıpkı hayvanlar gibi otlamak zorunda kalmıştı.

Dünyada yaşanan felaketin sebebi Endonezya'daki Tambora Volkanı'nın faaliyete geçmesiydi. Volkanın saçtığı küller, atmosferde kalın bir tabaka oluşturarak güneş ışınlarına geçit vermemişti. Hohenheim Üniversitesi botanikçilerinden Michael Friedrich'e göre dünya üzerinde yaşanan iklim olaylarının tamamını ağaç gövdelerindeki halkalardan okumak mümkün.

Ağaçların yaşını belli eden büyüme halkaları Nisan ile Haziran ayları arasında gövdede açık renkli bir tabaka oluşturuyor. Bu açık renk, suyu taşımak için ince duvarlara, ancak geniş bir hacme sahip olan ağaç hücresinden alıyor. Yağışın az, havanın sıcak olduğu Ağustos ve Eylül aylarında oluşan halka ise koyu renkli oluyor. Koyu ve açık renkli tabakaların kalınlığı, kimyasal yapısı ve ani renk değişimleri ise hava sıcaklığı ve nem konusunda ipucu vererek iklim gelgitlerine ışık tutuyor. Yağışın az olduğu dönemlerde halkalar ince, çok olduğu dönemlerde ise kalın oluyor.

Dendrokronoloji teknikleri sayesinde arkeolojik yapılarda bulunan, sanat eserleri veya müzik enstrümanlarından kullanılan ahşabın yaşını ölçmenin mümkün olduğunu belirten bilimadamlarına göre, farklı yaşlardaki odun ve ahşabı üst üste koyarak 12 bin yıllık iklim hareketlerinin takvimini elde edebiliriz.

Ağaç gövdelerinden yağış oranını ve sıcaklığın ölçülebileceğini belirten Friedrich, ladin ve köknar ağaçlarının kuraklığa, meşe ağaçlarının ise hava sıcaklığına duyarlı olduğunu söylüyor. Friedrich'e son 12 bin yıllık dönem içinde en büyük iklim değişimi buzul çağın sonunda yaşandı. Yaklaşık bir insan ömrü gibi kısa bir sürede dünya iklimi buzul çağdan çıkarak günümüzdeki hava sıcaklıklarına ulaştı. Michael Friedrich, ağaçlardan elde edilen iklim arşivinin tarihte meydana gelen ancak bir türlü çözümlenemeyen göç hareketlerine, fetihlere ışık tutabileceğini söylüyor.

Halkalar nasıl oluşuyor

Açık renkli halkalar:

Nisan ve Haziran ayı ayları arasında ağaç gövdesinde meydana gelen tabakalar açık renkli oluyor. Bu tabakanın açık renkli olması ağaç hücrele cidarlarının ince, hacimlerinin büyük olmasından kaynaklanıyor.

Koyu renkli halkalar:

Ağustos ve Eylül ayı ayları arasında oluşan tabakalar koyu renkli oluyor. Yağışın azalmasıyla birlikte ağaç hücrelerinin cidarları kalınlaşıyor. Ağacın dayanıklılık kazanmasına yol açan bu gelişim sonucu ağaçta koyu renkli halkalar oluşuyor.






False