AB ile ilişki hiç olmadığı kadar pozitif
Güncelleme Tarihi:
ABD Başkanı Trump göreve geldiğinden bu yana Rusya-Ukrayna, NATO, Grönland gibi konularda sadece ülkesinin çıkarlarını gözeten aksiyonlar alacağını açık bir şekilde ortaya koydu. Oval Ofis’te Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski’yle yaşananlar, ABD Başkanı’nın bundan sonra atabileceği adımlar açısından Avrupa için endişe verici bir işaret olarak algılandı. Avrupa’da güvenlik kaygılarına da yol açan bu yeni dönem, güçlü ordusuyla Türkiye ile Avrupa Birliği ilişkilerini nasıl etkiler? Deneyimli diplomatlara sorduk...
KONJONKTÜR TAM ÜYELİĞE MÜSAİT
- Emekli Büyükelçi Volkan Vural: Trump ile ortaya çıkan transatlantik ilişkilerindeki gerilim ve güvensizlik ortamı Avrupa’nın askeri bakımdan kendisine çekidüzen vermesini zorunlu kılıyor. Bu kolay değil çünkü finansal kaynak gerektiriyor. Ancak Avrupa Birliği ülkelerinin silahlı kuvvetler varlığı büyük değil. Türkiye gibi önemli bir orduya sahip bir ülkenin AB’nin savunma sistemleri içinde yer alması onlar için arzu edilen bir şey olmalı. Bu hemen bizim üyeliğimiz ile bağdaşır mı bilmiyorum ama önemli bir işbirliği alanı olarak ortaya çıkar. Avrupa Birliği ile ilişkileri geliştirmek için Kopenhag kriterleri reformları gerekiyor. Şu anda kopmuş gibi görünen ilişkilerimiz, savunma ve güvenlik açısından pozitif ivme alabilir gibi görünüyor. PKK konusunda atılan adımlar önemli ama bekleyip görmek gerek, bunun nasıl gelişeceği, atılacak adımlar önemli. Ben Türkiye’nin eninde sonunda Avrupa Birliği’ne üye olabileceğini, konjonktürün de buna müsait olduğunu düşünüyorum. Yeter ki Türkiye ilerleme sağlasın, Rum engelinin aşılabileceğine inanıyorum.
TÜRKİYESİZ AVRUPA GÜVENLİĞİ EKSİK
- Emekli Büyükelçi Ümit Pamir: Tüm konuların, globalizasyonun ve popülizmin içinde de yeni kavramlarla uğraştığımız kaypak ve öngörülemeyen bir zeminde yaşıyoruz. Trump diyor ki ABD en güçlü olmalıdır, bizim için AB, NATO gibi ittifaklar daha az önemli, bunun için her şeyi yapacağız. Bu çıkış ve AB’deki etkisi de bu kaypak zeminin altını çizer nitelikte. Avrupa’da, ‘Ukrayna meselesi bize iş çıkardı’ diyenler de var, ‘güvenlik sorunu başımızı ağrıtır’ diyen de. Trump bu politikasına devam eder de bu kaygılar, endişeler daha koyulaşırsa Avrupa’nın güvenliği Türkiye boyutu olmaksızın kısır kalır. O zaman çıkarları için Türkiye’yi isterler. Avrupa şimdiye kadar Türkiye’yi Ortadoğu’nun kıyısında görüyordu, şimdi sıkışınca ister istemez Türkiye’ye önem vermeye başlar. Türkiye’nin alacağı pozisyon ise bu kartı nasıl oynayacağına bağlı.
Türkiye’siz AB küresel aktör olamaz
TÜRKİYE’NİN AB ÜYELİĞİ KOLAYLAŞIR
- Emekli Büyükelçi-Dış Politika Enstitüsü Başkanı Hüseyin Diriöz: Bu yaşananlar Türkiye’nin AB üyeliğini kolaylaştırır ama Avrupa ve ABD arasındaki stratejik ilişkilerin zaafa uğraması çok büyük sıkıntılar yaratabilir. ABD, Avrupa gibi pek çok açıdan önemli bir bölgeyi kaybetmiş olur. Avrupa ise ABD’nin şemsiyesinden çıkar, stratejik silahlar açısından hâlâ önemli olan bir bağ, transatlantik bağı zayıflamış olur. Belki Trump bu hareketiyle Rusya’yı Batı ile işbirliğine yönelik bir güvenlik içine çekebilir ama bu olmadan devam ederse Avrupa’nın güvenliği sıkıntıya girer. Her halükârda ‘Trump ABD’sine ne kadar güvenilir’ diye soru işaretleri olduğu için Türkiye gibi askeri stratejik gücü önemli bir ülkeyle Avrupa arasındaki ilişkilerin gelişmesi yolu ivme kazanır. Enerji, ulaşım koridorları, ikmal koridorları, tedarik yolları açısından da durum böyle. Örneğin bizim düşündüğümüz Kalkınma Yolu, bunlar da önemli. Bu süreçte Türkiye-AB ilişkileri normal seyrine döner, pozitif etki de olabilir.
TÜRKİYESİZ AVRUPA DÜŞÜNÜLEMEZ
Hacıbayram Üniversitesi Öğretim Üyesi Doçent Doktor Şuay Nilhan Açıkalın: Türkiye AB ilişkileri çok uzun zamandır donmuştu. AB, Erdoğan karşıtlığını aşamayarak stratejik körlük içinde politika üretmeye çalışıyordu. Bugün gelinen darboğaz içinde Türkiye’nin yıllardır söylediği ‘Türkiyesiz Avrupa güvenlik mimarisi, Türkiyesiz Avrupa düşünülemez’ noktasına farklı dinamiklerin Avrupa’yı getirdiğini görüyoruz. Avrupa bu noktada NATO çerçevesi içinde savunma sanayi ilişkileri içinde pozitif ivmeler kazandı. Önümüzdeki günlerde AB üyeliği konusunda pozitif ivmenin oluşacağını düşünüyorum. PKK’nın silah bırakması gibi gelişmeler de hem iç siyaset açısından hem de AB’nin jeopolitik ihtiyacı açısından önemli bir unsur olduğunu görmek lazım. Somut bir sonuç konuşmak için erken ama Türkiye’nin Avrupa Birliği ile ilişkileri açısından pozitif gündem olacak demek mümkün.
