İklim krizinde hastalık tehdidi... Dünya 2.5 derece ısınacak
Güncelleme Tarihi:
GEÇEN günlerde 30’uncusu Brezilya’nın Belem şehrinde düzenlenen Conference of the Parties (COP) yani Taraflar Konferansı’nda iklim krizi masaya yatırıldı.
Her geçen gün artan seller, yangınlar, normalden daha sıcak geçen yaz ayları iklim krizinin şimdiden yaşamaya başladığımız etkileri. Geçtiğimiz günlerde 30'uncusu, Brezilya'nın Belem şehrinde düzenlenen Conference of the Parties (COP) yani Taraflar Konferansı'nda iklim krizi masaya yatırıldı. Buna göre tüm devletler küresel ısınmaya dair verdiği tüm sözleri tutsalar dahi dünya 2.5 derece ısınacak. Ancak 2.5 derecelik ısınma ufak bir fark değil. Dünya genelinde büyük değişikliklere neden olması bekleniyor.
Türk TORAKS Derneği Çevre Sorunları ve Akciğer Sağlığı Çalışma Grubu üyesi Dr. Dilara Esmen: Bu etkiler yalnızca gelişmiş ülkeler için değil, aksine düşük ve orta gelirli ülkelerde de giderek artan biçimde gözlenmektedir. Bu bağlamda iklim krizine en az katkıda bulunan toplumlar, krizin yarattığı sağlık yüküyle en fazla karşı karşıya kalmaktadırlar. Yeni açıklanan sentez raporuna göre yenilenen hedeflerle bile 2035’e kadar küresel emisyonların ancak yüzde 12 oranında azaltılabileceği düşünülüyor. Oysa küresel ısınmayı 1.5 dereceyle sınırlamak için emisyonların 2030’a kadar yarı yarıya düşmesi gerekiyordu. Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın 30'uncu Taraflar Konferansı'nda sunulan yeni Emisyon Açığı Raporu’na göre sera gazı emisyonlarının artmaya devam ettiği ve 2024 yılında 57.7 milyar tona yükseldiği ortaya konulmuştur. Artan bu sera gazı emisyonları nedeniyle hedeflenen 1.5 derece sınırı geçilmiş ve bütün taahhütler yerine getirilse dahi dünyanın en iyi ihtimalle 2.5 derece ısınacağı öngörülmektedir.
Dünyanın ‘nabzı’ yavaşlıyor: ‘İklim taşıyıcısı’ çöküyor!SALGINLAR, GIDA ZEHİRLENMELERİ, KALP KRİZLERİ, BİYOÇEŞİTLİLİĞİN AZALMASI
Türk Toraks Derneği Çevre Sorunları ve Akciğer Sağlığı Çalışma Grubu Üyesi Doç. Dr. Nilüfer Aykaç ise 2.5 derece sıcaklık artışının Birleşmiş Milletler Çevre Programı olan UNEP verilerine dayandığını ifade ederek bu artışın beklenen sonuçlarını açıkladı: Ekstrem hava olaylarında patlama meydana gelir, aşırı sıcak dalgaları 10–15 kat daha sıklaşır, biyoçeşitlilik kaybı yaşanır, mercan resiflerinin yüzde 90’dan fazlası yok olur.
2.5 derecelik ısınmanın sağlık konusunda etkileri nelerdir diye baktığımızda ise Türk Toraks Derneği Çevre Sorunları ve Akciğer Sağlığı Çalışma Grubu Üyesi Doç. Dr. Nilüfer Aykaç DSÖ ve Lancet Countdown verilerine dayanarak şunları açıkladı;
ISI İLİŞKİLİ HASTALIK VE ÖLÜMLERDE ARTIŞ
- Sıcak dalgaları nedeniyle yılda yüzbinlerce ek ölüm bekleniyor.
- Özellikle kalp damar hastaları, KOAH ve astım hastaları, yaşlılar, bakım hastaları, bebekler daha yüksek risk altında.
HAVA KİRLİLİĞİ ARTIŞI
2.5°C’lik ısınma ile:
- Yüzey ozonu artar, astım atakları, KOAH alevlenmesi, pnömoni ve erken ölümler artar
- Yangın sezonları uzar,
- PM 2.5 denilen 2.5 mikrogram büyüklüğünde partikül maddeye maruziyet artar ve bu da milyonları etkiler
- İstanbul, İzmir, Çukurova, Bangladeş gibi kıyı ovaları daha sık su altında kalır.
VEKTÖREL HASTALIKLARDA ARTIŞ
- Sıtma, Dengue, Batı Nil Ateşi, Zika gibi hastalıkları taşıyan sivrisinekler daha kuzey bölgelere ve yüksek rakımlara yayılır.
Ayrıca,
- Seller dolayısıyla ishal, kolera, leptospiroz salgınları,
- Sıcaklık artışı dolayısıyla salmonella gibi gıda zehirlenmelerinde artış,
- Sağlık sistemlerinde çöküş,
- İlaç ve aşı tedarik zincirlerinde bozulma,
- Allerjik hastalıklarda artış, astım, rinit, solunum sistemi hastalıklarının akut alevlenmesi görülür.
"SİNEK VE BÖCEKLERDEN GELEN HASTALIKLAR ARTACAK"
2021 yılında dünya genelinde 8.1 milyon insanın hava kirliliğine bağlı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybettiğini açıklayan Temiz Hava Hakkı Platformu Koordinatörü ve Çevre Mühendisi Deniz Gümüşel ise iklim krizine dair şunları söyledi: İklim krizi pek çok alanda değişikliğe neden olacak. Bunların en önemlisi sıcaklık artışı nedeniyle yaşanacak. Vektörel hastalıkların yani sivrisineklerle, böceklerle taşınan hastalıkların artışı ve ek olarak sağlıklı suya ve gıdaya erişimde yaşanacak sorunlar insan sağlığını derinden etkileyecek. Hava kalitesi de ayrıca kötü etkilenecek ve bazı kirleticiler daha yoğun şekilde soluduğumuz havada artacak. Örneğin ozon artacak ve akciğer olmak üzere sağlığımızı bozacak.