El becerisi ‘in’ masa başı ‘out’

Microsoft Research, “Yapay Zekâ ile Çalışmak: Üretken Yapay Zekânın Meslekler Üzerindeki Etkilerinin Ölçülmesi” başlıklı araştırmayı yayınlandı. Çalışmada araştırmacılar, özellikle üretken yapay zekanın meslekler üzerindeki etkisini gerçek kullanıcı davranışları üzerinden analiz etti. Bunun için yapay zeka sohbet robotu olan ‘Microsoft Bing Chat Copilot’ üzerinden yapılan 200 binden fazla gerçek kullanıcı konuşması kullanıldı. Bu konuşmalarda kullanıcılar, yapay zekâdan işlerine dair çeşitli görevlerde yardım istedi. Örneğin, ‘bir matematik formülünü çözmeme yardım et’ gibi. Bu konuşmalar Amerika Birleşik Devletleri (ABD) genelindeki mesleki özellikler ve çalışan gereksinimleri bilgilerinin düzenli olarak güncellendiği bir veritabanı olan ‘O*NET Sistemi’ ile eşleştirildi. Böylece yapay zekânın hangi görevlerde ne kadar etkili olduğu ölçüldü. Bu yapılarken yapay zekanın kaç farklı görevi desteklediği yani bir mesleğin sahip olduğu 10 görevden kaçını yapabildiği, bu görevleri ne kadar iyi yapabildiği, kullanıcı beklentisini nasıl karşıladığı gibi kriterler göz önünde tutuldu.

UZMANLAŞMAK ÖNEMLİ OLACAK
1 Ağustos’ta başlayan üniversite tercih döneminde adayların bu araştırmayı göz önünde bulundurabileceğine dikkat çeken, Marmara Üniversitesi Kariyer Merkezi Koordinatörü Prof. Dr. Berat Bir şunları söyledi:
“Adını hiç duymadığımız meslekler doğuyor. Listeye göre özellikle inşaat, sağlık, enerji ve çevre alanlarında yeni pozisyonların ön planda olduğunu söylemek mümkün. Microsoft’un bu araştırmasında köprü ve nehirlerle ilgili ilginç bir meslek var. Bu pozisyonda, köprü ve nehir kapaklarının yapımı ile bunların idareciliği ve yöneticiliğinin üstlenilmesi bekleniyor. İnşaat alanındaysa uzmanlaşma ön plana çıkmaya başlamış. Örneğin meslekler sadece inşaat ustası olarak tanımlanmamış, kazık çakıcısı, çatı ustalığı, boya badana gibi ayrı ayrı sınıflandırılmış. Bu durum ileride uzmanlaşmanın önemli hale geleceğini ortaya çıkarıyor.

EN RİSKSİZ MESLEK ‘FLEBOTOMİST’
Çalışmada gemi mühendisliğinin de tehdit altında olmadığını görüyoruz. Bu nedenle ulaştırmacılığın da önem kazandığı oldukça açık. Mühendislik dalları bu sebeple hala avantajlı. Diğer yandan çalışmadaki enteresan mesleklerden biri de ‘Flebotomist’ yani ‘kan alma uzmanları’. Sağlık sektöründekilerin hâkim olabileceği bu pozisyona bizler pek aşina değiliz. Ancak araştırmaya göre bu meslek, yapay zekanın tehdit etmediği alanlar arasında birinci sırada yer alıyor. Ayrıca diş hekimliği alanında yer alan ‘prostodontist’ mesleği de öne çıkıyor. Prostodontistler, eksik ve sorunlu diş yapılarını yapay çözümlerle tedavi ediyor. Bu meslek, ‘dental protez uzmanlığı’ olarak da biliniyor. Listeye göre tercümanlar, tarihçiler, iktisatçılar, gazeteciler ile satış alanında çalışanların mesleği tehdit altında. Bu noktada yapay zekanın masa başında çalışan ve beyaz yaka diye tanımlanan gruptakileri etkileyeceğini ancak el becerisi gerektiren iş alanlarına çok fazla dokunamayacağını söyleyebiliriz. Tarih tekerrürden ibaret. Teknoloji ne kadar ilerlese de gelecekte insan gücü ve emeğinin yeniden ön plana çıkacağını anlıyoruz. Yani hem teknolojiyi hem zihinsel hem de fiziksel becerisini iyi bir şekilde kullanabilenler gelecekte öne çıkacak.”

ZİHİNSEL ‘HAMALLIKLAR’ AZALIYOR
Prof. Dr. Aslı Bugay Sökmez, Kıbrıs Aydın Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Anabilim Dalı Öğretim Üyesi:
Yapay zekâ devrimi meslek haritamızı yeniden çiziyor. Artık yalnızca ‘hangi meslek seçilmeli’ değil, ‘hangi yetenek geliştirilmeli’ sorusu öncelikli hale geldi. Listeye baktığımızda tehdit altında olmayan mesleklerin ortak noktası açık: duygusal zekâ, yaratıcılık ve insan etkileşimi. Ancak gençlerin şunu unutmaması gerekir: Yapay zekâ bir kaya gibi önünüzde durmuyor; doğru yaklaşımla arkanızdan esen güçlü bir rüzgara dönüşebilir. Bürokratik işler, tekrar eden görevler, zihinsel ‘hamallıklar’ azalıyor; bunun yerine beynimizin en gelişmiş bölgesi olan prefrontal korteksi çalıştıran analiz, planlama, strateji ve özgünlük gerektiren beceriler ön plana çıkıyor. Buna göre; ‘Prompt Mühendisliği’, ‘Yapay Zekâ Etik Uzmanlığı’, ‘İnsan–AI Etkileşimi Tasarımcılığı’, ‘Dijital Terapi Koordinatörlüğü’ ve ‘Veri Hikâyeleştiriciliği’ gibi meslekler yükselişe geçecekler arasında. Ancak ‘Sekreterlik ve Ofis Yönetimi’, ‘Temel Veri Girişi ve Raporlama Uzmanlığı’, ‘Toptan Müşteri Hizmetleri’, ‘Basit Muhasebe ve Fatura İşleri’ ile ‘Metin Editörlüğü’ risk altında. Diplomanın değil, zihinsel esnekliğin kazandırdığı kişiler öne çıkacak. Bu nedenle gençler, tercih yaparken sabit meslek adlarından çok şu sorulara yönelmeli: ‘Bu alanda insanlarla bağ kurabilir miyim’, ‘Yaratıcılığımı kullanabiliyor muyum’, ‘Teknolojiyle işbirliği yapabiliyor muyum’. Çünkü gelecekte sadece işi bilen değil, yapay zeka ile birlikte düşünebilen kazanacak.

TEHDİT ALTINDA OLMAYAN 40 MESLEK
1- Kan Alma Uzmanları (Flebotomistler)
2- Hemşire Yardımcıları
3- Tehlikeli Madde Temizleme Çalışanları
4- Yapı Yardımcı İşçileri (Boyacı, Sıvacı vb.)
5- Mumyalayıcılar
6- Tesis ve Sistem Operatörleri
7- Ağız ve Çene Cerrahları
8- Otomotiv Cam Montajcıları ve Tamircileri
9- Gemi Mühendisleri
10- Lastik Tamircileri ve Değiştiriciler
11- Prostodontistler
12- Üretim Yardımcıları
13- Karayolu Bakım İşçileri
14- Tıbbi Ekipman Hazırlayıcıları
15- Paketleme ve Doldurma Makinesi Operatörleri
16- Makine Besleyicileri ve Boşaltıcıları
17- Bulaşıkçılar
18- Beton ve Harç Ustaları
19- İtfaiye Amirleri
20- Endüstriyel Kamyon ve Traktör Operatörleri
21- Göz Hastalıkları Teknikerleri
22- Masaj Terapistleri
23- Cerrahi Asistanlar
24- Lastik Üretim İşçileri
25- Çatı Ustası Yardımcıları
26- Gaz ve Kompresör İstasyonu Operatörleri
27- Çatı Ustaları
28- Petrol ve Gaz Sondaj İşçileri
29- Temizlik Görevlileri (Bina ve Ev Hizmetleri)
30- Zemin Kaplama Makinesi Operatörleri
31- Orman Kesim Makinesi Operatörleri
32- Motorbot Operatörleri
33- Hasta Bakım Asistanları
34- Parke ve Zemin Uygulayıcıları
35- Kazık Çakma Operatörleri
36- Ray Döşeme ve Bakım Makinesi Operatörleri
37- Döküm Kalıpçıları ve Çekirdekçiler
38- Su Arıtma Tesisi Operatörleri
39- Köprü ve Kilit Operatörleri
40- Tarama Operatörleri (Deniz Dip Temizliği)

TEHDİT ALTINDAKİ 40 MESLEK
1- Tercümanlar ve Çevirmenler
2- Tarihçiler
3- Yolcu Hizmetleri Görevlileri
4- Hizmet Satış Temsilcileri
5- Yazarlar ve Edebiyatçılar
6- Müşteri Hizmetleri Temsilcileri
7- CNC Takım Tezgâhı Programcıları
8- Telefon Operatörleri
9- Bilet ve Seyahat Danışmanları
10- Radyo Spikerleri ve Anonsçular
11- Borsa Memurları
12- Tarım ve Ev Ekonomisi Öğretmenleri
13- Telepazarlamacılar
14- Kapı Görevlileri
15- Siyaset Bilimcileri
16- Muhabirler ve Gazeteciler
17- Matematikçiler
18- Teknik Yazarlar
19- Düzeltmenler ve Redaktörler
20- Karşılama Görevlileri
21- Editörler
22- İşletme Öğretmenleri (Üniversite Düzeyi)
23- Halkla İlişkiler Uzmanları
24- Tanıtım ve Ürün Tanıtım Görevlileri
25- Reklam Satış Temsilcileri
26- Yeni Hesap Açma Memurları
27- İstatistik Asistanları
28- Araç Kiralama ve İade Memurları
29- Veri Bilimcileri
30- Kişisel Finans Danışmanları
31- Arşivciler
32- Ekonomi Öğretmenleri (Üniversite Düzeyi)
33- Web Geliştiricileri
34- Yönetim Analistleri
35- Coğrafyacılar
36- Mankenler
37- Pazar Araştırma Analistleri
38- Acil Durum İletişim Görevlileri
39- Santral Operatörleri
40- Kütüphane Bilimi Öğretmenleri (Üniversite Düzeyi)