BM’den ‘deprem bölgesi’ alarmı: Erken yaşta evlilikler artabilir

Komisyon geçtiğimiz günlerde BM Türkiye’nin Kadın, Kalkınma Programı ve Nüfus Fonu birimlerinden altı yöneticisini dinledi. BM temsilcilerinin sunumlarında, “erken yaşta evlilikler”, “deprem bölgesi mağduriyetleri” ve “dijital şiddet” konularına vurgu yaptığı görüldü. BM’nin sunumundan dikkat çeken başlıklar TBMM tutanaklarına özetle şöyle yansıdı:

18 YAŞINDAN ÖNCE EVLİLİK

m Yasemin Akis Kalaylıoğlu (BM Nüfus Fonu Program Koordinatörü): UNFPA olarak yürüttüğümüz çalışmalar var. Buradaki rakamlar çok dikkat çekici; 20-24 yaş grubundaki 18 yaşından önce evlendirilmiş kadınların oranının yüzde 15 olduğunu, 18 yaşından önce evlendirilen her 3 kız çocuğundan birinin yine çocuk yaşta anne olduğunu görüyoruz. Türkiye’de yaşayan, aynı zamanda 20-24 yaş grubundaki Suriyeli kadınların yüzde 44.8’inin 18 yaşından önce, yüzde 9.2’sinin de 15 yaşından önce evlendirilmiş olduğunu yine görüyoruz. 

ŞİDDET GÖRENLERİN YÜZDE 53’Ü EVLİ

- UNFPA olarak Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu’na ev içi şiddet acil yardım hattında 2007 ve 2021 yılları arasında verilerin istatistiksel analizini yaptırdık. Gelen aramalara göre şiddete maruz bırakılanların çoğunluğunu kadınlar oluşturuyor. Yaş aralığı en çok 31-55 yaş arasında ve yüzde 53’ü evli durumda. 

- Türkiye Gençlik Araştırması ile eğitime dair muazzam sonuçlar elde ettik. Öğrendik ki her beş gençten biri üreme organları hakkında hiçbir bilgiye sahip değil. Gençlerin yarısı bulaşıcı enfeksiyonlar hakkında bilgiye sahip değil. Bu gençlerin yüzde 55’i HIV yani HIV virüsünü hiç duymamış, yaklaşık yüzde 70’i bu konuda ilgili bilgiyi sosyal medyadan ediniyor. Sosyal medyanın aslında burada ne kadar kritik bir rol oynadığını görmüş oluyoruz.

- Kadınların şiddete dijital ortamlarda maruz bırakılma oranı erkeklere nazaran 27 kat daha fazla, en büyük risk altında olan ise genç nesil diyebiliriz. 

DEPREM BÖLGESİNDE RİSK ARTIYOR

m Emine Kuzutürk Savaş (BM Nüfus Fonu Program Müdürü): Bugün hâlâ Türkiye’de yaşayan 20-49 yaş grubundaki kadınlarda 18 yaşından önce evlendirilenlerin oranı yüzde 20 civarında. En son, Türkiye Aile Yapısı Araştırması’na göre 18 yaşından önce evlendirilenlerin oranı yüzde 24, yani dört kadından biri. Bazı bölgelerde, illerde biraz yüksek, bazılarında biraz daha düşük olabiliyor, dinamiklere göre de değişebiliyor ama Türkiye’de çocuk yaşta evliliklerin en çok yaygın olduğu ilk 20 ilde ve ikinci 20 ilde çocuk yaşta evliliklerin önlenmesi için eylem planı yapılıyor. Deprem olduktan sonra 11 ilde de çocuk yaşta evliliklerde, kız çocuklarına, çocuklara, kadınlara yönelik şiddetle ilgili riskte artış olabiliyor.

EĞİTİME DEVAM EDEMEDİLER

- Çok yoğun saha çalışması yaptık ve 11 ile gittik. Çocuklar okula ya daha geç başlayabildiler ya da devamsızlık, okul terkleri arttı. Bu, kızlarda çocuk yaşta evlilik, erkeklerde çocuk işçiliği riskini barındırabiliyor, başka riskleri de barındırabiliyor. Çünkü neden? Depremden sonra normalde aynı evde, aynı mahallede, aynı okulda olmuyoruz, çadırlara gidiyoruz, konteynerlerde yaşamaya başlıyoruz. Bizi koruyan ailemiz, bizi koruyan sosyal ağlar, destekler azalıyor. Bu da çeşitli riskleri barındırıyor çünkü eğitim çocuğu koruyor. Kriz durumları bütün dünyada çocuk yaşta evlilikleri artırabiliyor.

ÇOK SAYIDA ENGELLİ ÇIKTI

- Aslı Çoban (BM Kalkınma Programı Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Uzmanı):

- Özellikle Adıyaman, Kahramanmaraş ve Hatay’da belediyelerle ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığıyla çalıştık. Çok sayıda engelli çıktı ortaya; yeni engelli, amputasyona uğramış çok sayıda depremzede var. Bu kişilerin destekleyici cihazlarının, protezlerinin, ortezlerinin bakım onarımı için bu sektörün çok sıkıntılı bir sektör olduğunu, biz de yaptığımız sektörel çalışmalarla keşfettik.”